تحلیل سیر صعودی طلاو فلزات گران بها در هزاره سوم

در پایان سال ۲۰۱۲ (سالی که فلز زرد شاهد نوسانهای زیادی بود)، کارشناسان و اقتصاددانان طبق معمول هر سال اقدام به ارائه مجموعهای از برآوردها و پیشبینیها درباره وضع طلا و قیمت آن کردند. این برآوردها و پیشبینیها نشاندهنده روند بهای طلا در سال ۲۰۱۳ و پس از آن هستند. یکی از این برآوردها، بهای طلا را به همراه سایر کالاها تا سال ۲۰۲۵ پیشبینی کرده است. در این گزارش قصد داریم به ارائه و بررسی چند پیشبینی بپردازیم. این پیشبینیها از منابع گوناگون خبری و برخی کارشناسان و تحلیل گران به دست آمده است.

سایت «تراست گولد» در گزارشی با طرح این پرسش که در سال ۲۰۱۳ و پس از آن، مسیر حرکت و روند قیمت طلا چگونه خواهد بود، مینویسد: تا پایان سال ۲۰۱۲، قیمت طلا به مدت یک دهه سیر افزایشی داشته است. حال همه دوست دارند بدانند که آیا این روند در سال ۲۰۱۳ و پس از آن نیز ادامه مییابد؟ دیگر اینکه پیشبینی کارشناسان درباره کمترین و بیشترین قیمت طلا در سال ۲۰۱۳ چیست؟ بیشتر سرمایهگذاران بازار طلا، بیش از آنکه این فلز گرانبها را ابزاری برای سفتهبازی (معاملههای سوداگرانه) بدانند، آن را نوعی بیمه داراییها یا وسیلهای برای حفظ ارزش داراییها میدانند، به همین دلیل، در سرمایهگذاریهای خود معمولا دید بلندمدتتری دارند. حال سوال اینجا است که در سال ۲۰۱۳ وضع طلا چگونه خواهد بود؟ البته هیچگاه نمیتوان بهطور قطعی و با اطمینان کامل به پیشبینی قیمت طلا پرداخت، اما با گردآوری مجموعه تحلیلها و برآوردها و اطلاعات مربوط به عوامل موثر بر بازار این فلز میتوان به دقیقترین و واقعیترین احتمالها دست پیدا کرد. حال که در سال ۲۰۱۳ به سر میبریم، مرور وقایع سال گذشته میتواند ما را در پیشبینی قیمت طلا یاری کند.

مروری بر سال ۲۰۱۲

طلا سال ۲۰۱۲ را با قیمت ۱۵۳۰ دلار آغاز کرد. یک سال پیش از آن یعنی در سال ۲۰۱۱، با وجود ثبت دو افت چشمگیر در سپتامبر و نوامبر – دسامبر، بهای طلا بیش از ۱۲ درصد رشد را تجربه کرده بود. با رشدی که در سال ۲۰۱۱ به ثبت رسید، قیمت طلا برای دهمین سال پیاپی با افزایش مواجه شد. تا اواخر ماه نوامبر (اوایل آذر) بهای طلا به بیش از ۱۷۱۰ دلار در هر اونس رسید، یعنی بیش از ۱۲ درصد نسبت به ابتدای سال ۲۰۱۲ افزایش یافت. البته این روند در پایان ماه دسامبر متوقف شد و طلا به سطح ۱۶۷۵ دلار تنزل کرد. در مجموع، در سال ۲۰۱۲ بهای طلا با حدود ۱۴۵ دلار افزایش مواجه شد.

 

عوامل رشد قیمت طلا

همچون هر کالای دیگری، قیمت طلا نیز تابع قوانین عرضه و تقاضا است. تقاضا برای طلا از سوی چهار بخش انجام میشود؛ بخش رسمی یعنی بانکهای مرکزی، بخش طلا و جواهرسازی، بخش فناوری مثل صنایع و دندانپزشکی و سرمایهگذاری بخش خصوصی. در سال ۲۰۱۰، بانکهای مرکزی از فروشنده به خریدار طلا تبدیل شدند. در این میان، میزان فروش کشورهای توسعهیافته کاهش و میزان خرید کشورهای در حال توسعه افزایش یافت. با توجه به سهم اندک طلا از کل دارایی بانکهای مرکزی کشورهای در حال توسعه (مثل سهم دو درصدی در چین در مقایسه با سهم ۷۰ درصدی در آمریکا، آلمان و فرانسه)، به احتمال زیاد در سال ۲۰۱۳ و حتی پس از آن بخش رسمی همچنان به خرید طلا ادامه خواهد داد.

طی دهه گذشته، تقاضای بخش جواهرسازی در مقایسه با سایر بخشها (بهویژه بخش سرمایهگذاری) با کاهش روبهرو شد. بر این اساس پیشبینی میشود که قیمتهای بالای طلا و بیثباتیهای اقتصادی، تقاضای بخش جواهرسازی در سال ۲۰۱۳ را در سطح پایینی نگهدارد.

