بررسی عوامل اقتصادی و آثار ریزش قدیمی‌ترین مجتمع تجاری ایران

به گزارش پایگاه خبری نسیم اقتصاد، از این رو امروز بسته حمایت از کسبه ساختمان پلاسکوی تهران شامل حمایت از کارگران بیکار شده، پرداخت تسهیلات بانکی به کسبه، معافیت مالیاتی و تدارک محل استقرار موقت با هماهنگی دستگاههای ذیربط نهایی شد.

طی دو روز گذشته با هماهنگی اتاق اصناف ایران، وزارت امور اقتصادی و دارایی، بانک مرکزی، شهرداری تهران، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و وزارت صنعت، مجموعه ای از اقدامات برای حمایت و از کارگران بیکار شده ساختمان پلاسکو و صاحبان واحدهای صنفی این ساختمان تدارک دیده و نهایی شد.

بر اساس این توافقات، حمایت قانونی از 3300 کارگر بیکار شده شاغل در ساختمان پلاسکو در قالب پرداخت بیمه بیکاری و کاریابی مجدد، اعطای تسهیلات 300 میلیونی دوره تنفس بازپرداخت یک ساله و سود 18 درصدی با حمایت بانک مرکزی و پرداخت وام 100 میلیون تومانی با سود 4 درصد به هریک از کسبه ساختمان پلاسکو با حمایت وزارت تعاون کار و رفاه اجتماعی، بسیج شرکتهای بیمه گر برای آغاز پرداخت خسارت به ان دسته از کسبه ای که اقدام به بیمه کردن اموال خود کرده اند و در نهایت بازسازی ساختمان پلاسکو طی دو سال از سوی بنیاد مستضعفان از جمله اقدماتی است که برای حمایت بازگشت مجدد کسبه ساختمان پلاسکو به تولید و فعالیت اقتصادی است که از سوی اتاق اصناف و سیستم بانکی اعلام شد.

شهرداری تهران نیز با همکاری اتاق اصناف ایران قرار است محلی را برای عرضه محصولات واحدهای تولیدی که تا پیش از این در ساختمان پلاسکو فعال بودند پیش بینی کنند همچنین با همکاری اتاق اصناف ایران مقرر شده تا واحدهای تولیدی مستقر در ساختمان پلاسکو در جریان واگذاری غرف نمایشگاه های بهاره امسال در اولویت قرار گیرند.

جزئیات این بسته حمایتی به تفکیک حوزه‌های مختلف و بر اساس اظهارات مسئولین آن بخش‌ها در زیر بررسی می‌شود.

اکنون سرمایه‌ها همه جوره برای صاحبان کسب و کار پلاسکو از بین رفته و باید چاره‌ای برای رفع مشکل آنها اندیشید. از این رو روز گذشته ولی الله سیف رئیس کل بانک مرکزی در حاشیه بازدید از محل حادثه پلاسکو از اعطای وام 300 میلیون تومانی به واحدهای آسیب‌دیده پلاسکو خبر داد. او ادامه داد: شرایط بهره‌مندی از این وام به این گونه است که ابتدا وام به این افراد تعلق می‌گیرد و پس از یک سال دوره تنفس این مبلغ با سود 18 درصد در اقساط سه ساله باز پس گرفته می‌شود. سیف با بیان اینکه بانک‌های عامل نیز به زودی مشخص خواهند شد، درباره ساز و کار شناسایی و اطمینان از صحت اطلاعات نیز گفت: از طریق هیات امناء و صنف‌های مربوطه واحدهای آسیب دیده و حتی آن دسته از واحدهایی که مستاجر بودند شناسایی خواهند شد. رئیس کل بانک مرکزی در پاسخ به سوال دیگری درباره اینکه در صورت تخریب ساختمان‌های مجاور آیا تسهیلاتی به مالکان آنها نیز داده می‌شود، گفت: این موضوع در حال بررسی است و درباره آن تصمیم گیری خواهد شد و طی یکی دو روز آینده شرایط آن اعلام خواهد شد.

