75 درصد نقدينگي در حساب هاي داراي سود بالا، رشد بدهي دولت و سپرده هاي بخش غير دولتي

گروه بانك و بيمه – احسان شمشيري: بر اساس گزارش ماهانه پولي و بانكي تا پايان شهريور93 كه به تازگي توسط بانک مرکزی منتشر شده است، حجم نقدینگی ۶۵۳ هزار و 816 میلیارد تومان بوده  که این رقم در قیاس با اسفند 92 بیانگر رشد 9.9 درصدی است و در يكسال اخير و نسبت به شهريور 92 به ميزان 147 هزار و420 ميليارد تومان افزايش يافته و 29.11 درصد رشد كرده است.

 

نكته قابل توجه اين است كه سهم سرمايه گذاري مدت دار در بانك ها  به خاطر رشد نرخ سود بانكي، رشد بانكداري الكترونيك و كسب سود از حساب هاي بلندمدت و امكان دريافت آن از طريق حساب ها و كارت هاي الكترونيكي، به  ميزان قابل توجهي رشد كرده است. 

سهم سرمايه گذاري مدت دار با رقم 489 هزار ميليارد تومان به ميزان 92 درصد شبه پول رسيده است. سهم سرمايه گذاري مدت دار از نقدينگي به 75 درصد و سهم سرمايه گذاري مدت دار از سپرده بخش غير دولتي نيز به 78 درصد رسيده است. 

 بدهی بخش دولتی به بانک‌ها ۹۲ هزار و 963میلیارد تومان بوده كه نسبت  به شهریور 92 حدود  33.9 درصد رشد داشته و 23 هزار و 548 ميليارد تومان ظرف يكسال افزايش داشته است. 

بدهی بخش غیردولتی به بانک‌ها نيز ۵۴۱ هزار و243 میلیارد تومان شده كه با 21.4 درصد رشد نسبت به شهریور 92 مواجه شده و 95 هزار و 429 ميليارد تومان اضافه شده است.

بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی نیز البته در این مقطع  68 هزار و 170 ميليارد تومان  بوده كه  در قیاس با مدت مشابه سال قبل بیانگر رشد 22.5 درصدی و افزايش 12 هزار و 523 ميليارد تومان است. 

میزان بدهی بانك ها به بانک مرکزی 14.5 درصد نسبت به شش ماه قبل و پايان 92 افزایش دارد. این بدهی از پایان 1391 تاکنون بیش از 20 هزار میلیارد تومان رشد یافته و از بالغ بر 48 هزار میلیارد تومان به بیش از 68 هزار میلیارد تومان رسیده است. بانک‌ها در پایان سال 1391 حدود 48 هزار و 800 میلیارد تومان، در انتهای شهریور سال قبل 55 هزار و 600 میلیارد تومان و در پایان سال قبل حدود 60 هزار میلیارد تومان به بانک مرکزی بدهی داشته اند. بیشترین رشد بدهی بانک‌ها در طول دو سال گذشته از شهریور 1392 به شهریور 1393 به ميزان 22.5 درصد بوده است.

سپرده های بانک‌ها و موسسات اعتباری (مجموع سپرده‌های قانونی و دیداری) نزد بانک مرکزی در پایان نیمه اول امسال نسبت به پایان سال گذشته 3.5 درصد کاهش یافته و مانده سپرده های قانونی با رشد نسبت به گذشته به 70 هزار میلیارد تومان رسیده است.مجموع سپرده بانکها نزد بانک مرکزی در شهريور 93  به 73 هزار و 85 میلیارد تومان رسید.

میزان سپرده‌های بانک ها نزد بانک مرکزی در اسفندماه سال گذشته حدود 75 هزار و 754 میلیارد تومان بوده كه سپرده قانونی حدود 70 هزار میلیارد تومان بوده است که نسبت به پایان سال قبل حدود 8.7 درصد  و نسبت به شهريور 92 به ميزان 29.65 درصد يا 16 هزار و 124 ميليارد تومان افزايش نشان مي دهد. 

سپرده های قانونی بانکها از حدود 43 هزار میلیارد تومان در سال 1391 به 70 هزار میلیارد تومان در شهریورماه سال 93 رسیده است.