در سال ۲۰۱۱، تقاضا برای طلا با اهداف صنعتی و استفاده در دندانپزشکی فقط ۱۰ درصد از کل تقاضای جهانی طلا را تشکیل میداد. مثل وضع بخش جواهرسازی، قیمتهای بالای طلا، نرخ پایین رشد اقتصادی و بیثباتی اقتصادی به احتمال زیاد موجب کاهش تقاضای طلای بخش صنایع در سال ۲۰۱۳ خواهد شد.

در کنار جواهرسازی، بیش از ۴۰ درصد از کل تقاضا برای طلا مربوط به بخش سرمایهگذاری است. در سال ۲۰۱۱، در حالی که خلق پول و بدهی در اقتصادهای بزرگ جهان به شدت ادامه داشت، همچنین به دلیل وقوع بحران مالی که از اواخر سال ۲۰۰۷ آغاز شد، تقاضا برای طلا بهعنوان یک سرمایهگذاری مطمئن با رشد چشمگیری مواجه شد و به رکوردهای تازهای دست یافت. در دور قبلی رکوردزنی طلا در سه ماه دوم ۲۰۱۰، میزان تقاضای فیزیکی (به صورت شمش و سکه) با تقاضای بخشهایی همچون صندوقهای سرمایهگذاری طلا تقریبا یکسان بود، اما در رکوردزنی اخیر در سه ماه سوم ۲۰۱۱، حدود ۸۰ درصد تقاضا مربوط به تقاضای فیزیکی بوده است. این نشان میدهد که مهمترین نگرانی سرمایهگذاران، حفظ امنیت بوده است. در واقع، سرمایهگذاران برای خود طلا (شمش و سکه) بیش از سهام طلا (یا به اصطلاح طلای کاغذی) ارزش قائل بودند.

دومین عامل جهش قیمت طلا، مربوط به بخش عرضه بود. عرضه طلا از دو بخش تشکیل شده است: عرضه معدنی (یا تولید طلا) و بازیافت طلا. تولید معدنی طلا در سال ۲۰۱۰ به رکورد تازهای دست یافت و پیشبینی میشود که تا سال ۲۰۱۳ حدود ۱۰ درصد دیگر افزایش پیدا کند. بازیافت طلا (طلای قراضه) نیز به رکورد تازهای دست یافت. به دلیل افزایش قیمت طلا و مشکلات مالی و اقتصادی جهان، پیشبینی میشود که تولید طلا از قراضه در سال ۲۰۱۳ و پس از آن نیز سیر صعودی داشته باشد.

 

سناریوهایی برای سال ۲۰۱۳

عامل اصلی رشد بهای طلا در سال ۲۰۱۳ و پس از آن، گسترش بحران مالی جهان خواهد بود. در حال حاضر، حجم بدهیهای تلنبار شده دولتهای غربی و نیز شرکتهای خصوصی دیگر قابل افزایش نیست. به همین دلیل، راه اصلی رهایی از شر این مشکل، کاهش نظاممند بدهیها است. اما راه جایگزین دیگری نیز وجود دارد که در سالهای اخیر دنبال شده و عبارت است از ایجاد بدهی بیشتر. البته این راه سرانجام به افزایش نرخ تورم منتهی میشود. طی دهه گذشته، کشورهای غربی شاهد چنین وضعی بودهاند.

هر یک از این دو راه که انتخاب شود، مسیر طولانی و دشوار پیش رو قرار خواهد گرفت که نتیجه آن، افزایش جذابیت طلا بهعنوان یک دارایی امن و یک سرمایهگذاری مطمئن برای حفظ ارزش داراییها خواهد بود. انتظار میرود که در سال ۲۰۱۳ بسیاری از سرمایهگذاران محافظهکار به سمت چنین سرمایهگذاری بروند. در این میان، ریسکهای ژئوپلیتیک نیز موجب افزایش جذابیت طلا خواهند شد.

 

