تأثیر عملکرد اقتصادی چین بر بازار انرژی و آلودگی هوا

پترونت: علی‌رغم کاهش رشد اقتصادی چین، واردات نفت این کشور افزایش یافته است؛ امری که با توجه به شرایط موجود، متضاد به‌نظر می‌رسد.

بنا به گزارش نهادهای رسمی چین، رشد تولید ناخالص داخلی این کشور که شاخص توسعه اقتصادی است، در سه ماهه سوم سال جاری کاهش یافته و به 7.3 درصد رسیده است که پایین‌تر نرخ رشد در پنج سال اخیر محسوب می‌شود.

نرخ رشد تقاضای نفت چین نیز کاهش یافته و بنا به گزارش آژانس خبری پلاتس، در نه ماه اول سال، تقاضای نفت این کشور تنها 1.8 درصد افزایش داشته است.

در واقع، علی‌رغم افزایش ناچیز تقاضا در ماه سپتامبر، رشد تقاضا نسبت به سال‌های گذشته کاهش قابل‌توجهی یافته است. در سال 2011، رشد تقاضا 6.7 درصد، در سال 2012، 3.4 درصد و در سال گذشته 2.5 درصد بوده است.

علاوه‌بر این، بنا به داده‌های اداره ملی آمار، میزان تولید داخلی نفت خام در چین نیز از سال 2010 به بعد ثابت و حدود 4.1 میلیون بشکه در روز بوده است.

اما واردات خالص نفت خام چین روند افزایشی داشته و بنا به گزارش پلاتس، با 8.8 درصد افزایش در ماه سپتامبر به 6.1 میلیون بشکه در روز رسیده است.

در واقع، میزان واردات در ماه سپتامبر، علی‌رغم تقاضای پایین طی سال جاری، رکورد بالایی را به ثبت رسانده است.

در ماه سپتامبر، تقاضای نفت چین 7.4 درصد نسبت به بازه زمانی مشابه در سال گذشته افزایش یافته و به 10.35 میلیون بشکه در روز رسیده است که بالاترین میزان افزایش طی 15 ماه اخیر محسوب می‌شود.

در واقع، افزایش ناگهانی تقاضا می‌تواند حاکی از بهبود اقتصادی یا افزایش فعالیت‌های پالایشی باشد، اما نتیجه‌گیری بر اساس داده‌های یک ماه از سال، چندان اطمینان‌بخش نیست.

یکی از دلایل افزایش واردات نفت خام چین در سال جاری می‌تواند بهره‌برداری چینی‌ها از کاهش قیمت جهانی نفت در راستای منافع تجاری و افزایش ذخایر نفتی استراتژیک این کشور باشد.

بنا به گزارش پلاتس، چین در یک بازه زمانی نه ماهه، به‌طور متوسط 391 هزار بشکه نفت را در روز ذخیره کرده که بیش از 80 درصد مقادیر ذخیره‌شده در سال گذشته است.

به این ترتیب، این حجم بالای ذخیره نفت می‌تواند تفسیر شرایط فعلی بازار جهانی نفت را دشوارتر کند.

آژانس بین‌المللی انرژی در 14 اکتبر، نرخ رشد تقاضای جهانی برای نفت را نسبت به نرخ پیش‌بینی‌شده در گزارش قبلی خود، 200 هزار بشکه در روز کاهش داد. آژانس دلیل این امر را «پیش‌بینی رشد اقتصادی پایین» عنوان کرده است.

در این میان، پرسشی که مطرح می‌شود این است که آیا در صورت توقف روند روبه‌رشد تقاضای چین،  تقاضای جهانی ضعیف‌تر خواهد شد؟

بنا به برآورده‌های رویترز، علی‌رغم افزایش مصرف نفت خام چین در ماه سپتامبر، در سال جاری مصرف این کشور تنها 2 درصد افزایش یافته است.

از سوی دیگر، کاهش رشد تقاضای چین می‌تواند این نگرانی را به‌دنبال داشته باشد که کندی روند رشد اقتصادی این کشور، حتی از آنچه که آمارهای رسمی مربوط به تولید ناخالص داخلی نشان می‌دهد، عمیق‌تر باشد. این امر، چشم‌انداز اقتصاد جهانی را نیز تیره‌ و تار خواهد کرد.

افزایش عرضه گاز طبیعی

ضعف اقتصادی می‌تواند با مازاد عرضه گاز طبیعی نیز مرتبط باشد. بنا به گزارش رویترز، در حالی‌که موجودی کل گاز چین در نیمه نخست سال جاری 9.6 درصد افزایش یافته، افزایش مصرف گاز طبیعی در این کشور 8.9 درصد بوده است.

