آیا تحریم‌های غرب بر اقتصاد روسیه تأثیر خواهد گذاشت؟
حتی در صورتی‌که تأمین‌کنندگان روسی بتوانند تجهیزات مورد نیاز فراهم آورند، کیفیت چنین تجهیزاتی پایین‌تر از تجهیزات مشابه غربی خواهد بود. در واقع، صنعت خدمات نفت در روسیه کمافی‌السابق، وضعیت خوبی ندارد...
پترونت: چندی پیش ایگور سچین یکی از افراد بانفوذ در صنعت انرژی روسیه، در نیویورک خطاب به آمریکایی‌ها گفت «روابط روسیه و ایالات متحده تاکنون به‌واسطه کلیشه‌های تاریخی، شدیداً تیره‌وتار بوده است. اما دوران دشمنی به‌سر آمده است و زمان آن فرارسیده است که دو طرف به شرکای استراتژیک یکدیگر تبدیل شوند».
این سخنرانی در ماه آوریل سال 2012 ایراد شد. به این ترتیب، آقای سچین در راستای گشودن درهای همکاری به روی شرکت‌های غربی به‌منظور بهره‌برداری ثروت نفتی عظیم روسیه، از جانب شرکت روسنفت بزرگ‌ترین شرکت نفت دولتی روسیه، توافقنامه‌هایی را با شرکت آمریکایی اکسون موبیل به امضا رساند.
با این حال، اکنون مشارکت مورد انتظار آقای سچین مدیر ارشد شرکت روسنفت، متزلزل شده است. در واقع، شرکت اکسون به دلیل فشار تحریم‌های غرب علیه روسیه بر سر بحران اوکراین، 10 توافقنامه همکاری خود با شرکت روسنفت را منحل کرده و علاوه بر این، دیگر شرکت‌های غربی از جمله شل و توتال و برخی از شرکت‌های خدماتی کوچک نیز در حال خروج تدریجی از صنعت انرژی روسیه هستند.
این امر، پیامدهای بسیاری را به‌دنبال دارد. در واقع، آقای سچین پیش از این از آغاز عصر همکاری بین دو طرف به‌منظور کمک به توسعه صنعت نفت روسیه- صنعتی‌سازی مجدد روسیه- خبر داده بود.
اگرچه سخنان وی تا حد زیادی اغراق‌آمیز بود، اما نمی‌توان ضرورت نهفته در آن‌ها را نادیده گرفت؛ صنعت نفت روسیه با یک بحران خزنده جدی مواجه بود. در واقع، میادین نفتی غنی منطقه سیبری که در زمان شوروی سابق توسعه یافته، روبه فرسودگی است و بدون توسعه منابع جدید- چه منابع موجود در آب‌های قطب شمال و چه ذخایر شیل سیبری- سطح تولید نفت روسیه بزودی تا حد چشمگیری کاهش خواهد یافت.
اکنون با توجه به عقب‌نشینی شرکت‌های غربی از صنعت نفت روسیه، بنا به گفته مقامات دولتی و تحلیلگران، توسعه منابع مزبور در بهترین حالت با تأخیر مواجه خواهد شد.
ایالات متحده و اتحادیه اروپا در پاسخ به اقدامات روسیه در اوکراین، یک سری از تحریم‌ها را علیه صنعت نفت این کشور وضع کرده‌اند که دسترسی به بازارهای مالی غرب و تجهیزات غربی را برای شرکت‌های روسی محدود می‌کند. این امر عواقب شدیدی را برای روسیه به‌دنبال دارد؛ بسیاری بر این باورند که تولید نفت روسیه در سال آتی کاهش خواهد یافت و احتمال می‌رود که این، آغاز یک روند نزولی بلندمدت باشد.
لئونید فدون رئیس شرکت لوک‌اویل بزرگ‌ترین شرکت بخش خصوصی در صنعت نفت روسیه، عنوان کرده است که «در سال‌های اخیر رشد تولید ثابت بوده است. اما در آینده روند رشد متوقف خواهد شد».