همچنین شب گذشته در برنامه تیتر امشب کوروش پرویزیان رئیس کانون بانک‌ها و موسسات اعتباری خصوصی از احتمال کاهش نرخ سود تسهیلات این از 18 درصد برای کسبه ساختمان پلاسکو خبر داد و گفت: دوره سرمایه در گردش این تسهیلات به 36 ماه افزایش یافت. او عنوان کرد: پیرو جلسه‌ای که به صورت اضطراری میان کانون بانک‌های خصوصی و شورای هماهنگی بانک‌های دولتی برگزار شد، پرداخت سرمایه در گردش به صاحبان کسب و پیشه ساختمان پلاسکو تا سقف 3 میلیارد ریال به صورت موقت تایید شده است. مدیرعامل بانک پارسیان تصریح کرد: به حدود 600 واحد صنفی، اعتباری معادل 2 هزار میلیارد ریال به کسانی که به صورت اجاره و یا به صورت سرقفلی در آنجا در حال کسب و پیشه بودند، داده می‌شود. وی اظهار کرد: دبیرخانه مشترکی میان بانک‌های دولتی و خصوصی در شورای هماهنگی بانک‌های دولتی ایجاد شده و جلسه معاونین اعتباری بانک‌ها نیز به زودی برگزار می‌شود تا فرایند کار را به صورت خاص تعیین کنند. پرویزیان در پاسخ به این سوال که چه زمانی این تسهیلات ارائه می شود و بانک عامل آن کدام است؟ گفت: از آنجا که این کار مربوط به همه بانک‌ها است، کل بانک‌های دولتی و خصوصی مشارکت در این طرح را پذیرفتند. به صورت طبیعی مشتریانی که مربوط به هر بانکی هستند، معرفی‌نامه آنها به همان بانک داده خواهد شد؛ البته نیاز است که این معرفی‌نامه‌ها از طریق اتاق اصناف یا اتاق بازرگانی و هیات امنای ساختمان پلاسکو دریافت شود و پس از آن راهنمایی شوند به سمت بانک‌هایی که در اطلاعیه‌ای که ظرف این هفته داده می‌شود. او درباره دوره تنفس این تسهیلات نیز گفت: یک وقفه 6 ماه تا یک سال پیش بینی شده برای دوره تنفس این البته این سرمایه در گردش قابل تمدید است.

لازم به ذکر است که بخشی از خسارت مالی وارد شده به کسبه پلاسکو مربوط به از بین رفتن چک‌ها و اسناد بهادار آنهاست. مساله‌ای که ظاهرا قوانین بانکی راهی برای مدعی شدن درباره آنها باقی نگذاشته است، مگر توافق با طرف بدهکار. در این راستا معتمدی مدیر عامل سابق بانک اقتصاد نوین در این‌باره توضیح می‌دهد که چک از جمله مستنداتی است که صدور آن هیچ جایی ثبت نمی‌شود و تنها به زمانی که به بانک سپرده شده یا به حساب گذاشته می‌شود، آنگاه با توجه به این‌که دراختیار بانک قرار دارد می‌توان در مورد آن مدعی شد، ولی تا هنگامی که در دست شخص باشد هرگونه اتفاقی که برای آن رخ دهد، دیگر شبکه بانکی پاسخگوی آن نیست. با این حال وی عنوان می‌کند مگر این‌که در قراردادی که بین طرفین امضاء شده، در آن عنوان شده باشد که تسویه با ارائه‌ چک با مبلغی مشخص انجام شده و چک طی این قرارداد در اختیار طلبکار قرار دارد که در این رابطه وی می‌تواند آن را پیگیری کرده و درباره آن مدعی شود، ولی در غیر این صورت از آنجایی که در هیچ جایی ثبت نمی‌شود پیگیری آن راه قانونی ندارد. با این حال براساس آنچه که بانکی‌ها عنوان می‌کنند، ظاهرا راهکار موجودی که اکنون برای تعیین سرنوشت چک‌های سوخته وجود دارد مربوط به توافقی است که باید بین صاحب چک یعنی صادرکننده آن و گیرنده انجام شود، در غیر این صورت به نظر می‌رسد اموال کسبه‌ای که در قالب چک بوده، قابل دسترس نیست. با این حال عنوان می شود که احتمالا راهکارهای قضایی در این مورد وجود داشته و دارنده چک بتواند برای آن پیگیری های قضایی نیز داشته باشد.