پیشبینی قیمت طلا در سال ۲۰۱۳

در نظرسنجی سایت بلومبرگ که در نوامبر ۲۰۱۲ برگزار شد، تحلیلگران قیمت هر اونس طلا در سه ماه چهارم سال ۲۰۱۳ را معادل ۱۹۲۵ دلار پیشبینی کرده بودند. بانک اسکوتیا موکوتا پیشبینی کرده که بهای طلا در سال ۲۰۱۳ با رشد چشمگیری مواجه خواهد شد و حتی ممکن است از مرز ۲۲۰۰ دلار در هر اونس نیز بگذرد. بانک فرانسوی بی ان پی پاریبا پیش از این (در نوامبر) پیشبینی کرده بود که بهای طلا در سال ۲۰۱۲ به سطح ۱۶۷۵ دلار و در سال ۲۰۱۳ هم به ۱۸۶۵ دلار در هر اونس خواهد رسید. پیشبینی اول محقق شده است. از سوی دیگر، کارشناسان مؤسسه تامسون رویترز پیشبینی کردهاند که بهای طلا در سال ۲۰۱۳ کمتر از قیمت آن در سال ۲۰۱۲ خواهد بود. در نوامبر ۲۰۱۲، اعضای انجمن بازار طلای لندن پیشبینی کردند که قیمت هر اونس طلا تا سپتامبر ۲۰۱۳ به ۱۸۴۳ دلار خواهد رسید. بانک بینالمللی اچ اس بی سی هم میانگین قیمت هر اونس طلا را در سال ۲۰۱۳ معادل ۱۸۵۰ دلار پیشبینی کرده است.

مدیرعامل شرکت نیومونت (بزرگترین شرکت معدن طلای آمریکا) پیشبینی کرد که بهای طلا در سال ۲۰۱۳ به رکوردهای تازهای دست خواهد یافت و این احتمال وجود دارد که تا سطح ۲۵۵۰ دلار در هر اونس اوج بگیرد.

در نوامبر ۲۰۱۲، دویچه بانک آلمان با تجدیدنظر در برآوردهای قبلی خود پیشبینی کرد که بهای طلا در سال ۲۰۱۳ به سطح ۲۰۰۰ دلار در هر اونس خواهد رسید. کردیت سوییس پیشبینی کرد که بهای طلا در سال ۲۰۱۳ تا سطح ۱۸۴۰ دلار بالا خواهد رفت. بانک خصوصی کوتس هم در اکتبر ۲۰۱۲ اعلام کرد که بهای طلا در نخستین ماههای سال ۲۰۱۳ به سطح ۲۰۰۰ دلار افزایش خواهد یافت. اما بانک آمریکایی گولدمن ساکس با تجدیدنظر در برآوردهای قبلی خود، پیشبینیهای بدبینانهای ارائه کرد. این بانک پیشبینی کرد که بهای طلا در سال ۲۰۱۳ تا ۱۸۰۰ دلار افزایش خواهد یافت اما پس از آن سیر نزولی پیدا خواهد کرد و در سال ۲۰۱۴ به ۱۷۵۰ دلار خواهد رسید. پیشبینی قبلی گولدمن ساکس برای سال ۲۰۱۳ معادل ۱۹۴۰ دلار بود. با وجود اختلافنظر میان تحلیلگران، همه درباره افزایش قیمت طلا در سال ۲۰۱۳ اتفاق نظر دارند و معتقدند که میانگین بهای طلا در سال ۲۰۱۳ بیشتر از میانگین سال ۲۰۱۲ خواهد بود.

 

چشمانداز ۲۰۱۳ و پس از آن

پیشبینیهای تحلیلی مختلفی که درباره بهای طلا در سال ۲۰۱۳ و پس از آن ارائه شده، نشاندهنده بیثباتی در بازارهای جهانی است. یکی از نکات جالب توجه درباره طلا این است که این فلز پرطرفدار در هر دو حالت کاهش یا افزایش نرخ تورم، عملکرد خوبی دارد. بنابراین، چه در شرایط افزایش بیثباتی اقتصادی و چه زمانی که جهان با بحران مالی و اقتصادی مواجه میشود، طلا با جذابیت بالایی که برای سرمایهگذاران دارد، عملکرد مثبتی از خود نشان میدهد. متاسفانه در حال حاضر مشکلات مالی جهان هنوز رفع نشده است. برخی مفسران مشهور و معتبر معتقدند که بیثباتی مالی جهان تا چند سال آینده (شاید تا پایان دهه جاری) ادامه خواهد داشت. بنابراین، در آینده نزدیک بسیاری از سرمایهگذاران، فعالیت در بازار طلا را همچنان ادامه خواهند داد که نتیجه آن، تداوم روند صعودی قیمت فلز زرد در سال ۲۰۱۳ و پس از آن خواهد بود. با این حال، کارشناسان میگویند: متنوع کردن سبد دارایی (یعنی اختصاص سرمایه به داراییهای مختلف) برای سرمایهگذارانی که به دنبال ریسک کمتر هستند، لازم و ضروری است.

بانک گولدمن ساکس نیز در گزارش چشمانداز بازار خود آورده است: اگر فدرال رزرو آمریکا به برنامه تسهیل پولی خود تا پایان سال ۲۰۱۳ ادامه ندهد، بهای طلا در سه ماه چهارم سال ۲۰۱۴ تا سطح ۱۶۲۵ دلار کاهش خواهد یافت. کاهش رشد اقتصادی آمریکا موجب افزایش بهای طلا به ۱۹۰۰ دلار در هر اونس تا پایان سال ۲۰۱۳ میشود، در حالی که بهبود وضع این کشور و افزایش نرخ رشد آن، رشد قیمت طلا را متوقف خواهد کرد و موجب سقوط آن به سطح ۱۵۰۰ دلار تا پایان سال ۲۰۱۴ خواهد شد.

