ساده سازي معاملات پولي براي اشخاص و گردشگران خارجي، شرايط افتتاح حساب ريالي

خبراقتصادي – محسن شمشيري:  اداره مطالعات و مقررات بانکي مديريت کل مقررات، مجوزهاي بانکي و مبارزه با پولشويي  بانك مركزي،  دستورالعمل اجرايي افتتاح حساب سپرده ريالي براي اشخاص خارجي را كه شوراي پول و اعتبار بنا بر پيشنهاد بانک مرکزي و به استناد بند 8 از ماده41 قانون پولي و بانکي کشور مصوب تير ماه 1351 تصويب كرده منتشر كرد.

 بانک مرکزی اعلام كرد كه در راستای بهره‌ برداری از فرصت‌های پسابرجام و تسهیل ارایه خدمات پولی و بانکی به سرمایه‌گذاران و گردشگران خارجی، اين دستورالعمل را به شبکه بانکی کشور ابلاغ کرده است. اين دستورالعمل در 17 ماده و 3 تبصره  در شوراي پول و اعتبار به تاريخ 14 دي 95 تصويب شد.

‌ طی سالیان اخیر و به ویژه پس از نهایی شدن برنامه جامع اقدام مشترک (برجام)، بانک مرکزی همواره بر آن بوده تا تمام تمهیدات و شرایط مقتضی برای بهره‌برداری حداکثری از فرصت‌های بالقوه در دوره پسابرجام در چارچوب منافع ملی و حصول اهداف اقتصادی کشور فراهم شود که از جمله این اقدامات تلاش برای تسهیل حضور سرمایه‌گذاران و گردشگران خارجی از حیث خدمات پولی و بانکی است.

 بر همین اساس، بانک مرکزی با اخذ و تأمین نظرات و ملاحظات مراجع مختلف در این خصوص، ضوابطی را برای تسهیل شرایط و رفع برخی موانع افتتاح حساب سپرده ریالی برای اشخاص خارجی تدوین کرد که در جلسه شورای پول و اعتبار مورخ 14‏‏ دی‌ماه 1395 مطرح و تصویب شد. انتظار می‌رود پس از اجرای موفقیت‌آمیز این دستورالعمل، شرایط برای تسهیل بیشتر ارایه خدمات پولی و بانکی به سرمایه‌گذاران خارجی در آینده‌ای نزدیک فراهم شود.

اشخاص حقيقي خارجي مقيم مشتمل بر اشخاص حقيقي خارجي که داراي اجازه اقامت دائم و پروانه اقامت هستند. اشخاص حقيقي خارجي که داراي يکي از مدارك دفترچه پناهندگي صادره توسط نيروي انتظامي يا کارت هويت صادره توسط وزارت کشور يا کارت خروجي مدت دار و آمايش صادره توسط وزارت کشور مي باشند.اشخاص حقوقي خارجي مقيم نيز  اشخاص حقوقي خارجي هستند که شعب يا نمايندگي هاي نظيرآن، ثبت شده در ايران دارند.

اشخاص حقيقي خارجي غيرمقيم نيز مشتمل بر اشخاص حقيقي خارجي داراي رواديد با تاريخ اعتبار صادره توسط وزارت امور خارجه و درج شده در گذرنامه؛  اشخاص حقيقي خارجي داراي گذرنامه معتبر با تابعيت کشورهاي لغو رواديد با ايران و داراي مهر ورود به کشور که مدت اعتبار آن از زمان ورود به کشور تا کنون منقضي نشده باشد . اشخاص حقيقي خارجي داراي رواديد تمديد شده توسط نيروي انتظامي و درج شده در گذرنامه هستند. 

اشخاص حقوقي خارجي غيرمقيم شامل اشخاص حقوقي خارجي هستند که در ايران شعب نمايندگي ثبت شده ندارند.اجازه اقامت دائم پروانه اقامت اجازه اقامت دائم پروانه اقامت  صادره توسط پليس مهاجرت و گذرنامه نيروي انتظامي ناجا، با مشخصات و ويژگي هايي که توسط نيروي انتظامي اعلام و توسط بانک مرکزي ابلاغ مي شود. 

افتتاح حساب سپرده براي آن دست از اشخاص حقيقي خارجي مقيم که داراي اجازه اقامت دائم و پروانه اقامت هستند، اشخاص حقوقي خارجي مقيم، اشخاص حقيقي خارجي که داراي اجازه اشتغال صادره توسط وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعي هستند، مجاز ميباشد.

