عدم واكنش بازار ارز و طلا به كاهش نرخ سود

اقتصاد گردان – محسن شمشيري: در شرايطي كه اجراي مصوبه کاهش نرخ سود سپرده یکساله به ۱۵ درصد و كوتاه مدت به 10 درصد، از روز گذشته در دستور كار شبكه بانكي قرار گرفته و بانك مركزي بر نظارت آن تاكيد كرده است، برخي كارشناسان انتظار دارند كه شاهد تاثير كوتاه مدت و بلندمدت اين سياست بانكي بر بازارهاي مختلف از جمله بازار سكه و ارز، مسكن، تركيب سپرده هاي بانكي و... باشند. اما عده اي ديگر از صاحب نظران معتقدند كه اثر اين سياست در كوتاه مدت خيلي زياد نخواهد بود زيرا اكثر سپرده ها با نرخ هاي قبلي باقي مانده و حتي روزشمار نيز تغيير چنداني نيافته است ضمن اين كه تغييرات متاثر از كاهش نرخ سود در يكسال گذشته رخ داده و نمي توان انتظار تغيير زيادي را داشت. 

 اگرچه در بازار ارز و طلا تغيير چنداني را شاهد نيستيم و نرخ طلا تحت تاثير رشد اونس طلا در بازار جهاني افزايش يافته اما شاخص کل بورس و اوراق بهادار تهران روز شنبه با رشد ۱۵۵ واحدی بر روی رقم ۸۳ هزار و ۴۲۸ واحد ایستاده و برخي فعالان بازار بورس، معتقدند كه بازار سرمايه به تدريج واكنش مثبت نشان مي دهد و در كوتاه مدت شاهد افزايش شاخص خواهيم بود اما از آنجا كه تغييرات بنيادي و اصولي وريشه اي به تحولات گسترده تري نياز دارد نمي توان انتظار رونق زيادي داشت زيرا كاهش نرخ سود به 15 درصد، اثر چنداني بر تركيب سرمايه گذاري ها در كوتاه مدت ندارد اما اگر در بلندمدت روي توليد و اشتغال اثرگذار باشد و رشد اقتصادي بالا برود در آن صورت تقاضا در بورس و بازار ارز و طلا و مسكن و... نيز افزايش يافته و موجب رونق بازارهاي مختلف خواهد شد و حتي بانك هاي كشور نيز با كاهش هزينه هاي خود به سمت بهبود سودآوري و اثر آن بر شاخص بورس خواهند بود.  

اما در مقابل، عده اي از صاحب نظران معتقدند كه اجراي تصميمات جديد بانك مركزي، تاثير زيادي در كوتاه مدت بر بازارهاي مختلف و خروج سپرده ها نخواهد داشت. زير در فرصت يازده روزه ابتداي شهريور، بسياري از بانك ها و موسسات اعتباري، قراردادهاي يكساله خود را با بسياري از مشتريان و از جمله مشتريان با حجم سپرده هاي بالا تمديد كرده اند و لذا اين تصميمات باعث خروج بخش عمده اي از سپرده ها نخواهد شد. 

در كنار اين اقدامات بانك ها، تعدادي از موسسات و بانك هاي خصوصي نيز به مشتريان خود وعده داده اند كه نگران سودهاي روزشمار خود نباشند زيرا براي آن نيز برنامه ريزي شده و در نتيجه بخشي از سپرده هاي كوتاه مدت و روزشمار نيز با سودهاي مورد انتظار مشتريان همچنان در برخي بانك ها باقي خواهند ماند. 

برخي كارشناسان با اشاره به تغيير تركيب سپرده هاي بلندمدت و كوتاه مدت در يكسال اخير مي گويند كه بعد از كاهش نرخ سود به 15 درصد از سال گذشته، سهم سپرده بلندمدت به حدود 47 درصد و سهم سپرده كوتاه مدت به 53 درصد كل سپرده هاي دراز مدت رسيده و تغييرات خود را انجام داده و  بعيد است كه تاثير چنداني را در كوتاه مدت شاهد باشيم. 

با وجود کاهش نرخ سود در اکثر بانک‌ها، در این میان بانک‌های متخلفی هستند که حتی در اولین روز اجرایی شدن بخشنامه، نرخ سود ۲۳ درصد برای حساب سالانه خود تعریف می‌کنند؛ نرخ‌هایی که از قبل وجود داشته و همچنان ادامه دارند.

در كنار اين تحولات، بانک‌ها در قبال ارقام بالا به مشتریان اعلام می‌کنند که کمی صبر کنید تا چند روزی از اجرای بخشنامه بگذرد، زیرا قرار است طرح‌های ویژه برای پرداخت سودهای بالاتر ابلاغ شود. این در حالی است که بر اساس بخشنامه بانک مرکزی، هر طرحی برای دور زدن سود بانکی ممنوع است.