مؤسسه مشاوره‌ای آی‌اچ‌اس در چشم‌اندازی که برای تولید نفت در روسیه ترسیم کرده، پیش‌بینی می‌کند که در صورت تداوم تحریم‌های غرب، سطح تولید نفت در روسیه ممکن است از 10.5 میلیون بشکه در روز به حدود 7.6 میلیون بشکه در روز در سال 2025 برسد.
مسلماً کاهش سطح تولید نفت روسیه، بر آینده سیاسی این کشور و بازارهای جهانی انرژی تأثیرگذار خواهد بود. در واقع، دولت روسیه بیش از نیمی از درآمد خود- 171 میلیارد دلار- را با تکیه بر صنعت انرژی تأمین می‌کند. به این ترتیب، کاهش سطح تولید، همراه کاهش اخیر قیمت‌های جهانی نفت می‌تواند تهدیدی برای ثبات داخلی روسیه و قدرت خارجی این کشور باشد.
البته در مقیاس جهانی، کاهش 3 میلیون بشکه‌ای در روز تولید نفت روسیه می‌تواند افزایش عرضه نفت شیل ایالات متحده را جبران کند و سبب برقراری تعادل در بازار و تثبیت قیمت بالای نفت در میان‌مدت شود.
انقلاب شیل در روسیه
ایگور سچین دو سال و نیم پس از سخنرانی‌اش در نیویورک، از احداث موفقیت‌آمیز یک سکوی حفاری در آب‌های قطب‌های شمال خبر داد. شرکت روسنفت چند ماه پس از اعلام این خبر، اعلام کرد که در دریای کارا، یکی از بزرگ‌ترین ذخایر نفتی که ممکن است واجد منابعی در سطح منابع خلیج مکزیک باشد، به نفت رسیده است. آقای سچین، کشف این میدان جدید را یک پیروزی خواند.
اما این پیروزی دیری نپایید. در واقع، پس از اعمال تحریم‌های ایالات متحده و اتحادیه اروپا علیه روسیه در ماه سپتامبر که مانع صادرات طیف وسیعی از کالاها، خدمات و تکنولوژی‌های مورد نیاز پروژه‌های نفتی روسیه به این کشور خواهد شد، مشارکت غربی‌ها در این پروژه‌ها به‌کلی منتفی شده است.
شرکت اکسون موبیل از مشارکت در پروژه دریای کارا کنار کشیده و تا زمان لغو تحریم‌ها، نخواهد توانست فعالیت خود را ازسر بگیرد. به‌علاوه، آرتور چیلینگاروف سناتور روسی و یک از اعضای هیئت مدیره شرکت روسنفت، گفته است که «با توجه به تحریم‌های اعمال‌شده علیه روسیه، همکاری بیشتر با شرکت‌های بین‌المللی[در آب‌های قطب شمال]، دشوار خواهد بود».
با این وجود، شرکت روسنفت- که اخیراً از کاهش سود خود در سه‌ماهه سوم سال جاری به دلیل کاهش ارزش روبل و قیمت پایین نفت خبر داد- مصمم است که عملیات اکتشاف در دریای کارا را با یا بدون همکاری شرکت اکسون، ادامه دهد. اما اکثر متخصصان، چنین امری را امکان‌پذیر نمی‌دانند.
در واقع، قطع همکاری شرکت اکسون موبیل با روسیه در پروژه آب‌های قطب شمال، بزرگ‌ترین آسیب تحمیل‌شده به روسیه بر اثر تحریم‌ها است، اما به احتمال زیاد، مهم‌ترین پیامد تحریم‌ها نیست. آنچه برای مقامات روسی واجد بیشترین اهمیت محسوب می‌شود، استخراج نفت شیل است، چراکه آن‌ها به‌دنبال تکرار تجربه ایالات متحده در این عرصه هستند.