مؤسسه اعتباري ميتواند براي آن دسته از اشخاص حقيقي خارجي مقيم که داراي يکي ازمدارك؛ دفترچه پناهندگي صادره توسط نيروي انتظامي يا کارت هويت صادره توسط وزارت کشور يا کارت خروجي مدت دار آمايش صادره توسط وزارت کشور ميباشند، حساب سپرده قرض الحسنه جاري بدون دست چک، حساب سپرده قرض الحسنه پس انداز و حساب سپرده سرمايه گذاري مدت دار افتتاح نمايد.

مؤسسه اعتباري ميتواند براي اشخاص حقيقي خارجي غيرمقيم، منوط به حضور متقاضي در مؤسسه اعتباري و ارائه گذرنامه معتبر، حساب سپرده قرض الحسنه  پس انداز و حساب سپرده سرمايه گذاري مدت دار افتتاح نمايد.

زير18 سال غيرمقيم ممنوع

افتتاح حساب سپرده براي اشخاص حقيقي خارجي غيرمقيم کمتر از 18 سال تمام شمسي ممنوع است. درمورد اشخاص حقيقي خارجي مقيم کمتر از 18 سال تمام شمسي، افتتاح حساب سپرده قرض الحسنه پس انداز و حساب سپرده سرمايه گذاري مدت دار توسط پدر و يا جد پدري آنها مجاز ميباشد.افتتاح حساب سپرده قرض الحسنه پس انداز و حساب سپرده سرمايه گذاري مدت دار براي اشخاص حقوقي خارجي غيرمقيم مجاز است.

درخصوص اشخاص حقوقي خارجي غيرمقيم، ارايه مدارکي مشعر بر تشکيل، ثبت و اساسنامه شخص مذکور که به تأييد نمايندگي ايران در کشور متبوع شخص حقوقي يا نزديکترين نمايندگي ايران به کشور متبوع آن شخص رسيده باشد، الزامي است. افتتاح حساب هاي مذکور مستلزم حضور مديران صاحب امضاي مجاز آنها در مؤسس اعتباري ميباشد.

درمورد اشخاص حقيقي و حقوقي خارجي غيرمقيم افتتاح حساب، تا مبلغ گردش سالانه  100 ميليون تومان با دريافت اطلاعات هويتي و رعايت قوانين و مقررات مقابله با پولشويي بلامانع است. 

مبلغ مزبور هر 3 سال يک بار براساس تغيير شاخص قيمت هاي خرده فروشي متناسباً توسط بانک مرکزي تغيير مييابد.انتقال سپرده سرمايه گذاري بلندمدت صرفاً به پدر، مادر، همسر و فرزندان شخص حقيقي خارجي امکان پذير است.

مؤسس اعتباري مکلف است در زمان انتقال سپرده، الزامات مندرج در اين دستورالعمل را نسبت به انتقال گيرنده نيز اعمال و رعايت نمايد.

افتتاح حساب سپرده براي سفارتخانه ها منوط به تأييد وزارت امور خارجه مي باشد.مؤسسه اعتباري مکلف است در خصوص آن دست از اشخاص حقيقي خارجي که اقامت آنها محدود به حوزه جغرافيايي خاصي مانند استان ميباشد، صرفاً در همان حوزه، نسبت به افتتاح حساب سپرده اقدام نمايد. سپرده هاي سرمايه گذاري مدت دار اشخاص خارجي در سررسيد مربوط تمديد خواهد شد مگر آنکه افتتاح کننده درخواست ديگري داشته باشد.

گواهي ارز صادره 

در افتتاح حساب سپرده براي اشخاص خارجي غيرمقيم، اخذ گواهي معتبر خريد ارز صادره توسط مؤسسه اعتباري قابل رديابي در سامانه پورتال ارزي و يا سند صادره مشابه توسط صرافي هاي مجاز قابل رديابي در سامانه سنا از متقاضي الزامي است.در افتتاح حساب سپرده براي اشخاص خارجي، رعايت قوانين و مقررات مبارزه با پولشويي الزامي است.

مواردي که در اين دستورالعمل ذکر نشده است تابع مقررات حاکم بر افتتاح حساب سپرده براي اشخاص ايراني است.از زمان ا جرا شدن اين دستورالعمل، تمامي ضوابط مغاير با آن، منسوخ اعلام مي شود. 

