اقتصادگردان-احسان شمشيري- به دليل عدم رشد متناسب استفاده از موبايل و اينترنت در استان هاي كشور در مقايسه با تهران، نسبت مبلغ قبض و شارژ موبايلي استان ها 2.5 درصد تهران، مبلغ خريد اينترنتي استان ها 40 درصد رقم تهران، مبلغ قبض و شارژ اينترنتي استان ها 20 درصد مبلغ تهران بوده و بيشترين سهم از ابزارهاي پرداخت را پايانه هاي فروشگاهي در استان ها داشته كه مبلغ خريد پايانه فروش استان ها 2.2 برابر تهران،  و مبلغ قبض و شارژ از طريق پايانه هاي فروشگاهي استان ها 1.7 برابر تهران بوده است

 اگرچه كل مبلغ تراكنش ها در ارديبهشت 96 در تهران 35 درصد كل كشور بوده است اما به خاطر عدم تناسب استفاده از ابزارهاي اينترنتي و موبايلي در كشور و رشد قابل توجه استفاده از موبايل و اينترنت در تهران و عدم رشد كافي اين دو ابزار پرداخت در استان ها، مبلغ تراكنش اينترنتي و موبايلي در تهران بيش از استان ها بوده است.

اما رقم تراكنش پايانه فروشگاهي در استان ها بيشترين سهم را داشته و بيش از تهران بوده است.

سهم بالاي تهران از تراكنش موبايلي و اينترنتي

مبلغ تراكنش موبايل براي قبض و شارژ در تهران 675 ميليارد تومان، براي خريد پايانه فروشگاهي 37695 ميليارد تومان، براي قبض و شارژ پايانه فروشگاهي 995 ميليارد تومان، براي خريد اينترنتي 6134 ميليارد تومان و براي قبض و شارژ اينترنتي 1040 ميليارد تومان بوده است.

اين در حاليست  كه قبض و شارژ موبايلي در استان ها رقم اندك 17 ميليارد توماني بوده است كه حدود 2.5 درصد تهران است.

خريد اينترنتي نيز در استان ها 2440 ميليارد تومان بوده كه 40 درصد رقم تهران بوده است.  مبلغ قبض و شارژ اينترنتي نيز در استان ها 206 ميليارد تومان بوده كه 20 درصد مبلغ تهران بوده است.

خريد فروشگاهي استان ها 2.2 برابر تهران

خريد پايانه فروش در استان ها 82 هزار ميليارد تومان بوده كه حدود 2.2 برابر خريد پايانه فروشگاهي در تهران با رقم  نزديك به 38 هزار ميليارد تومان است. قبض و خريد شارژ با پايانه فروشگاهي در استان ها نيز با 1720 ميليارد تومان 1.7 برابر رقم 995 ميليارد تومان در تهران بوده است.

يك چهارم پايانه ها در تهران

 از نظر تعداد ابزارهاي پرداخت در سال 96 نيز در تهران بيش از 1 ميليون پايانه فروش تراكنش دار وجود دارد در حالي كه اين تعداد در ساير استان ها به ميزان 4.1 ميليون دستگاه است.

در حال حاضر تعداد ابزارهاي اينترنتي 22573 دستگاه و ابزار موبايلي 1453 دستگاه است.

سهم 54 درصدي راحتي كار با اينترنت

یک نظرسنجی که توسط مرکز طراحی اسپیرال در مهرماه ۹۵ انجام گرفته، ۵۴ درصد شرکت‌کنندگان «راحتی کار با اینترنت بانک» را به عنوان اصلی‌ترین علت انتخاب بانکی که اغلب با آن سر و کار دارند عنوان کرده‌اند.

 در حالی که سایر گزینه‌ها نظیر شرکت در قرعه‌کشی یک درصد، مزایایی نظیر وام و سود شش درصد و واریز حقوق به آن حساب ۳۷ درصد پاسخ شرکت‌کنندگان را شکل می‌داد.  این در حالی ‌است که بانک‌ها اغلب بودجه‌های کلان تبلیغاتی خود را با موضوع قرعه‌کشی اجرا می‌کنند و چنین هزینه‌هایی را  كمتر صرف بهبود تجربه کاربری وب‌سایت‌های خود مي كنند.