این در حالی است که سهم سپرده‌های دیداری از مجموع سپرده‌های بانکها در بانک مرکزی حدود 2500 میلیارد تومان است که بیش از 76 درصد نسبت به اسفند ماه 92 کمتر شده است.

روند کاهش سپرده‌های دیداری از سال 1391 ادامه داشته و درصد تغییر آن از منفی 32 درصد به منفی 76 درصد رسیده به گونه ای که از 9250 میلیارد تومان درپايان سال 91 به 2500 میلیارد تومان در شهريور93 کاهش یافته است.

 شبه پول يا سپرده هاي هاي بلندمدت و كوتاه مدت نزد بانك ها با 137 هزار و 708 ميليارد تومان افزايش نسبت به شهريور 92 با 34.75 درصد رشد به ميزان 533 هزار و 952 ميليارد تومان رسيد. 

سهم سرمايه گذاري مدت دار نيز با رقم 489 هزار ميليارد تومان به ميزان 92 درصد شبه پول رسيده است. و سهم سرمايه گذاري مدت دار از نقدينگي به 75 درصد و سهم سرمايه گذاري مدت دار از سپرده بخش غير دولتي نيز به 78 درصد رسيده است. 

اين موضوع نشان مي دهد كه دولت و بانك ها در افزايش سپرده هاي مدت دار و جذب نقدينگي سرگردان به حساب هاي مدت دار از طريق رشد نرخ سود بانكي و كنترل تورم و دلالي در بازار خريد و فروش موفق بوده و به انضباط مالي و پولي كشور كمك كرده است. 

حجم پول يا سپرده ديداري و حساب جاري به اضافه اسكناس و مسكوك نيز به رقم حدود 120 هزار ميليارد تومان نزديك شده و رشد 8.8 درصدي داشته كه بسيار كمتر از رشد سپرده هاي مدت دار بانكي است و نشان مي دهد كه مردم علاقه مندند پول خود را در حساب بلندمدت نگه دارند ونه به صورت حساب جاري و اسكناس و... 

ميزان اسكناس در دست اشخاص نيز به 29 هزار ميليارد تومان رسيده و نسبت به يك سال اخير 4.4 درصد رشد داشته كه در مقايسه با تورم رقم كمي رشد داشته و تنها 4.5درصد رقم نقدينگي كشور را پول اسكناس و مسكوك تشكيل مي دهد. 

سپرده ديداري نيز به 90 هزار ميليارد تومان رسيده كه رشد 10.3 درصدي داشته و 14 درصد نقدينگي كشور را تشكيل مي دهد. 

سپرده هاي بخش غير دولتي نيز به 624 هزار ميليارد تومان رسيده و با رشد 30.55 درصدي به ميزان 146 هزار ميليارد تومان افزايش يافته است. 

دارايي هاي خارجي بانك ها نيز به رقم قابل توجه 216 هزار ميليارد تومان نزديك شده است و با افزايش 37 هزار ميليارد توماني به ميزان 21 درصد رشد كرده است. 

 با وجود رشد منفی بدهی‌های «شرکت‌ها و موسسات دولتی» به شبکه بانکی، بدهی‌های خود دولت با افزایش مواجه بوده است. آمارهای بانک مرکزی، بدهی‌های بخش دولتی را به دو جزء بدهی‌های «دولت» و بدهی‌های «شرکت‌ها و موسسات دولتی» تقسیم می‌کند. براساس اطلاعات آخرین گزارش، در یک سال منتهی به شهریورماه سال جاری، بدهی‌های دولت به شبکه بانکی حدود 36 درصد افزایش یافته است، ولی از میزان بدهی‌های شرکت‌ها و موسسات دولتی، حدود 12 درصد کاسته شده است. 