در رابطه با نرخ کوتاه مدت نیز اکثر بانک‌ها و شاید تمامی آنها نرخ روزشمار و کوتاه مدت خود را به ۱۰ درصد کاهش داده‌اند؛ حتی بانک‌هایی که پیش‌تر نرخ‌های بالاتر از ۲۰ درصد پرداخت می‌کردند. اما در عين حال، برخي بانك ها اعلام كرده اند كه نگران نباشيد در روزهاي آينده طرح هايي براي حفظ سودآوري سپرده ها انجام مي شود. 

اين نكات نشان مي دهد كه نوعي مقاومت براي اجراي تصميم بانك مركزي وجود دارد كه باعث خواهد شد اثركوتاه مدت كاهش نرخ ها را بر بازار شاهد نباشيم و براين اساس بايد منتظر بود تا در روزهاي آينده اثر واقعي كاهش نرخ سود و برنامه بانك مركزي بر بورس، بازارهاي ارز وطلا و سكه و خودرو و مسكن را شاهد باشيم. 

تاثير اندك بر بازار طلا و ارز 

تحولات بازار ارز و سكه و طلا در روز گذشته  و روز اول اجراي كاهش نرخ سود نيز نشان مي دهد كه بازار ارز و طلا چندان واكنشي نسبت به اين تحولات و كاهش نرخ سود نشان نداده  و بازار طلا نيز تحت تاثير نوسان اونس جهاني است. نرخ هر اونس طلا در بازار جهاني عصر روز گذشته به 1325 دلار رسيده و برخي اقتصاد دانان معتقدند كه تحت تاثير بي ثباتي هاي مختلف در جهان، نرخ طلا بازهم در آينده افزايش خواهد داشت. برخي كارشناسان نيز گفته اند كه به خاطر طوفان در آمريكا و خسارت هاي سنگين، نرخ طلا افزايش بيشتري داشته است.

براين اساس، نرخ طلا روز گذشته در بازار طلاي ايران نيز افزايش نسبي داشته  و هر گرم 18 عيار به 125 هزار تومان رشد كرد.  

رییس اتحادیه طلا و جواهر با اعلام دلایل افزایش نرخ هر گرم طلای ۱۸ عیار به ۱۲۵ هزار تومان، گفت: میزان معاملات در این بازار عادی است.

نرخ هر اونس طلای جهانی بعد از طوفان ها رشد قابل توجهی یافت، در هفته گذشته نه تنها نرخ دلار در بازارهای جهانی کاهش یافت، بلکه ارزش این ارز در مقابل پوند نیز با افت مواجه شد.  با افزایش قیمت طلا در بازارهای جهانی نرخ ها نیز در بازار داخلی رشد می کند، و دو عامل افزایش نرخ هر اونس طلای جهانی و کاهش نرخ ارز بر بازار داخل تاثیرگذار بوده است.

رییس اتحادیه طلا و جواهر در پاسخ به این پرسش که آیا اجرای بخشنامه نرخ سودی بانک مرکزی بر بازار طلا تاثیر داشته است، خاطرنشان کرد: هر چند سپرده ها به سمت بازار طلا سوق نیافته است؛ اما این امر به صورت غیر مستقیم در این بازار منعکس می شود.

وی درباره وضعیت داد وستد در بازار طلا نیز گفت: وضعیت معاملات در این بازار عادی است و میزان خرید و فروش ها تغییر چندانی نداشته است.با توجه به اینکه در آستانه ماه‌های محرم و صفر قرار داریم و این بازار در این دو ماه با رکود مواجه می شود؛ بنابراین هم اکنون وضعیت معاملات در این بازار بدون تغییر است.

 هر قطعه سکه تمام بهار آزادی طرح جدید روز شنبه در بازار تهران با ۷۰۰ تومان افت نسبت به روز پنجشنبه، یک میلیون و ۲۳۸ هزار و ۳۰۰ تومان فروخته شد.همچنین هر قطعه سکه تمام بهار آزادی طرح قدیم با ۱۹ هزار و ۵۰۰ تومان رشد، یک میلیون و ۲۲۲ هزار تومان است. هر قطعه نیم سکه بهار آزادی نیز با ۶ هزار و ۴۰۰ تومان رشد، ۶۵۵ هزار تومان داد و ستد شد؛ در عین حال، هر قطعه ربع سکه بهار آزادی نیز با یک هزار و ۶۰۰ تومان افزایش نسبت به روز پنجشنبه، ۳۸۰ هزار تومان قیمت خورد.هر قطعه سکه گرمی نیز با ۲ هزار تومان افت نسبت به روز پنجشنبه، ۲۵۱ هزار تومان است؛ همچنین هر گرم طلای ۱۸ عیار نیز در بازار ، ۱۲۵ هزار و ۱۷۵ تومان معامله شد.

