75درصد بازار لوازم خانگي و 95 درصد صوت و تصویر در اختیار برندهای خارجی

خبراقتصادی - جالب اينجاست كه سهم اين صنعت از كل ارزش ‌افزوده صنايع كشور، تنها 1.1‌درصد و سهم آن از اشتغال نيز 1.67‌درصد است. در گروه صوتي‌تصويري، سهم برندهاي خارجي 95‌درصد و سهم برندهاي ايراني 5‌درصد است.

در گروه يخچال‌فريزر هم سهم برندهاي خارجي حدود 60‌درصد و سهم برندهاي ايراني40‌درصد برآورد مي‌شود. همچنين در گروه شوينده‌ها سهم برندهاي خارجي 55‌درصد و سهم برندهاي ايراني 45‌درصد است. اين آمار از يك سو نشان‌دهنده حجم بزرگ بازار ايران براي اين صنعت جهاني است و از سوي ديگر نشان‌دهنده مصرفي بودن ايران در اين بازار و عدم توان رقابت در اين عرصه با رقباي خارجي است. تكنولوژي به كار رفته در لوازم خانگي شايد در مقايسه با ديگر صنايعي كه ايران در آنها عقب مانده است، چندان پيشرفته نباشد ولي خط توليد اين كالاها نياز به به‌روزرساني بسيار سريعي دارد. به گونه‌يي كه شركت‌هاي بزرگ اين عرصه، هر چند سال با محصولاتي جديدتر مجبور به به‌روزرساني خطوط توليد خود هستند و اين امر در صنعت ايران كاري سخت و دور از تصور است. از سوي ديگر اين محصولات براي داشتن كيفيت بالا نياز به قطعاتي دارند كه با خطوط توليد روباتيك تهيه شده باشند كه لازمه آن وجود شركت‌هاي عرضه‌كننده قطعات ريز و درشت، براي افزايش بهره‌وري در اين صنعت است. به عبارت ديگر صنعت توليد لوازم خانگي تنها با يكي، دو كارخانه بزرگ و مدرن كامل نمي‌شود و براي موفق شدن در اين عرصه بايد از زنجيره تامين قطعات، بخش‌هاي تحقيق‌و‌توسعه، خطوط توليد اتوماسيون و زنجيره عرضه و خدمات پس از فروش، همگي در كنار هم اين صنعت را كامل كنند. در اين رابطه نماينده انجمن صنايع لوازم خانگي ايران در سي و هشتمين نشست كميسيون صنعت و معدن اتاق تهران گفت: ضعف در رويكرد نظام‌يافته به افزايش كيفيت و كاهش قيمت، عدم نگاه استراتژيك واحدها به ضرورت دستيابي به توليد و بازار امن صادراتي، ضعف در چارچوب‌هاي تحقيق و توسعه و بازاريابي مطلوب، كمبود مديريت علمي در واحدهاي توليدي، خلأ فرهنگ صنعتي در برخي مديريت‌هاي واحدهاي صنعتي، كمبود نوآوري، خلاقيت، تحقيق و توسعه و تكنولوژي روز و ‌درصد بالاي ضايعات از جمله ضعف‌هاي دروني بنگاه‌هاي توليدي در اين بخش است. شراره كامراني افزود: صنعت لوازم خانگي داراي طيف متنوعي از محصولات در بخش‌هاي انرژي‌بر و غيرانرژي‌بر است و اين صنعت قريب به 80 سال در ايران سابقه دارد.

 معضل كارخانه‌هاي مونتاژكاري

صنعت توليد لوازم خانگي در ايران تاريخچه‌يي قديمي دارد ولي در سال‌هاي اخير به دلايلي كه ديگر بخش‌هاي اقتصادي ما عقب مانده است اين بخش هم يا كهنه و پير شده است يا براي چند‌درصد ارزش افزوده دست به مونتاژ داخلي برندهاي خارجي زده است. كامراني در اين زمينه گفت: نخستين كارخانه لوازم خانگي در سال 1316 در تهران و با 8 كارگر تاسيس شد و در دهه 40 شمسي نيز چند كارخانه ديگر ايجاد شد تا از دهه 50 كارخانجات توليدكننده لوازم خانگي در كشور گسترش يابد.

در همين دهه‌ها به تدريج توليد قطعات (الكتروموتور و كمپرسور) نيز در كشور آغاز شد. او شيوه‌هاي توليد در ايران را توليد اصيل، مونتاژ، توليد بدون كارخانه و مشاركتي عنوان كرد و گفت: اين صنعت اكنون در وضعيت فرسودگي نسبي و روزآمدي تقريبي قرار دارد. به گفته اين كارشناس، دلايل عقب‌ماندگي نسبي تكنولوژيكي صنعت لوازم خانگي ايران، ورود ماشين‌آلات دست دوم به كشور به دليل كمبود نقدينگي و عدم آشنايي با تحولات سريع اين صنعت است كه ساختار توليد را نسبتا فرسوده كرده و موجب كاهش بهره‌وري و مصرف بالاي انرژي شده است. او گفت: سهم بخش صنعت از رشد اقتصادي كشور در سال 1394 معادل منفي2.2‌درصد برآورد شد، در حالي كه سهم بخش صنعت از توليد ناخالص داخلي در سال 1393 معادل16.6‌درصد بود. وي افزود: رقابت‌پذيري پايين در اين صنعت، ناشي از قيمت تمام شده بالا و كيفيت خدمات پس از فروش است.

 مقابله با قاچاق مدرن

در ادامه اين جلسه نايب‌رييس انجمن صنايع لوازم خانگي به اين نكته اشاره كرد كه توليدكنندگان ايراني، عمده سهم بازار را به شركت‌هاي كره‌يي واگذار كرده‌اند. او گفت: البته بخشي از دلايل اين بازماندگي ناشي از برخي مسائل فرهنگي است. زماني كه درآمدهاي نفتي و به تبع آن واردات افزايش پيدا كرد، مذاق مردم هم به كالاهاي خارجي خو گرفت. من اين پديده را به عنوان قاچاق مدرن مي‌شناسم و مقابله با آن را ضروري مي‌دانم. محمدرضا جعفري افزود: به واسطه اعمال تحريم‌ها، ساختار اين صنعت فرسوده شده است. اكنون لازم است براي ارتقاي اين صنعت تسهيلات ارزان‌قيمت به آن اعطا شود.