در جریان آتش‌سوزی در ساختمان پلاسکو و فرو ریختن آن تنها شعبه بانکی که در این مجتمع تجاری نیز وجود داشت، از بین رفته است. در این شرایط تعیین تکلیف مشتریان این بانک که عمدتا از کسبه پلاسکو بوده‌اند، مورد توجه قرار دارد. شعبه 270 بانک تجارت در جریان آتش‌سوزی روز پنج‌شنبه هفته گذشته ساختمان پلاسکو که در طبقه همکف آن قرار داشت، تخریب شد و به تبع آن تمامی آنچه که در این شعبه قرار داشت نیز در زیر آوار مانده است. با این حال بعد از این ماجرا بانک تجارت ارائه خدمات خود را از شنبه همزمان با دوم بهمن ماه از طریق شعبه سعدی جنوبی بانک تجارت با کد 262 که در خیابان سعدی جنوبی و پایین‌تر از چهارراه مخبرالدوله آغاز کرد. دریافت اطلاعات بیشتر حاکی از آن است که در این شعبه حدود 5700 حساب بانکی وجود داشته است؛ اما به هر صورت با توجه به توسعه بانکداری الکترونیک و انجام عمده خدمات بانکی که از طریق الکترونیک امکان دارد، در نتیجه مشتریان شعبه پلاسکو بانک تجارت نیز می‌توانند با مراجعه به هر یک از شعب همچنان به امور بانکی خود رسیدگی کنند، اما با این حال برخی امور مانند موارد مربوط به چک ممکن است در تمامی شعب قابل انجام نباشد که مشتری می‌تواند از طریق شعبه سعدی جنوبی و به روال معمول آنها را انجام دهد. با توجه به اینکه کلیه اسناد و مدارک این شعبه مانند برگه‌های چک و دیگر اوراق بهادار مشتریان در صندوق‌های آن قرار داشته، مشتری می‌تواند مطمئن باشد که اتفاقی برای اسناد و اموال وی نخواهد افتاد و هر گونه سند، وثیقه و یا مدارک دیگری که در این بانک وجود داشته، بعد از خروج صندوق از محل حادثه قابلیت در دسترس بودن برای مشتری را خواهد داشت. در عین حال که حفاظت از سایر اسناد نیز از سوی بانک تضمین خواهد شد.

متاسفانه تنها 160 واحد از 580 واحد موجود در مجتمع تجاری پلاسکو بیمه بودند و این نشان از بی‌توجهی صنوف به این بحث دارد. صنعتی که از اهمیت بالایی بر خوردار است اما فرهنگ‌ استفاده از آن در میان مردم ما هنوز جا نیفتاده است.  عبدالناصر همتی رئیس کل بیمه مرکزی می‌گوید: از مجموع واحدهای صنفی مستقر در ساختمان پلاسکو حدود 25 درصد بیمه بودند و بر اساس برآوردهای تقریبی می‌توان گفت که کل تعهدات صنعت بیمه درباره آتش سوزی این ساختمان حدود 40 میلیارد تومان است.او با اشاره به اینکه چهار تا پنج شرکت بیمه‌ای درگیر حادثه ساختمان پلاسکو هستند، گفت: با توجه به اینکه بیمه آتش‌سوزی یک بیمه اختیاری است، بنابراین متاسفانه بسیاری از شرکت‌ها، سازمان‌ها و بنگاه‌های تجاری از این بیمه سر باز می‌زنند، در حالی که باید ریسک خودشان را نزد شرکت‌های بیمه نگهداری کنند. رئیس کل بیمه مرکزی که در یک برنامه تلویزیونی سخن می‌گفت، با اشاره به اینکه اگر 600 واحد مستقر در ساختمان آوار شده پلاسکو وجود داشته و معادل 500 تا یک میلیارد تومان هم جنس داشته باشند ارزش آن حدود 600 میلیارد تومان خواهد بود، افزود: اما متاسفیم که مقدار کمی از این واحدها بیمه بودند و امیدواریم چنین اتفاقاتی سبب شود تا به مسئله بیمه این واحدها بیش از پیش توجه شود. وی در ادامه عنوان کرد: با همه شرکت‌های بیمه‌ای مذاکرات لازم صورت گرفته و همه این شرکت‌ها آمادگی پرداخت غرامت به واحدهای بیمه شده را دارند و تمام زیان دیدگان می‌توانند پس از مراجعه در اسرع وقت خسارت خود را دریافت کنند.

