تار و پودهايي که گره‌گشاي بيکاري جوانان است

اقتصادگران_ حوزه قالي بافي و بافت فرش دستباف حوزه يي است که سابقه چندين ساله در ايران دارد و اشتغال در اين بخش هميشه مورد توجه دولتمردان و کارشناسان بوده است زيرا با حداقل هزينه هر خانواده مي تواند در خانه خود دار قالي نصب کرده و درآمد مناسبي را کسب کند ، از طرف ديگر ميزان اشتغال در جامعه بالا رفته و با افزايش توليد مي توانيم شاهد رونق بيشتر بازارفرش در ايران و همچنين گسترش صادرات در بازارهاي جهاني باشيم.

بنابراين توجه به امر تحقيق و پژوهش در حوزه فرش توسط کارشناسان مطرح شده و به نظر مي رسد در صورتي که بر اساس تحقيقات درست برنامه‌ريزي بلندمدت مناسبي براي افزايش اشتغال در حوزه فرش دستباف داشته باشيم ،مي توانيم به افزايش اشتغال در اين حوزه اميد بيشتري داشته باشيم.

متاسفانه در سال‌هاي گذشته شاهد بوديم که اشتغال در اين حوزه کاهش پيدا کرده و شايد دلايل اصلي اين موضوع، پرداخت يارانه به روستانشينان و افزايش سطح تحصيلات جوانان و تن ندادن به کارهاي سنتي آبا و اجدادي همچون قاليبافي باشد.

گسترش علم روز در بافت فرش و افزايش تحصيلات آکادميک در جوانان مي تواند موجب اشتياق بيشتر نسل جوان به سمت اين هنر-صنعت قديمي و کهن ايراني شده و اين حوزه را از رکود خارج کند.

براي مشخص شدن زواياي بيشتري از اين موضوع با محمد ويسيان، سرپرست معاونت تحقيقات و آموزش مرکز ملي فرش ايران به گفتگو نشسته ايم:

چه اقداماتي در مرکز ملي فرش ايران براي ارتقاء سطح آموزش صورت ميگيرد؟

ويسيان:ما يکسري دوره‌هاي آموزشي برگزار مي‌کنيم برخي از آنها تحت عنوان دوره هاي آموزشي عمومي جهت ارتقاء مهارت قاليبافي در روستاها برگزار مي شود و براي کساني است که قالي بافي را بلدند ولي لازم دارند کيفيت آن را بالا ببرند ،علاوه بر آن در ۲۷ مرکز اموزش که در حوزه فرش در کشور وجود دارد دوره هاي تخصصي مانند مربي قالي بافي ، دوره هاي تخصصي استادي و غيره برگزار مي‌شود که در آن دانش آموخته ها را براي آموزش آماده کرده و به تمام کشور بعنوان استاد اعزام مي کنيم.

با توجه به اينکه در سال اقتصاد مقاومتي توليد و اشتغال هستيم آيا مرکز ملي فرش ايران برنامه خاصي در جهت افزايش توليد و اشتغال در حوزه فرش دستباف دارد؟

ويسيان:با توجه به سال اشتغال و توليد دوره هاي آموزشي تخصصي در مرکز آموزش فرش ايران همچون ، نقاشي فرش،راهنمايان گردشگري ،رفوگري ، قاليشويي و غيره برگزار مي‌شود که دوره هاي تخصصي بر اساس نياز جامعه برگزار شده و نسبت به سالهاي قبل با دقت و کيفيت بيشتري تشکيل مي شوند.

چرا اشتغال در حوزه فرش دستباف در کشور هميشه مورد توجه خاص بوده است؟

ويسيان:بايد توجه داشت که قاليبافي جز مشاغلي است که با کمترين آورده يعني حداقل ۵ ميليون تومان مي تواند يک شغل پايدار ايجاد کند و فارغ از بحث اشتغال با توجه به پيشينه فرهنگي و هنري ،همه ي مسئولان و مردم نگاه ويژه اي به آن داشته و با توجه به اينکه امسال نيز، سال اقتصاد مقاومتي توليد و اشتغال است. نگاه ويژه مرکز ملي فرش ايران به اين مقوله شدت بيشتري بخود گرفته است.متاسفانه ميزان اشتغال در حوزه قاليبافي به ويژه در روستاها در چند سال گذشته پايين آمده و يکي از دلايل اصلي اين موضوع پرداخت يارانه به روستانشينان بوده است.