در بازار ارز آزاد، صرافی‌ها هر دلار آمریکا را با افزایش ۴ تومانی ۳ هزار و ۸۷۸ تومان ارزش‌گذاری کردند؛ همچنین هر یورو با افت یک تومانی نسبت به روز پنجشنبه، ۴ هزار ۷۱۶ تومان فروخته شد و قیمت هر پوند انگلیس نیز با ۲۳ تومان افزایش، ۵ هزار و ۱۲ تومان است.

در بازار ارز مبادله اي نيز روز شنبه 11 شهريور 96، نرخ رسمی 30 ارز افزایش و 8 ارز کاهش یافته و نرخ یک ارز هم تغییری نسبت به روز پنج شنبه نداشته است. نرخ رسمی دلار با 38 ریال افزایش 3324.6 تومان، پوند با 177 ریال رشد 4305.4 تومان و یورو با افت 7 ریالی 3943.3 تومان ارزش‌گذاری شد.

اختلاف دلار آزاد و مبادله اي اكنون به 553 تومان رسيده و نشان مي دهد كه تقاضا براي دلار آزاد تغيير چنداني نداشته است. به عبارت ديگر، تقاضا در بازار ارز تحت تاثير كاهش نرخ سود بانكي نبوده است. 

اثر طوفان بر نرخ طلا 

بازار طلا در هفته گذشته شرایط متفاوتی از قبل داشت و نرخ انواع طلا با افزایش معنادار و قابل ملاحظه‌ قیمت همراه شد؛ به گونه ای که هر گرم طلای ۱۸ عیار رکورد پنج ساله‌اش را شکست و با افزایش ۵۰۰۰ تومانی، از ۱۲۳ هزار تومان هم گذر کرد.

قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار در روز ۳۱ شهریور ۱۱۸ هزار و ۶۸۸ تومان در بازار عرضه شد و از این روز به بعد روند افزایشی قیمت‌ها در بازار طلا آغاز شد. در روزهای ابتدایی شهریور قیمت طلا به بیش از ۱۱۹ هزار تومان رسید و بعد از آن به حدود ۱۲۱ هزار تومان صعود کرد.

این حرکت افزایشی قیمت طلا ادامه دار بود و روز هشتم شهریور به ۱۲۲ هزار و ۵۰۰ تومان رسید و نهم شهریور رکورد پنج ساله خودر ا شکست و از گرمی ۱۲۳ هزار تومان گذر کرد.

بررسی قیمت‌ هر گرم طلای ۱۸ عیار نشان می دهد از اواخر مرداد تا ۱۰ روز اول شهریور با افزایش حدود ۵۰۰۰ تومانی همراه بوده است.

 همین وضعیت برای هر مثقال طلا نیز وجود داشت؛ به گونه ای که حدود ۱۰ روز گذشته هر مثقال طلا ۲۱ هزار تومان افزایش قیمت را تجربه کرد و از ۵۱۴ هزار تومان به ۵۳۵ هزار و ۴۰۰ تومان در روز نهم شهریور رسید که این قیمت برای این نوع طلا نیز رکورد جدیدی به حساب می آید.

هر اونس طلا در بازار نیز با تغییرات زیادی در همین بازی زمانی همراه شد و از نرخ ۱۲۸۶ دلار در اواخر مرداد گذر کرد و به ۱۳۲۵ دلار در پایان ۱۰ روز اول شهریور ماه رسید.

در این باره رئیس اتحادیه طلا و جواهر گفته که در روزهای گذشته طوفانی که در آمریکا اتفاق افتاده باعث شده خیلی از مسائل اقتصادی تحت تاثیر قرار بگیرند.

به گفته وی، این طوفان آن قدر در اقتصاد منطقه آمریکا اثر گذاشته است که ارزش دلار تضعیف شده است و از طرفی چون این طوفان در تگزاس رخ داده باعث شده خیلی از شاخص‌های ارزش سهام در آن منطقه به شدت کاهش پیدا کند.

البته رئیس اتحادیه طلا و جواهر دیگر عامل گرانی در بازار طلا را بالا رفتن ارزش یورو در مقابل دلار می داند و می گوید افزایش نرخ یورو باعث شده ارزش دلار کاهش پیدا کند و در نتیجه قیمت طلا با توجه به کاهش ارزش دلار بالا رود.