 كارشناسان معتقدند كه بانك ها و شركت هاي پرداخت، بايد با طرح اين مباحث در رسانه ها، روزنامه ها و وب سايت هاي تخصصي اقتصادي،  در مورد راحتي كار با موبايل و اينترنت، امنيت بالاي اين ابزارها  به مردم اطلاع رساني كنند تا سهم اين ابزارها و امنيت و راحتي آن در كشور افزايش يابد و به جاي استفاده از كارت و مراجعه به باجه ها  و دستگاه هاي عابر بانك و كارت خوان ها،شاهد استفاده بيشتر از ابزارهاي جديد موبايل و اينترنت در مبادلات بانكي و خريدها باشيم

جهش تراکنش‌های اینترنتی در دو ماه اول

تعداد تراکنشهای اینترنتی در اردیبهشت ماه امسال به نسبت بهمن ماه سال گذشته که به صورت سنتی بیشترین تعداد تراکنش را نسبت به ۱۱ ماه دیگر سال دارد تحت تأثیر جهش تعداد تراکنش‌های اینترنتی یکی از شرکت‌های پی‌اس‌پی افزايش يافته است.

مرور تعداد تراکنش‌ها، ابزار و سهم تراکنش‌های اینترنتی نسبت به تراکنش‌های با کارتخوان یا تراکنش‌های موبایلی، نشان می‌دهد استفاده از درگاه‌های اینترنتی آنچنان که باید و شاید مورد توجه سرمایه گذاران و کاربران نیست. آمارهای شاپرک نشان می‌دهد در پایان بهمن ماه سال گذشته سرانه تعداد ابزار پذیرش اینترنتی برای جمعیت بالای ۲۰ سال کشور حدود ۵۹.۵ ابزار به ازاي هر 10 هزار نفر است و کل تعداد این ابزار ۳۴۱ هزار و ۷۹۴ دستگاه بوده است.

در میان ابزارهای پرداخت الکترونیک، درگاه‌های پرداخت اینترنتی یا همان IPG از جمله ابزارهایی است که سرمایه‌گذاری کمتری نسبت به ابزاری مانند کارتخوان نیاز دارد و به همین اعتبار باید بیشتر از ابزارها و روش های سرمایه بر مورد توجه شرکت‌های ارائه دهنده خدمات پرداخت الکترونیک قرار بگیرد.

سرانه تعداد تراکنش ابزارهای پذیرش اینترنتی به ازاي هر نفر در سال ۹۵ نسبت به سال ۹۴ حدود ۵.۸۶ واحد کاهش داشته و به ۵.۲۴ تراکنش رسیده است! در میان شرکت‌های پی اس پی، شرکت به پرداخت ملت در سال ۹۵ بیشترین رشد را در سهم از تعداد تراکنش‌های ابزار پذیرش موبایلی داشته سهم به پرداخت ملت از ۱۳ درصد به ۲۵.۵ درصد طی سال ۹۵ افزایش یافته است.

در مقابل تجارت الکترونیک پارسیان با ۳۶.۵ درصد افت در سهم از تعداد تراکنش‌های اینترنتی از ۵۸.۹ درصد به ۲۲.۴۹ درصد رسیده است. تجارت الکترونیک پارسیان اما این افت را در ماه‌های ابتدایی سال ۹۶ به شکل غیرمنتظره‌ای جبران کرده و سهم این شرکت از تعداد تراکنش‌های اینترنتی در فروردین ماه امسال با ۲.۱۸درصد رشد نسبت به اسفند ۹۵ به ۱۸.۸۲ افزایش یافت. به این ترتیب اگر بنابر اعلام شاپرک کل تراکنش‌های اینترنتی در فروردین ماه امسال ۲۶ میلیون و ۳۸۵ هزار ۵۶۶ تراکنش بوده باشد، تجارت الکترونیک پارسیان ۵ میلیون و ۵۴۰ هزار و ۹۶۸ تراکنش از این تعداد را به خود اختصاص داده است.

