جای خالی حل بحران صندوق‌ها در برنامه ششم توسعه
او درباره پیشینه تاریخی موضوع تامین اجتماعی در ایران گفت: در کشور ما با توجه به پیشینه تاریخی این موضوع در کشور ما از قبل از انقلاب نیز مطرح بود. تدوین قانون آن به شکل مدرن به دولت مصدق برمی‌گردد و در قبل از انقلاب هم حکومت، در صدد این بود که با گسترش نظام‌های بیمه‌ای و اجتماعی به ظاهر برنامه‌های توسعه‌ای را پیش ببرد. پس از انقلاب نیز یکی از آرمان‌ها و آرزوهای امام خمینی (ره) نیز تدوین قانون رفاه و تامین اجتماعی بود.
او افزود: بنابراین مسئله مربوط به رفاه و تامین اجتماعی در قانون اساسی ما گنجانده شده است. در قوانین بالادستی نیز مثل قانون تامین اجتماعی، صندوق‌های بیمه‌ای و غیره نیز این حقوق به رسمیت شناخته شده و تکالیف مهمی را در این زمینه برعهده دولت گذاشته شده است. ضمن اینکه سازمان بین‌المللی کار و اتحادیه اجتماعی کار نیز در این مسئله تاکید دارد که تدوین نظام همگانی روی بیمه، حق مردم بر دولت است و برقراری بدون نظام تامین اجتماعی کارآمد نمی‌تواند محقق شود.
به گزارش ایسنا، ایزدخواه گفت: اکنون سوال مهم اینجاست که نظام تامین اجتماعی در ایران کارآمد هست یا خیر و اینکه نظام کارآمد باید چه ویژگی‌هایی را داشته باشد. البته به طور کلی قلمرو و گسترش این نظام می‌تواند به سطح توسعه‌یافتگی در کشورها ارتباط داشته باشد. ولی به طور کلی مشخصات یک نظام کارآمد تامین اجتماعی را می‌توان در چند ویژگی خلاصه کرد. ابتدا جامعیت. به این معنا که نظام تامین اجتماعی بتواند گستره‌ای از خدمات را به جامعه‌ای که از آن پشتیبانی می‌کند ارائه کند.
او افزود: ویژگی دوم کارآمدی بودن نظام‌های اجتماعی داشتن کفایت لازم است. به این معنی که کیفیت ارائه خدمات در سطح قابل قبولی باشد. ویژگی دیگر نظام تامین اجتماعی کارآمد فراگیری به این معنی که میزان افرادی که از آنها پشتیبانی می‌کند، چقدر است؟ به بیانی دیگر چند درصد افراد جامعه تحت پوشش میزان خدمات رفاهی قرار گرفته‌اند؟ ویژگی چهارم نیز پایداری منابع است. به این منظور که از منابع صندوق‌ها به نحوی استفاده شود و منابع صندوق به نحوی مدیریت شود که با اتلاف منابع و کسر منابع مالی آن روبرو نشویم.
این پژوهشگر بیمه‌ها ویژگی دیگر نظام تامین اجتماعی کارآمد را حکمرانی خوب دانست و گفت: تمامی توصیه‌های سازمان بین‌المللی کار بر همین چند ویژگی خلاصه شده و گفته شده که شفافیت، نظارت پایدار در منابع و صندوق‌ها باید وجود داشته باشد تا صندوق‌ها به خوبی کار کنند. ولی متاسفانه ما امروزه می‌بینیم صندوق‌ها در ایران شفافیت لازم را ندارند. مثلا در حالی که باید منابع درآمدی و هزینه‌ای آنها به صورت شفاف در دسترس عموم مردم قرار گیرد ولی این اتفاق نمی‌افتد. همچنین برخی صندوق‌ها مثلا می‌گویند که ما 10 میلیون نفر یا 10 درصد از جمعیت را تحت پوشش قرار می‌دهیم شاید امکان دسترسی به آن وجود داشته باشد ولی چنین امکانی لحاظ نشده است.
او افزود: در بعد نظارت نیز شاهد ضعف جدی هستیم. در صندوق‌های دنیا، نظارت به شرکای اجتماعی سپرده شده است و به این ترتیب شرکای اجتماعی به نمایندگی از ذی‌نفعان امکان دسترسی به اطلاعات را دارند. این از ویژگی‌های مهم نظام تامین اجتماعی کارآمد است که در ایران به درستی اجرا نمی‌شود.
