بهاءالدین حسینی هاشمی
الزامات تعیین نرخ پیش‌فروش سـکـه
بانک مرکزی دوباره می‌خواهد قیمت پیش‌فروش سکه را کاهش دهد. این دومین‌باری است که قیمت پیش‌فروش کاهش می‌یابد. در بار نخست این نهاد قیمت پیش‌فروش سکه را با 50هزار‌تومان کاهش به یک‌میلیون‌و200هزار‌تومان رساند و حالا بهمنی، رییس کل بانک مرکزی از کاهش دوباره این نرخ خبر می‌دهد.
متاسفانه بانک مرکزی بدون توجه به شاخص‌های کلان اقتصادی نرخ پیش‌فروش را تعیین کرد و حتی به بسیاری از مولفه‌های موجود دیگر توجه نکرد.
در واقع این نرخ در شرایط نامناسبی تعیین شد. در آن شرایط نرخ ارز روند نزولی گرفته بود و اخباری هم که از نشست 1+5 منتشرشد به این کاهش بیشتر از قبل دامن زد. در همان حین قیمت جهانی طلا نیز رو به کاهش نهاده بود.
اخبار منتشرشده از حوزه نفت هم نشان از کاهش قیمت این کالای استراتژیک داشت. در نهایت، تمامی اینها موجب شد تا قیمت پیش‌فروش سکه مورد رضایت خریداران قرار نگیرد و حالا خود بانک مرکزی هم معترف است که این نرخ را می‌خواهد کاهش دهد. بانک مرکزی باید نرخی را تعیین می‌کرد که متناسب با سود سایر بازارهای موازی باشد در حالی که نرخ فعلی پیش‌فروش چنین جذابیتی ندارد. البته بانک مرکزی در ابتدا می‌خواست بدون اعلام هرگونه نرخی، پیش‌فروش سکه را انجام دهد که اگر این اتفاق می‌افتاد، دیگر نیازی به کاهش چندباره نرخ‌ها نبود اما براساس نظر فقها این شیوه فروش، اشکالات شرعی داشت و به همین دلیل بانک مرکزی با اعلام قیمت یک‌میلیون‌و250هزار‌تومان پیش‌فروش را آغاز کرد.
سیاست پیش‌فروش سکه که به عنوان یک ابزار پولی استفاده می‌شود شیوه‌ای ابداعی توسط بانک مرکزی کشور ماست و در سایر کشورها مورد استفاده قرار نمی‌گیرد زیرا بانک مرکزی نهاد ناظر بر این بازار است و به‌هیچ عنوان به‌طور مستقیم وارد بازار به عنوان فروشنده نمی‌شود.
اگر بانک مرکزی می‌خواهد نقدینگی را کنترل کند از طریق تغییر نرخ سود می‌تواند نقدینگی مازاد را جمع‌آوری و راهی بانک‌ها کند. استفاده از پیش‌فروش سکه برای کنترل نقدینگی اقدامی کاملا غیرحرفه‌ای است. بانک مرکزی فقط باید ناظر بر بازار باشد و عیار طلا را با استانداردهای موجود بسنجد تا خریداران از خرید خود اطمینان حاصل کنند. این اقدام بانک مرکزی نه‌تنها روی قیمت سکه تاثیری نداشته بلکه امکان دارد بر سایر بازارها هم تاثیر منفی داشته باشد.
در ضمن، انواع فلزات مانند پلاتین، نقره، طلا و... در بورس قابل معامله هستند و حالا معلوم نیست بانک مرکزی با چه توجیهی پیش‌فروش سکه را ادامه می‌دهد.
بهاءالدین حسینی هاشمی . کارشناس بانکی- روزنامه شرق