البته از نظر تئوریک، این امر دور از انتظار نیست؛ بنا به برآورد بخش انرژی ایالات متحده، روسیه واجد بزرگ‌ترین ذخایر نفت شیل در جهان- 75 میلیارد بشکه- است. در واقع، وسعت میدان بژنوف روسیه، چندین برابر میدان بیکن ایالات متحده است که محرک انقلاب شیل در این کشور بود.
با این وجود، اکنون همکاری شرکت‌های غربی با روسیه متوقف شده است. پروژه‌های مشترک شرکت اکسون و روسنفت در میدان بژنوف، منحل شده و شرکت شل نیز از همکاری با شرکت گازپروم نفت کنار کشیده است. علاوه‌بر این، بنا به مفاد تحریم‌ها، فعالیت شرکت‌های کوچک خدماتی نیز که تخصص آن‌ها به‌منظور انجام عملیات حفاری پیچیده مورد نیاز در تولید نفت شیل ضروری است، به شدت محدود شده است.
با این وجود، برخی از شرکت‌های روسی همچنان بر این باورند که بدون کمک شرکت‌های غربی هم می‌توانند صنعت شیل را در روسیه توسعه دهند. این در حالی است که مقامات روسی به‌دنبال تولید 440 هزار بشکه در روز نفت شیل تا سال 2020 بوده‌اند؛ امری که اکنون نامحتمل به‌نظر می‌رسد. وجیت الکپروف مدیر ارشد شرکت لوک‌اویل اخیراً به دیمیتری مدودوف نخست وزیر روسیه اعلام کرده است که 25 درصد تولید نفت این کشور وابسته به تکنولوژی شکاف هیدرولیکی است که تنها شرکت‌های خدماتی غربی قادر به انجام هستند. در حال حاضر، حتی این نگرانی وجود دارد که فعالیت میادین تولیدی پیشین نیز با فرارسیدن زمان جایگزینی تجهیزات آن‌ها، با دشواری مواجه شود.
به این ترتیب، حتی در صورتی‌که تأمین‌کنندگان روسی بتوانند تجهیزات مورد نیاز فراهم آورند، کیفیت چنین تجهیزاتی پایین‌تر از تجهیزات مشابه غربی خواهد بود. در واقع، صنعت خدمات نفت در روسیه کمافی‌السابق، وضعیت خوبی ندارد.
نویسنده: جک فارچی
مترجم: حسین نیکبخت
منبع: فاینانشال تایمز
این سخنرانی در ماه آوریل سال 2012 ایراد شد. به این ترتیب، آقای سچین در راستای گشودن درهای همکاری به روی شرکت‌های غربی به‌منظور بهره‌برداری ثروت نفتی عظیم روسیه، از جانب شرکت روسنفت بزرگ‌ترین شرکت نفت دولتی روسیه، توافقنامه‌هایی را با شرکت آمریکایی اکسون موبیل به امضا رساند.
با این حال، اکنون مشارکت مورد انتظار آقای سچین مدیر ارشد شرکت روسنفت، متزلزل شده است. در واقع، شرکت اکسون به دلیل فشار تحریم‌های غرب علیه روسیه بر سر بحران اوکراین، 10 توافقنامه همکاری خود با شرکت روسنفت را منحل کرده و علاوه بر این، دیگر شرکت‌های غربی از جمله شل و توتال و برخی از شرکت‌های خدماتی کوچک نیز در حال خروج تدریجی از صنعت انرژی روسیه هستند.
این امر، پیامدهای بسیاری را به‌دنبال دارد. در واقع، آقای سچین پیش از این از آغاز عصر همکاری بین دو طرف به‌منظور کمک به توسعه صنعت نفت روسیه- صنعتی‌سازی مجدد روسیه- خبر داده بود.