ساده سازي مبادلات پولي و مقابله پولشويي 

ابوذر نجمي كارشناس اقتصادي و بانكي در اين زمينه در پاسخ به اين پرسش تعادل، كه اين دستورالعمل جديد چه تفاوتي با گذشته دارد، گفت: بسياري از مواد اين دستورالعمل 17 ماده اي، مانند گذشته است و تفاوت زيادي با اقدامات گذشته نكرده است. اما چند نكته نيز به موارد قبلي اضافه شده كه مهمترين آن مربوط به اقدامات مقابله با پولشويي است و به همين خاطر بانك مركزي و شوراي پول و اعتبار، رقم سقف 100 ميليون تومان را براي سپرده گذاري ريالي اشخاص خارجي در نظر گرفته است كه البته در گذشته نيز تقريبا ارقام حول و حوش همين رقم با احتساب تورم بوده است. 

وي در پاسخ به اين پرسش كه آيا رقم گردش 100 ميليون تومان با توجه به ارزش ارز كه هر دلار نزديك به 4 هزار تومان و يورو نزديك به 5 هزار تومان است، اندك نيست گفت: اينگونه دستورالعمل ها معمولا براي افرادي است كه عمدتا يا گردشگر هستند و اقامت كوتاهي دارند و يا كار تجاري بزرگ انجام نمي دهند و به كسب وكار خرد مشغول هستند و به عنوان نيروي كار مدتي فعاليت دارند. لذا در مورد سقف 100 ميليون تومان اتفاقا بايد گفت كه با گشاده دستي و خوشبينانه رقم را تعيين كرده اند و بانك مركزي نيز مي تواند متناسب با تورم و نرخ ارز و... اين رقم را در مدت زمان سه ساله تغيير دهد.

وي ادامه داد: براي ارقام بالاتر از اين رقم، معمولا وارد كننده كالا يا تاجر يا كسي كه درآمدي بيش از اين دارد، احتمالا درآمد و منابع مالي خود را از كشور خارج و به حسابي در كشور متبوع خود انتقال مي دهد و يا به صورت گشايش اعتبار اسنادي و حواله هاي ارزي و روش هاي ديگر به انتقال پول خود به حساب خود در خارج كشور اقدام مي كند و اين نوع حساب هاي ريالي عمدتا به صورت موقت و يا براي كساني است كه درآمد اندك دارند و نيازي به پول زياد بالاتر از 100 ميليون تومان ندارند.

وي افزود: اين دستورالعمل به افراد غيرمقيم نيز اجازه فعاليت و سپرده گذاري داده است  و مؤسسه اعتباري ميتواند براي اشخاص حقيقي خارجي غيرمقيم، منوط به حضور متقاضي در مؤسسه اعتباري و ارائه گذرنامه معتبر، حساب سپرده قرض الحسنه  پس انداز و حساب سپرده سرمايه گذاري مدت دار افتتاح نمايد. البته در افتتاح حساب سپرده براي اشخاص خارجي غيرمقيم، اخذ گواهي معتبر خريد ارز صادره توسط مؤسسه اعتباري قابل رديابي در سامانه پورتال ارزي و يا سند صادره مشابه توسط صرافي هاي مجاز قابل رديابي در سامانه سنا از متقاضي الزامي است و در افتتاح حساب سپرده براي اشخاص خارجي، رعايت قوانين و مقررات مبارزه با پولشويي الزامي است.

وي تاكيد كرد: نكاتي مورد توجه دستورالعمل بوده كه بيشتر از منظر مقابله پولشويي صورت گرفته است و بايد گفت كه در اين دستورالعمل، علاوه بر ساده كردن انجام معاملات و مبادلات پولي براي گردشگران و اشخاص خارجي در مدتي كه در ايران هستند، كار خريد و فروش، خرج كردن پول و سپرده گذاري به صورت  ريالي ساده تر شده و افراد به جاي دغدغه تبديل دلار و ساير ارزها به ريال،  از طريق حساب ريالي خود بهتر مي توانند مبادلات پولي را در مدت اقامت خود در ايران داشته باشند. اما در عين حال، مقابله با پولشويي مهم ترين هدف دستورالعمل اجرايي افتتاح حساب سپرده ريالي براي اشخاص خارجي بوده است.