او با بیان اینکه در کشور حدود 25 صندوق بیمه‌ای ریز و درشت وجود دارد، گفت: خدماتی مانند بیمه‌های مکمل، خدمات بلندمدت مثل بازنشستگی، ازکارافتادگی و غیره ارائه می‌کنند. این صندوق‌ها دو دسته‌اند، ابتدا صندوق‌های اختصاصی مثل صندوق بازنشستگی نفت، صدا و سیما، بانک‌ها، صندوق فولاد و ... و دیگری صندوق‌های عمومی شامل صندوق تامین اجتماعی، صندوق بازنشستگی کشوری، صندوق نیروهای مسلح و بیمه کشاورزان روستایی و عشایر.
او افزود: این چهار صندوق کشور حدود 90 درصد جمعیت تحت پوشش بیمه کشور را در بر گرفته‌اند و اگر بتوان بحران‌های این بخش را حل کرد، می‌توان نظام‌های بیمه‌ای را به سمت آرام‌بخشی هدایت کرد.
او افزود: برای شرح وضعیتی که در این صندوق‌ها وجود دارد، باید به این اشاره کرد که بیش از 50 درصد از جمعیت بازنشستگان مستمری‌بگیر این صندوق‌ها حداقل نرخ دریافتی را بنابر قانون دارند. با احتساب خط فقر 2 میلیون و 200 هزار تومانی در تهران این موضوع لحاظ شود که اگر قرار باشد دریافتی‌های آنها به موقع پرداخت نشود، چه اتفاقاتی می‌افتد؟ متاسفانه گرچه انتظار داشتیم در برنامه ششم توسعه برای صندوق‌ها راه‌حل و تدابیری اندیشیده شود، ولی دیدیم چنین اتفاقی نیفتاد.
او افزود: در گذشته نیز بارها برخوردهای سهل‌انگارانه‌ای با موضوع دخل و خرج صندوق‌ها شده است. مثلا به یاد دارم زمانی که احمدی‌نژاد به شهر ساری سفر کرده بود، مستمری‌بگیران در آنجا تجمعی داشته و درخواست کرده بودند که مستمری آنها افزایش یابد. او همان زمان اعلام کرد که دریافتی‌های مستمری‌بگیران از 400 هزار تومان به 700 هزار تومان ارتقا پیدا کند و گرچه برای آن موضوع 2500 میلیارد تومان منافع مالی در مجلس تصویب شد ولی فقط 1400 میلیارد تومان آن پرداخت شد و خود هزینه سنگینی را به تامین اجتماعی تحمیل کرد. در نظر داشته باشید صندوق‌ها یک کیک هستند و اگر کسی سهمی بیشتر از آنچه می‌توان به او تخصیص داد، بردارد دیگران را به نرخی دیگر از سهم خود محروم کرده است.
او درباره مشکلات دیگر صندوق‌های بازنشستگی گفت: یکی دیگر از مشکلات صندوق‌های بازنشستگی این است که دیده شده در سال‌های گذشته، برخی برای حل معضل بیکاری پیشنهاد کرده‌اند که بسیاری بازنشستگی زودتر از موعد را تجربه کرده و به این ترتیب بار مالی مضاعفی را به صندوق‌ها تحمیل کرده‌اند.
او به ناشفاف بودن عملکرد برخی زیرمجموعه‌های صندوق‌ها از جمله تامین اجتماعی اشاره کرد و گفت: تامین اجتماعی اکنون شرکت‌های بزرگی مانند شستا دارد که یکی از بحران‌های بزرگ تامین اجتماعی این است که گفته می‌شود این شرکت‌ها نتوانسته‌اند سود بدهند و از سوی دیگر به دلیل اینکه در وضعیت آنها شفافیت لازم وجود ندارد، بانک مرکزی به صراحت به بانک رفاه نامه زده است که از ارائه وام به تامین اجتماعی و زیرمجموعه‌هایش خودداری کنند. نگاهی به وضعیت تامین اجتماعی نیز نشان می‌دهد که آنها چندین هزار میلیارد تومان تاکنون وام گرفته‌اند.
او درباره مشکلات صندوق‌های اجتماعی این را هم گفت که مشکلات بدهی دولت به صندوق‌ها همواره یکی از مشکلات این بخش است و زمانی که دولت نظام تخصیص را در دستور کار قرار می‌دهد، به این ترتیب منابع مالی خود را به بخش‌هایی که در اولویت می‌داند اختصاص می‌دهد، بعضا درباره دادن بدهی خود به صندوق‌ها کوتاهی می‌کند و این مسئله برای صندوق‌ها مشکلاتی را ایجاد کرده است.
او در پایان راهکارهای نجات صندوق‌های اجتماعی را شکل دادن سرمایه‌گذاری واقعی در این بخش دخالت کمتر دولت و لایه‌بندی نظام تامین اجتماعی دانست.