اگرچه سخنان وی تا حد زیادی اغراق‌آمیز بود، اما نمی‌توان ضرورت نهفته در آن‌ها را نادیده گرفت؛ صنعت نفت روسیه با یک بحران خزنده جدی مواجه بود. در واقع، میادین نفتی غنی منطقه سیبری که در زمان شوروی سابق توسعه یافته، روبه فرسودگی است و بدون توسعه منابع جدید- چه منابع موجود در آب‌های قطب شمال و چه ذخایر شیل سیبری- سطح تولید نفت روسیه بزودی تا حد چشمگیری کاهش خواهد یافت.
اکنون با توجه به عقب‌نشینی شرکت‌های غربی از صنعت نفت روسیه، بنا به گفته مقامات دولتی و تحلیلگران، توسعه منابع مزبور در بهترین حالت با تأخیر مواجه خواهد شد.
ایالات متحده و اتحادیه اروپا در پاسخ به اقدامات روسیه در اوکراین، یک سری از تحریم‌ها را علیه صنعت نفت این کشور وضع کرده‌اند که دسترسی به بازارهای مالی غرب و تجهیزات غربی را برای شرکت‌های روسی محدود می‌کند. این امر عواقب شدیدی را برای روسیه به‌دنبال دارد؛ بسیاری بر این باورند که تولید نفت روسیه در سال آتی کاهش خواهد یافت و احتمال می‌رود که این، آغاز یک روند نزولی بلندمدت باشد.
لئونید فدون رئیس شرکت لوک‌اویل بزرگ‌ترین شرکت بخش خصوصی در صنعت نفت روسیه، عنوان کرده است که «در سال‌های اخیر رشد تولید ثابت بوده است. اما در آینده روند رشد متوقف خواهد شد».
مؤسسه مشاوره‌ای آی‌اچ‌اس در چشم‌اندازی که برای تولید نفت در روسیه ترسیم کرده، پیش‌بینی می‌کند که در صورت تداوم تحریم‌های غرب، سطح تولید نفت در روسیه ممکن است از 10.5 میلیون بشکه در روز به حدود 7.6 میلیون بشکه در روز در سال 2025 برسد.
مسلماً کاهش سطح تولید نفت روسیه، بر آینده سیاسی این کشور و بازارهای جهانی انرژی تأثیرگذار خواهد بود. در واقع، دولت روسیه بیش از نیمی از درآمد خود- 171 میلیارد دلار- را با تکیه بر صنعت انرژی تأمین می‌کند. به این ترتیب، کاهش سطح تولید، همراه کاهش اخیر قیمت‌های جهانی نفت می‌تواند تهدیدی برای ثبات داخلی روسیه و قدرت خارجی این کشور باشد.
البته در مقیاس جهانی، کاهش 3 میلیون بشکه‌ای در روز تولید نفت روسیه می‌تواند افزایش عرضه نفت شیل ایالات متحده را جبران کند و سبب برقراری تعادل در بازار و تثبیت قیمت بالای نفت در میان‌مدت شود.
انقلاب شیل در روسیه
ایگور سچین دو سال و نیم پس از سخنرانی‌اش در نیویورک، از احداث موفقیت‌آمیز یک سکوی حفاری در آب‌های قطب‌های شمال خبر داد. شرکت روسنفت چند ماه پس از اعلام این خبر، اعلام کرد که در دریای کارا، یکی از بزرگ‌ترین ذخایر نفتی که ممکن است واجد منابعی در سطح منابع خلیج مکزیک باشد، به نفت رسیده است. آقای سچین، کشف این میدان جدید را یک پیروزی خواند.
اما این پیروزی دیری نپایید. در واقع، پس از اعمال تحریم‌های ایالات متحده و اتحادیه اروپا علیه روسیه در ماه سپتامبر که مانع صادرات طیف وسیعی از کالاها، خدمات و تکنولوژی‌های مورد نیاز پروژه‌های نفتی روسیه به این کشور خواهد شد، مشارکت غربی‌ها در این پروژه‌ها به‌کلی منتفی شده است.