به‌علاوه، این مازاد عرضه در بازه زمانی نه ماهه بیشتر بوده و در حالی‌که در این مدت، کل موجودی گاز 8.3 درصد افزایش داشته، افزایش مصرف کمی بیش از 6.7 درصد بوده است.

یکی دیگر از عوامل تأثیرگذار در این زمینه، قیمت‌های بالای گاز طبیعی در آسیا بوده است. بنا به گزارش رویترز، شرکت پتروچاینا که از زیرمجموعه‌های شرکت ملی فرآورده‌های نفتی چین است، واردات گاز طبیعی مایع (ال‌ان‌چی) خود را کاهش داده و دو کارخانه تبدیل گاز طبیعی به گاز مایع را به دلیل عدم سوددهی، تعطیل کرده است.

با این وجود، تأثیر وضعیت اقتصادی چین بر بازارهای جهانی نفت، محسوس‌تر است. در واقع، رشد تقاضای نفت خام چین طی دهه گذشته، یکی از عوامل عمده افزایش قیمت‌های جهانی نفت بوده است. بر اساس داده‌های رسمی منتشر شده، مصرف نفت خام چین بین سال‌های 2003 تا 2013، حدود 75 درصد افزایش یافته است.

اما کاهش تقاضای چین می‌تواند حاکی از توقف تأثیرگذاری این کشور بر افزایش قیمت‌های جهانی نفت باشد.

پیتر آگدن یکی از تحلیل‌گران حوزه انرژی مؤسسه آمریکن پراگرس در واشنگتن می‌گوید که نتیجه‌گیری دقیق بر اساس داده‌های نفتی چین دشوار است، چراکه زمان استفاده این کشور از مقادیر نفت ذخیره‌شده، مشخص نیست.

وی عنوان می‌کند که «مقادیر نفتی که چینی در حال‌حاضر ذخیره می‌کنند، احتمالاً به سرعت وارد چرخه مصرف نخواهد شد و برای روزهای دشوار احتمالی در آینده، حفظ می‌شود».

از سوی دیگر، فیلیپ اندروز متخصص انرژی در دانشگاه ملی سنگاپور، اشاره می‌کند که چین مقادیر نفت بیشتری از تقاضای خود را خریداری می‌کند تا با افزایش ظرفیت پالایشی، بر میزان صادرات سوخت خود بیفزاید.

وی عنوان می‌کند که «چین ظرفیت پالایشی بسیار بالایی دارد و اکنون مقادیر هرچه بیشتری از فرآورده‌های نفتی را صادر می‌کند. بنابراین، مقادیری از نفت خام وارداتی این کشور، پالایش شده و سپس صادر می‌شود».

بنا به گزارش گروه اینتلیجنس انرژی، صادرات فرآورده‌های نفتی چین در ماه اوت افزایش یافته و به بالاترین سطح از ماه دسامبر سال 2009 رسیده است.

به این ترتیب، افزایش صادرات فرآورده‌های نفتی از جانب چین می‌تواند دیگر مراکز پالایشی در منطقه را تحت تأثیر قرار داده و سبب کاهش قیمت‌های سوخت شود.

البته، حتی در صورت کاهش میزان رشد واقعی تقاضای نفت چین، تقاضای این کشور همچنان یکی از عوامل عمده تأثیرگذار بر قیمت‌های جهانی باقی خواهد ماند.

در واقع، بنا به نظر آگدن، با توجه به کاهش رشد جهانی تقاضا برای انرژی، وضعیت اقتصادی و میزان تقاضای چین در آینده نیز محرک اصلی نوسان قیمت‌ها در سطح جهانی خواهد بود.

از سوی دیگر، کاهش رشد تقاضای نفت چین، تاکنون تأثیری مثبتی بر میزان آلودگی هوا در این کشور نداشته است. این در حالی است که با توجه به آلودگی فزاینده، به‌خصوص در پکن و شهرهای شمال‌شرقی چین،  اتخاذ رویکردهایی جهت بهبود این وضعیت، در دستور کار دولتمردان این کشور قرار دارد.

مقامات چینی در نظر دارند تا با اقداماتی نظیر کاهش مصرف ذغال‌سنگ، اعمال محدودیت‌های ترافیکی و کاهش تولید در صنایع با آلایندگی بالا، مشکل مزبور را حل کنند