 

علاوه ‌بر بخش دارایی‌های شبکه بانکی آمار مربوط به بخش بدهی‌های بانکی و موسسات اعتباری غیر‌بانکی کشور تا پایان شهریورماه سال جاری به روز شد. بر این اساس «سپرده بخش غیر‌دولتی» در شهریورماه سال جاری معادل 624 هزار و 494میلیارد تومان گزارش شده که این رقم نسبت به شهریورماه سال گذشته 6/30 درصد افزایش یافته است، اما این رشد در شهریورماه 92 نسبت به مدت مشابه قبل 6/26 درصد گزارش شده بود، بنابراین رشد سپرده‌های بخش غیر‌دولتی در شهریور 93 نسبت به رشد سالانه سپرده‌ها در سال 92 معادل 4 واحد درصد افزایش یافته است؛ اما نکته مهم در رشد سپرده‌های بخش غیر‌دولتی علاوه‌بر افزایش رشد سالانه، کاهش سهم سپرده‌های دیداری و چرخش آن به سمت سپرده‌های مدت دار و غیر‌دیداری در یک سال گذشته است. بر این اساس، در شهریور سال گذشته 17 درصد از کل سپرده‌ها مربوط به سپرده‌های دیداری و به تبع آن 83 درصد از منابع سهم بخش غیر‌دیداری بوده است، حال آنکه در شهریور سال جاری سهم سپرده‌های دیداری به 14 درصد کاهش یافته و در نتیجه سهم سپرده‌های غیر‌دیداری از کل سپرده‌ها به 86 درصد رسیده است. بنابراین می‌توان عنوان کرد که از شهریور 92 تا شهریور93 معادل 3 واحد درصد از سهم سپرده‌های دیداری کاهش یافته و به سهم سپرده‌های غیر‌دیداری افزوده شده است. این روند نشان می‌دهد که با آرامش در بازارهای ارز و طلا طی یک سال گذشته و افزایش نرخ واقعی سود بانکی، اطمینان به سرمایه‌گذاری در سپرده‌های غیر‌دیداری که بخش قابل‌توجهی از آن را سپرده‌های بلند‌مدت تشکیل می‌دهد افزایش یافته است.

در بخش بدهی‌های بانکی، مقدار «وام‌ها و سپرده‌های ارزی» در پایان شهریورماه سال جاری به 177 هزار و 76 میلیارد تومان رسیده است، که این مقدار نسبت به شهریورماه سال گذشته 9/16‌درصد رشد کرده است. بر اساس آمار منتشر شده رشد سالانه «وام‌ها و سپرده‌های ارزی» در شهریور 92 نسبت به مدت مشابه سال قبل معادل 5/83 درصد گزارش شده که نشان می‌دهد از رشد سالانه آن نیز به مقدار قابل توجهی کاسته شده است. 

رشد سهم سپرده‌گیری از رشد نقدینگی در نیمه نخست سال جاری بیشتر بوده و بخش مهمی از حجم نقدینگی به سمت سپرده‌های غیر‌دولتی حرکت کرده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که در این مسیر «کاهش نرخ تورم» و به تبع آن «افزایش نرخ واقعی سود بانکی» باعث شده که بخش قابل توجهی از نقدینگی سرگردان به سمت سپرده‌های بانکی گسیل شود. که این یکی از مهم‌ترین عوامل تاثیرگذار در تغییر رفتار دولت بوده است. 

در یکسال گذشته سهم بدهی بخش غیر‌دولتی به بانک‌های غیر‌دولتی (تسهیلات‌دهی بانک خصوصی) به 7/28 درصد افزایش یافته است، این در حالی است که نرخ رشد سالانه تسهیلات‌دهی در شهریور 92 نسبت به مدت مشابه 23 درصد بوده است. که نشان می‌دهد بانک‌ها پس از تجهیز منابع مالی در یک سال گذشته از سوی سپرده‌های غیر‌دولتی، به میزان تسهیلات‌دهی خود افزوده‌اند. بر اساس آمارهای منتشر شده در شهریورماه سال 93 معادل 6/58 از کل تسهیلات اعطایی، توسط بانک‌های غیر‌دولتی بوده است، که این سهم نسبت به شهریور سال گذشته حدود 3 واحد درصد افزایش یافته است. این موضوع نیز نشان می‌دهد که قدرت وام‌دهی از سوی بانک‌های غیر‌دولتی افزایش یافته و نسبت به سال گذشته نقش بیشتری در تسهیلات‌دهی بانک‌ها ایفا کرده‌اند.