شرکت اکسون موبیل از مشارکت در پروژه دریای کارا کنار کشیده و تا زمان لغو تحریم‌ها، نخواهد توانست فعالیت خود را ازسر بگیرد. به‌علاوه، آرتور چیلینگاروف سناتور روسی و یک از اعضای هیئت مدیره شرکت روسنفت، گفته است که «با توجه به تحریم‌های اعمال‌شده علیه روسیه، همکاری بیشتر با شرکت‌های بین‌المللی[در آب‌های قطب شمال]، دشوار خواهد بود».
با این وجود، شرکت روسنفت- که اخیراً از کاهش سود خود در سه‌ماهه سوم سال جاری به دلیل کاهش ارزش روبل و قیمت پایین نفت خبر داد- مصمم است که عملیات اکتشاف در دریای کارا را با یا بدون همکاری شرکت اکسون، ادامه دهد. اما اکثر متخصصان، چنین امری را امکان‌پذیر نمی‌دانند.
در واقع، قطع همکاری شرکت اکسون موبیل با روسیه در پروژه آب‌های قطب شمال، بزرگ‌ترین آسیب تحمیل‌شده به روسیه بر اثر تحریم‌ها است، اما به احتمال زیاد، مهم‌ترین پیامد تحریم‌ها نیست. آنچه برای مقامات روسی واجد بیشترین اهمیت محسوب می‌شود، استخراج نفت شیل است، چراکه آن‌ها به‌دنبال تکرار تجربه ایالات متحده در این عرصه هستند.
البته از نظر تئوریک، این امر دور از انتظار نیست؛ بنا به برآورد بخش انرژی ایالات متحده، روسیه واجد بزرگ‌ترین ذخایر نفت شیل در جهان- 75 میلیارد بشکه- است. در واقع، وسعت میدان بژنوف روسیه، چندین برابر میدان بیکن ایالات متحده است که محرک انقلاب شیل در این کشور بود.
با این وجود، اکنون همکاری شرکت‌های غربی با روسیه متوقف شده است. پروژه‌های مشترک شرکت اکسون و روسنفت در میدان بژنوف، منحل شده و شرکت شل نیز از همکاری با شرکت گازپروم نفت کنار کشیده است. علاوه‌بر این، بنا به مفاد تحریم‌ها، فعالیت شرکت‌های کوچک خدماتی نیز که تخصص آن‌ها به‌منظور انجام عملیات حفاری پیچیده مورد نیاز در تولید نفت شیل ضروری است، به شدت محدود شده است.
با این وجود، برخی از شرکت‌های روسی همچنان بر این باورند که بدون کمک شرکت‌های غربی هم می‌توانند صنعت شیل را در روسیه توسعه دهند. این در حالی است که مقامات روسی به‌دنبال تولید 440 هزار بشکه در روز نفت شیل تا سال 2020 بوده‌اند؛ امری که اکنون نامحتمل به‌نظر می‌رسد. وجیت الکپروف مدیر ارشد شرکت لوک‌اویل اخیراً به دیمیتری مدودوف نخست وزیر روسیه اعلام کرده است که 25 درصد تولید نفت این کشور وابسته به تکنولوژی شکاف هیدرولیکی است که تنها شرکت‌های خدماتی غربی قادر به انجام هستند. در حال حاضر، حتی این نگرانی وجود دارد که فعالیت میادین تولیدی پیشین نیز با فرارسیدن زمان جایگزینی تجهیزات آن‌ها، با دشواری مواجه شود.
به این ترتیب، حتی در صورتی‌که تأمین‌کنندگان روسی بتوانند تجهیزات مورد نیاز فراهم آورند، کیفیت چنین تجهیزاتی پایین‌تر از تجهیزات مشابه غربی خواهد بود. در واقع، صنعت خدمات نفت در روسیه کمافی‌السابق، وضعیت خوبی ندارد.
نویسنده: جک فارچی
مترجم: حسین نیکبخت
منبع: فاینانشال تایمز