رشد تعداد تراکنش‌های اینترنتی تجارت الکترونیک پارسیان طی اردیبهشت ماه از فروردین ماه هم بیشتر و چشمگیرتر بود؛ سهم این شرکت از تراکنش‌های اینترنتی در اردیبهشت با ۵.۳۹ درصد افزایش نسبت به فروردین به ۲۶.۳۹ درصد رسید. به این ترتیب تجارت الکترونیک پارسیان ۹ میلیون و ۲۲۵ هزار و ۱۰۳ تراکنش از ۳۴ میلیون و ۹۵۶ هزار و ۸۱۵ تراکنش اینترنتی اردیبهشت ماه را انجام داده است و این یعنی افزایش غافلگیرکننده ۳ میلیون و ۶۴۸ هزار و ۱۳۵ تراکنش طی یک ماه است.

چنین افزایشی را درحالی در تعداد تراکنش‌های اینترنتی تجارت الکترونیک پارسیان شاهد هستیم که متوسط رشد سهم از تراکنش‌های اینترنتی سایر پی اس پی‌ها در اردیبهشت حدود ۰.۲درصد منفی بوده است.

انجام بیش از ٣٤ میلیون تراکنش در اردیبهشت در حالی است که بیشترین تعداد تراکنش های اینترنتی در سال گذشته ۳۰ میلیون و ۴۷۹ هزار و ۱۰۱ تراکنش در بهمن ماه بود و تفاوت فاحش تعداد تراکنش‌های اردیبهشت با بهترین ماه سال ٩٥ جای امیدواری دارد.

 آمار تراکنش 12 شركت پرداخت

شرکت به پرداخت ملت در اردیبهشت‌ماه سال جاری موفق شد بیشترین سهم بازار از نظر تعداد و مبلغ تراکنش‌ها را به خود اختصاص دهد.

در حال حاضر ۱۲ شرکت خدمات پرداخت یا PSP با مجوز بانک مرکزی در حال ارائه خدمت به مشتریان شبکه بانکی هستند. هر یک از این شرکت‌ها با توجه به گستره فعالیت سهمی از بازار تراکنش‌ها را به خود اختصاص می‌دهد که بررسی این آمار می‌تواند بیانگر نوع و گستردگی خدمت ارائه شده از سوی شرکت PSP باشد.

براساس آخرین آمار شاپرک(شبکه الکترونیک پرداخت کارتی) در اردیبهشت ماه سال جاری شرکت به پرداخت ملت با سهم ۲۲.۵۸ درصدی از تعداد تراکنش‌ها و سهم ۳۰.۶۹ درصدی مبلغ آنها در استمرار رفتار پیشتازانه گذشته خود، همچنان بیشترین سهم از بازار را به خود اختصاص داده و در جایگاه نخست هر دو سهم قرار گرفته است.

مقایسه آمار اردیبهشت ماه نسبت به ماه گذشته، حکایت از آن دارد که نوسان قابل ملاحظه‌ای نه تنها در سهم تعدادی شرکت‌ها، بلکه در سهم بازار مبلغی آنها نیز صورت نپذیرفته است و با وجود کاهش و افزایش اندکی در سهم بازار برخی از شرکت‌ها، در رتبه‌بندی آنها نسبت به ماه گذشته تغییری مشاهده نمی‌شود. همچنین اختلاف سهم مبلغی ۱۶ درصدی بین دو شرکت نخست بازار، نقش شرکت به پرداخت ملت را در میزان ارزش ریالی تراکنش‌های پرداخت کارت به روشنی نمایان می‌سازد. نکته دیگر اینکه در برخی از شرکت‌ها اختلاف بین سهم تعدادی و ملبغی آنها بسیار قابل توجه است.