در این راستا، محمد باباکردی مدیر بیمه‌های مسئولیت، مهندسی و سرپرست بیمه‌های آتش‌سوزی بیمه رازی با بیان اینکه نباید به بیمه به عنوان کالای لوکس نگاه شود، می‌گوید قیمت بیمه‌های آتش‌سوزی آنقدر بالا نیست که مالکان ساختمان‌ها بگویند نمی‌توانند آن را بپردازند. او اظهار کرد: بیمه آتش سوزی باید جدی گرفته شود و درست تر این است که تمام ساختمان‌ها این بیمه‌نامه را داشته باشند، البته مهم‌تر از این موضوع این است که کلیه اماکن باید از سیستم اطفا حریق بهره‌مند باشند تا در صورت بروز حادثه زیان‌ها به حداقل برسد. مدیر بیمه های مسئولیت، مهندسی و سرپرست بیمه‌های آتش‌سوزی بیمه رازی با بیان اینکه مردم باید به بیمه به عنوان یک کالای ضروری نگاه کنند، گفت: اکنون شرکت‌های بیمه از همه نظر سعی می کنند، فرهنگ بیمه را گسترش داده و در این مورد تبلیغات داشته باشند، ولی علیرغم این موضوع مردم نیز خود باید به اهمیت و ضرورت بیمه نگاه ویژه داشته باشند و به آن به عنوان یک کالای لوکس نگاه نکنند چرا که الان اگر واحدهای پلاسکو بیمه‌نامه آتش‌سوزی داشتند مالکان آنها حداقل از بابت خسارت‌های مالی خیالشان راحت بود.

بر اساس گزارش‌های میدانی، مغازه‌های سکه و طلا در محدوده خیابان جمهوری و چهارراه استانبول، در پی حادثه ساختمان پلاسکو به حالت تعطیل درآمده‌اند؛ به گونه‌ای که تعدادی از مغازه‌ها بسته‌اند و بقیه نیز هیچ‌گونه خرید و فروشی نمی‌کنند و پاساژ گلشن نیز کاملا بسته است.

در این راستا، محمد کشتی آرای، رییس اتحادیه فروشندگان طلا و جواهر، در این باره اعلام کرد که به دلیل محدودیت‌های تردد و ترافیکی که برای آواربرداری از ساختمان پلاسکو اعمال شده است، بازار طلا و سکه خیابان جمهوری و محدوده چهارراه استانبول تعطیل است و متقاضیان برای دادوستد به بازار بزرگ، سبزه‌میدان و میدان فردوسی مراجعه می‌کنند. وی درباره زمان برگشتن معاملات این منطقه به حالت عادی اظهار کرد که این موضوع بستگی به ارگان‌های امداد و نجات دارد که آنجا را پاکسازی کنند تا تردد به حالت عادی برگردد. اکنون دادوستدهای کلیه واحدهای مجاور بیشتر به مناطق دیگر منتقل شده است. کشتی آرای همچنین اعلام کرد که حادثه ساختمان پلاسکو بر بازار امروز قیمت طلا و ارز چندان تاثیری نداشته است.

علاوه بر از بین رفتن مال و دارایی بسیاری از صاحبان مشاغل و کسبه این مجتمع تعداد زیادی کارگر نیز نزدیک به پایان سال شمسی که همیشه رونقی برای صنوف بود، شرایط را باختند و تا سال دیگر یافتن شغلی مناسب برای آنها کاری سخت و دشوار خواهد بود.