کارشناسان موسسه فارکس کپیتال مارکتس نیز درباره چشمانداز آتی بازار طلا میگویند: اجرای برنامههای تسهیل پولی و تداوم روند وامدهی از سوی بانکهای مرکزی جهان موجب افزایش سرمایهگذاری در بازار طلا و رشد قیمت آن در سال ۲۰۱۳ خواهد شد، در حالی که چشمانداز نگرانکننده اقتصاد جهان و افت نرخ رشد آن احتمالا تقاضا برای طلا را کاهش خواهد داد و موجب تنزل بهای این فلز خواهد شد.

در همین حال، برخی کارشناسان آسیایی نیز معتقدند که برای بسیاری از سرمایهگذاران، طلا بیش از آن که ابزاری برای فعالیتهای سوداگرانه باشد، وسیلهای برای حفظ ارزش داراییها است. بنابراین، در صورتی که وضع سایر بازارها و سرمایههایشان به خطر بیفتد، به طور طبیعی سرمایهگذاران به سمت بازار طلا گرایش پیدا میکنند که نتیجه آن، رشد تقاضا برای این فلز و افزایش قیمت آن خواهد بود.

کارشناسان مؤسسه تحقیقاتی وایس نیز در گزارش چشمانداز بازار طلای خود با مطرح کردن دو احتمال به پیشبینی وضع بازار طلا در سال ۲۰۱۳ پرداختهاند. لاری ادلسون، کارشناس بازار فلزات گرانبها در مؤسسه وایس در این گزارش مینویسد: بیشتر کارشناسان و تحلیلگران دو سناریو احتمالی را برای سال ۲۰۱۳ مطرح کردهاند. یکی از این دو سناریو میگوید: در سال ۲۰۱۳ وضع بد کنونی تا حد زیادی بهبود خواهد یافت و ما کمتر اخبار ناگوار خواهیم شنید. در همین حال روند بهبود بازار سهام ادامه پیدا خواهد کرد، احتمال وقوع رکودی دیگر کمتر خواهد شد و سرانجام، اقتصاد آمریکا به رشد واقعی دست خواهد یافت. به نظر من احتمال وقوع چنین سناریویی بسیار ناچیز است. اما سناریو دوم میگوید: بحران مالی و مشکلات اقتصادی ادامه خواهند یافت، وضع اقتصاد آمریکا بدتر خواهد شد و بحران بدهی اروپا وضع کشورهای این منطقه بهویژه حوزه یورو را به خطر خواهد انداخت. با توجه به آنچه امروز شاهدیم، احتمال وقوع این سناریو بسیار بیشتر است.

این کارشناس در ادامه میافزاید: در سال ۲۰۱۳ آشکار خواهد شد که تلاش بانکهای مرکزی و دولتهای اروپایی و آمریکا برای نجات اقتصادشان شکست خورده است. اما بدون شک آنها به تزریق هزاران میلیارد دلار به اقتصاد بحرانزده خود ادامه خواهند داد. فکر میکنید در چنین شرایطی چه اتفاقی رخ خواهد داد؟ یورو و دلار به مسابقه کاهش ارزش ادامه خواهند داد و هر روز بیارزشتر خواهند شد. بنابراین طبیعی است که سیر صعودی قیمت کالاهایی مثل طلا ادامه پیدا کند. در سال ۲۰۱۲ بهای هر اونس طلا بیش از ۷ درصد افزایش یافت. در سال ۲۰۱۳ این رقم به ۱۰ درصد و شاید هم بیشتر از آن خواهد رسید. این اتفاقی است که در سال ۲۰۱۳ انتظارش را میکشیم. پس توصیه ما به سرمایه گذاران بازار طلا این است که دارایی خود را (خواه به صورت سکه و شمش یا سهام صندوقهای سرمایهگذاری طلا) حفظ کنند.

اواخر سال ۲۰۱۱ بعضی از کارشناسان و اقتصاددانان پیشبینی کرده بودند که سال ۲۰۱۲ سالی پرنوسان برای بازارهای مالی جهان خواهد بود. حال همین افراد میگویند که در سال ۲۰۱۳ اقتصاد جهان با تحولات زیادی روبهرو خواهد شد به طوری که بعضی از کشورها شاهد افت شدید رشد اقتصادی خواهند بود. علت تحولات منفی سال ۲۰۱۳، ادامه سیاستهای اقتصادی نادرست و نامناسب در کشورهای ثروتمند اعلام شده است.

بازار و سرمایه