در حوزه مديريت دانش در مرکز تحقيقات مرکز ملي فرش ايران چه اقداماتي صورت گرفته است؟

ويسيان: فعاليت هاي موثري در مرکز ملي فرش ايران در مقوله هنر طراحي و حرفه اي صورت گرفته و در حال ثبت همه ي روش هاي قديمي در حوزه بافندگي قالي هستيم و مديريت دانش در مورد فرش بصورت کامل در حال انجام است. زيرا .بايد توجه داشت که بسياري از دانش ها در اين حوزه سينه به سينه منتقل شده و استادان و فعالان حوزه فرش برخي از تجربيات خود را انتقال نمي دادند.تهيه مستند تاريخ شفاهي ايران نيز يکي ديگر از اقدامات اين مرکز در سالهاي گذشته بوده است ، همچنين ثبت نشان جغرافيايي فرش مناطق نيز از جمله فعاليت هاي مهمي بود که تا به حال 46 منطقه را ثبت کرده ايم وثبت ۶ منطقه در اواخر سال ۹۵ اتفاق افتاد.

در زمينه ثبت جهاني فرش هاي منطقه اي ايران چه اقداماتي صورت گرفته است؟

ويسيان:ما براي اينکه از کپي برداري طرح و نقشه فرش هاي مناطق مختلف کشور توسط کشورهاي رقيب جلوگيري کنيم نشان جغرافيايي فرش مناطق مختلف ايران را در سازمان جهاني مالکيت فکري به ثبت رسانده ايم ،پس از اينکه مرحله ثبت ملي فرش انجام شد به سازمان جهاني مالکيت فکري ارسال مي‌شود و يک سري از کشورهايي که عضو اين سازمان هستند اين موضوع را مورد بررسي قرار داده و به تاييد مي رسانند و خوشبختانه تا به حال ۲۹ منطقه فرش ايران با همکاري اداره کل مالکيت به ثبت رسيده است.

آيا تحقيق و پژوهش در حوزه فرش،در تقويت بازار فرش ايران تاثيري دارد؟

ويسيان:پژوهش چراغ راه توليد است اگر ما مي‌خواهيم توليد خوبي داشته باشيم بايد در وهله اول تحقيقات گسترده‌اي صورت دهيم هر کدام از پروژه هاي تحقيقاتي ما در حوزه تقويت بازار فرش کشور موثر بوده و از آنجايي که حرفه قاليبافي نياز بسيار کمي به واردات مواد اوليه دارد اگر پژوهش مناسبي در مورد مواد اوليه صورت گيرد، باعث ارتقاء کيفيت داخلي شده و بازار هم رونق پيدا مي‌کند.

در زمينه‌ي تعاون و همکاري با مراکز آموزش عالي کشورو آموزش و پرورش چه اقداماتي صورت داده ايد؟

ويسيان:مرکز ملي فرش ايران هر ساله المپياد فرش برگزار مي کند و در آنجا تعامل بسيار بالايي با هنرستان هاي کشور و مراکز آموزش فرش داريک واز نوآوري ها به نحو مطلوبي استقبال مي شود و از طرف ديگر براي آنها دوره هاي آموزشي برگزار کرده و سرفصل هاي کتاب هاي هنرستان نيز توسط مرکز ملي فرش ايران تعيين مي‌شود. همچنين در حال حاضر فراخوان عمومي داده ايم و از دانش آموخته هاي فرش دعوت بعمل آمده تا در المپياد فرش امسال شرکت کنند.

در پايان چه صحبتي براي جمع بندي موارد ذکر شده داريد؟

ويسيان:مادر مرکز ملي فرش ايران به عنوان متولي هنر صنعت فرش دستباف وظيفه خود مي‌دانيم که از بافنده فرش در همه ي ابعاد حمايت کرده و نيازهاي آنها را تامين کنيم و هر آموزش و پژوهشي انجام مي دهيم با هماهنگي و نيازسنجي سازمان صنعت معدن تجارت استان ها ،اتحاديه‌ها و تشکل‌هاي فرش استاني صورت مي گيرد .ما تمام تلاش خود را مي کنيم تا رسالتمان را در حوزه ي فرش به بهترين صورت انجام دهيم تا در آينده شاهد شکوفايي اين هنر صنعت ايراني در داخل و خارج از کشور باشيم.