علی ربیعی وزیر تعاون در ابن باره گفت: بیمه بیکاری کارگرانی که بدلیل ریزش ساختمان پلاسکوی تهران بیکار شده اند، برقرار می‌شود و به صاحبان واحدهای تولیدی پلاسکو نیز وام 100میلیونی با سود4درصد پرداخت خواهد شد. او همچنین تاکید کرد: قرار است یک مرکز تولید موقت ایجاد شود. این مقام مسئول افزود: سازمان تامین اجتماعی هزینه تکمیل درمان آتشنشانان را متقبل و مستمری شهدا از امروز بدون تشریفات اداری برقرار می شود. وی ادامه داد: اقدام دیگر این است که با توجه به اینکه به ایام شب عید نزدیک می‌شویم وجوهی را در اختیار بانک رفاه قرار دادیم تا وام‌های ارزان‌قیمت به افرادی که کارگران بیکار شده پلاسکو را به کارگیری کنند، ارائه شود. ربیعی گفت: با استاندار تهران صحبت کردیم که بتوانیم محلی را در تهران آماده کنیم و این محل، مرکز تولید موقت شود ضمن اینکه با صندوق کارآفرینی امید صحبت کردیم که بتوانیم وام‌های ارزان‌قیمت به مجموعه‌های تولیدی پلاسکو ارائه دهیم. او اظهار کرد: ما اسامی همه کسانی که در لیست تامین اجتماعی هستند را انتقال داده‌ایم که بتوانیم به سرعت بیمه بیکاری آنها را برقرار کنیم.

حاتم شاکرمی  مدیر کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان تهران نیز  از آغاز پذیرش مشمولان بیمه بیکاری شاغلان پلاسکو از دیروز خبرداد و گفت: ایستگاه‌های برقراری بیمه بیکاری از امروز آماده برقراری بیمه بیکاری هستند. او با اشاره به تشکیل کمیته‌ای متشکل از اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی و مدیر کل سازمان تامین اجتماعی غرب تهران اظهار کرد: بر اساس تصمیمات اتخاذ شده، از دیروز صبح در محل اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی واقع در خیابان سرهنگ سخایی تقاطع 30 تیر، چندین ایستگاه پذیرش تقاضای برقراری بیمه بیکاری مستقر شد. ایستگاه‌های اداره کار مستقر در آدرس مذکور از دیروز ساعت 8 صبح تا 18 آماده پذیرش شاغلان ساختمان پلاسکو و برقراری بیمه بیکاری این افراد هستند. شاکرمی با بیان اینکه طبق برنامه ریزی انجام شده مراحل برقراری بیمه بیکاری این افراد خارج از تشریفات اداری انجام می‌شود ادامه داد: متقاضیان و مراجعه کنندگان برای برقراری بیمه بلافاصله به شعبه 26 تامین اجتماعی معرفی می‌شوند. وی درباره زمان برقراری بیمه بیکاری افراد گفت: بیمه بیکاری افراد مشمول، از روز حادثه برقرار خواهد شد. مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان تهران در پاسخ به این سوال که چه مدارکی از متقاضیان دریافت می‌شود نیز اظهار کرد: با توجه به اینکه شرایط برای دسترسی به مدارک این افراد شاید میسر نباشد، مبنای برقراری بیمه بیکاری اظهارات خود افراد و بررسی‌هایی است که از طرف دستگاه‌های مربوطه انجام خواهد شد. شاکرمی در پاسخ به این سوال که شاید برخی کارگران این ساختمان با تخلف کارفرمایان تحت پوشش بیمه قرار نگرفته باشند، تکلیف این کارگران چیست؟ گفت: این موضوع بسیار مهمی است؛ در مرحله اول این کارگران نیز مشمول بیمه بیکاری می‌شوند اما با توجه به اینکه لیست کارفرمایان در سازمان تامین اجتماعی موجود است در آینده اسامی این کارگران از طرف کارفرمایان آنها استعلام خواهد شد.