از سویی دیگر اگر سهم هر یک از شرکت‌ها از تعداد تراکنش‌های کارتخوان فروشگاهی، ابزار پذیرش اینترنتی و ابزار پذیرش موبایلی را به طور مجزا مورد بررسی قرار دهیم متوجه می‌شویم که شرکت به پرداخت ملت پیشتازی خود را با تکیه بر کارتخوان‌های فروشگاهی به دست آورده است و با ۲۵.۱۰ درصد سهم بازار در رتبه نخست این جدول قرار دارد. در بخش ابزار پذیرش اینترنتی نیز شرکت‌های تجارت الکترونیک پارسیان و پرداخت الکترونیک سامان در رتبه‌های نخست و دوم قرار دارند و به پرداخت ملت سوم است.

اما بیشترین اختلاف بین سهم تعدادی تراکنش‌های کارتخوان فروشگاهی در ماه اردیبهشت ۹۶ نسبت به فروردین ماه در شرکت تجارت الکترونیک پارسیان گزارش شده است. سهم تراکنش‌های مذکور در این شرکت با رقم ناچیز ۰.۲۵  درصدی، افزایش روبه‌رو شده است. در روندی همسو، سهم تراکنش‌های اینترنتی این شرکت نیز اختلاف مثبت قابل ملاحظه‌ای معادل با ۵.۳۹ درصد را نشان می‌دهد و بدین ترتیب در اردیبهشت ماه کل تراکنش‌های شرکت تجارت الکترونیک پارسیان رشد قابل ملاحظه‌ای داشته است.

در بخش تراکنش‌های موبایلی نیز همچون ماه‌های گذشته شرکت آسان پرداخت پرشین با ۳۶.۶۸ درصد در صدر جدول قرار دارد اما سهم این شرکت نسبت به فروردین ماه با ۲.۹۵ درصد ریزش همراه بوده است. این امر سبب شده اختلاف سهم بازار تراکنش‌های موبایلی بین دو شرکت نخست بازار کاهش یابد.

در اردیبهشت ماه همچنان بیشترین سهم مبلغی تراکنش‌ها در دو ابزار کارتخوان فروشگاهی با ۲۸.۸۶ درصد و ابزارهای اینترنتی با ۵۵.۷۰ درصد متعلق به شرکت به پرداخت ملت بوده است و شرکت آسان پرداخت پرشین نیز با ۳۹.۹۱ درصد انحصار بازار مبلغی تراکنش‌های ابزار پذیرش موبایلی را در دست دارد.

همچنین بیشترین اختلاف بین سهم مبلغی تراکنش‌های دو ماه اردیبهشت ۹۶ و ماه گذشته آن در ابزار کارتخوان فروشگاهی با رقمی برابر با ۰.۵۰ درصد کاهش به شرکت آسان پرداخت پرشین تعلق داشته است. شرکت پرداخت الکترونیک سداد برخلاف افزایش ماه گذشته خود و با شتابی بیشتر نسبت به افزایش مذکور، در این ماه با ریزش ۴.۳۷ درصدی بیشترین اختلاف سهم را در ابزار پذیرش اینترنتی نشان می‌دهد. این شاخص در بازار مبلغی تراکنش‌های موبایلی با نمایش ۴.۰۴ درصد افزایش، دراختیار پرداخت الکترونیک پارسیان است. در ماه گذشته نیز سه شرکت مذکور در هر یک از ابزارها بیشترین اختلاف سهم را ثبت کرده‌اند.

در این ماه علاوه بر شرکت‌های فوق دو شرکت تجارت الکترونیک پارسیان و فن‌آوا کارت با افزایش بیش از یک درصد در تراکنش‌های اینترنتی و آسان پرداخت پرشین و پرداخت الکترونیک سامان در تراکنش‌های موبایلی با کاهش بیش از دو درصد روبه‌رو شده‌اند.

لازم به توضیح است تغییرات سهم مبلغی تراکنش‌های شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات پرداخت در مقایسه با سهم تعدادی لزوما همسو نبوده و حتی میزان آنها نیز هم اندازه نیست.

نتایج بررسی‌های این بخش حاکی از آن است که شرکت الکترونیک کارت دماوند همچنان کمترین سهم تعدادی و مبلغی تراکنش‌ها را در بین شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات پرداخت داشته و سهم آن از بازار ابزارهای پذیرش بسیار ناچیز است