حفظ بخش عمده سپرده ها در بانك ها

بانک‌ها و مؤسسات اعتباری براساس اجرای بخشنامه 8 بندی بانک مرکزی، موظفند، سود علی‌الحساب برای سپرده‌های یکساله را ۱۵ درصد و سود سپرده‌های روزشمار را حداکثر ۱۰ درصد در نظر بگیرند. 

در 11 روز گذشته برخی بانک‌های خصوصی هر آنچه در توان داشتند را برای جذب سپرده رو کردند. ابزار جذب سپرده هم نرخ سود بالا بود.هر چه بود این 11 روز پرماجرا و شلوغ برای کارمندان شعب بانک‌ها گذشت و اکنون زمان اجرای بخشنامه بانک مرکزی است. بخشنامه‌ای که نرخ‌های سود تعیین شده در آن براساس مصوبه سال گذشته بانک مرکزی است.

رئیس کل و قائم مقام بانک مرکزی بر اجرای این بخشنامه تاکید و اعلام کرده‌اند با بانک‌های متخلف قاطعانه برخورد خواهد شد. امید است برخی بانک‌های بر هم زننده تعادل در بازار پول که بر شدت آن در 11 روز گذشته افزوده بودند، حداقل از این به بعد، در چارچوب مقررات حرکت کرده و دوباره با رفتارهای دلال‌مآبانه فضای جدید ترسیم شده را به هم نزنند.

 ولي اله سيف رئيس كل بانك مركزي در گفت وگو با صداو سيما  در واكنش به اقدام اخير برخي بانك ها در جذب سپرده با سود بالا گفت: اين اتفاق باعث خواهد شد كه سپرده ها از بانك ها خارج نشود و قراردادهاي جديد اين 11 روز باعث مي شود كه حداقل براي يكسال بخش عمده اي از سپرده ها در اين بانك ها باقي بماند و خارج نخواهد شد. 

در متن بخشنامه 8 بندی بانک مرکزی آمده است: ارائه هر گونه طرح و محصول برای جذب سپرده توسط بانک ها و موسسات اعتباری، منوط به محاسبه و اعلام نرخ موثر سود آن به بانک مرکزی(با جزئیات کامل) و اخذ تائیدیه از این بانک است.

نرخ های سود علی الحساب تعیین شده در این بخشنامه، ناظر بر قراردادهایی است که پس از تاریخ صدور این بخشنامه بین بانک ها و موسسات اعتباری و مشتری منعقد می شود. نرخ سود علی الحساب مذکور در قراردادهای منعقده قبلی تا پایان مدت زمان قرارداد که حداکثر یک سال شمسی خواهد بود، معتبر است. قراردادهای منعقده با نرخ های سود علی الحساب قبلی به هیچ وجه قابل تمدید نیست و در صورت تمایل مشتری به تمدید قرارداد خود با بانک ها و موسسات اعتباری، تمدید آن ها صرفاً در چارچوب مقررات و نرخ های سود علی الحساب‌لازم الاجرا در زمان تمدید قرارداد امکان پذیر خواهد بود.

نرخ های سود علی الحساب پرداختی به سپرده صندوق‌های سرمایه گذاری با درآمد ثابت نیز مشمول نرخ سود علی الحساب مقرر در این بخشنامه است.

در صورتی که سپرده گذار قبل از پایان مدت قرارداد، اقدام به برداشت و یا بستن حساب سرمایه گذاری یک ساله خود کنند، نرخ سود علی الحساب اینگونه حساب ها معادل نرخ سود سپرده سرمایه گذاری کوتاه مدت عادی(روز شمار)در نظر گرفته خواهد شد. ضمناً جهت برخورداری از سود سپرده، حداقل دوره ماندگاری در حساب های سپرده گذاری کوتاه مدت از زمان افتتاح، یک ماه است.

بانک‌ها و موسسات اعتباری مکلفند از اعمال هرگونه روشی که منجر به افزایش نرخ موثر سود سپرده ها شود(از جمله از طریق اتخاذ روش های مختلف حسابداری و محاسباتی و یا اعمال تغییرات نرم افزاری در سیستم های رایانه ای و ...) به طور جد، اجتناب کنند. بدیهی است عوامل موثر در این زمینه اعم از مدیران و کارکنان بانک ها و موسسات اعتباری و شرکت‌های نرم افزاری طرف قرارداد آنها ـ حسب مورد ـ تحت پیگرد قانونی قرار خواهند گرفت؛ ضمن آن که در صورت احراز مشارکت و یا همکاری  شرکت های نرم افزاری طرف قرارداد با بانک‌ها و موسسات اعتباری در ارتکاب تخلف، شبکه بانکی از ادامه همکاری با شرکت های مذکور منع خواهد شد.