بازسازی این ساختمان امری مهم برای صاحبان واحدهای این مجتمع است و بسیاری نگران از آینده کاری خود مستاصل شده‌اند. در این باره علی فاضلی رئیس اتاق اصناف ایران گفت: بزودی درباره چگونگی ساخت ساختمان پلاسکو، نشست مشترکی با بنیاد مستضعفان برگزار و درباره آن تصمیم‌گیری می‌شود. تاکنون خسارت 85 درصد واحدهای اقتصادی مرکز تجاری پلاسکو را برآورد کرده‌ایم و تا عصر یکشنبه این اطلاعات تکمیل خواهد شد. وی گفت: بیش از 1500 میلیارد تومان سرمایه ثابت و جاری 580 واحد از بین رفته است. فاضلی یادآور شد: بخش زیادی از کسبه این ساختمان در صنف تولیدکنندگان و فروشندگان پیراهن بودند که 99 درصد از این واحدها به عنوان «مرکز پخش» استفاده می کردند. همچنین 180 واحد در این ساختمان تولیدکننده و فروشنده دیگر اقلام بوده اند. به گفته وی، این ساختمان انباری نداشته و در نهایت شاید یک واحد به اندازه 2 هزار البسه را نگهداری می کرد. رئیس اتاق ایران اضافه کرد: در این ساختمان 400 واحد پیراهن دوز، 6 واحد کشباف، هشت واحد صنف خیاطان و 20 واحد نیز به تولیدکنندگان کفاشان اختصاص داشت وی به راهکارهای پیشنهادی برای برطرف شدن موضوع اشتغال کارگران این واحدها نیز اشاره کرد و گفت: در خصوص فعال کردن 580 واحد، پیشنهادهایی از سوی اصناف در نشست دیروز ارائه شد که به دولت ارائه می دهیم. فاضلی، شمار کارگران این واحدها را بیش از سه هزار تن اعلام کرد و گفت: با پیش بینی های انجام شده، این تعداد کارگر در کمترین زمان به سر کار باز می‌گردند. وی گفت: همه واحدهای این مکان تجاری به شکل سرقفلی بود که بنیاد مستضعفان باید در این زمینه ساخت دوباره آن تصمیم گیری کند.

همچنین ابراهیم درستی نایب رئیس اتاق اصناف ایران گفت که درصددیم محلی را به صورت سازه های موقت برای خسارت‌دیدگان حادثه ساختمان پلاسکو در نظر بگیریم تا شب عید را بگذرانند و بتوانند کار خود را ادامه دهند و اولویت برای استقرار در نمایشگاه‌های بهاره با پلاسکویی‌هاست. در جلسه کمیته ویژه حادثه ساختمان پلاسکو به این جمع بندی رسیدیم که باید هر آنچه همه دستگاه های متولی و ذیربط در توان دارند، برای جبران خسارت، زیان دیدگان و راه اندازی مجدد تولید و تجارت فعالان بازار پلاسکو صرف کنند. وی گفت: در این زمینه همه دستگاه های متولی ذیربط همکاری لازم را می کنند تا بتوانند نهایت مساعدت و کمک را به زیان دیدگان بکنیم و در این زمینه فردا (یکشنبه) نیز جلسه ای در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی داریم اما طی هفته جاری خبرهای خوشی در این زمینه اعلام خواهد شد.

در شرایط کنونی که تعداد زیادی از هموطنان ما دچار ضررهای مالی عظیمی شده‌‌اند باید از آنها حمایت و پشتیبانی کرد از این رو مدیریت بحران به منظور جلوگیری از اقدام سودجویان در زمینه واردات پوشاک پس از حادثه پلاسکو و نیز افزایش پنج درصدی میزان تولید واحدهای تولیدی پوشاک مورد چاره اندیشی قرار داده است. به نظر می‌رسد، ما فرزندان این مرز و بوم باید در چنین شرایطی به جای استفاده از شرایط اقتصادی خاص برای تعداد محدود از افراد جامعه به فکر کمک و همراهی هموطنان خود باشیم از این رو واردات پوشام در شرایط کنونی نه تنها به اقتصاد کشور بلکه مشکلات افرادی که در این چند روز با مسائب بسیاری مواجه شدند نیز دو چندان می‌کند.