تبدیل ریال به تومان با اقتصاد چه می‌کند؟

 حذف صفر از پول ملی موضوعی است که مدت ها پیش مطرح بوده و بحث و گفت وگو های زیادی بر سرآن به میان آمده است، اما بحثی در رابطه با تبدیل واحد پول ملی در میان نبود،هر چند که این تبدیل هم فرقی با حذف صفرها نداشت و تنها یک صفر ناپدیدمی‌شود اما تاثیرات آن بر شرایط اقتصادی بیش از صفر بودنش به نظر می‌رسد.

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری نسیم اقتصاد، چهارشنبه دو هفته پیش بود که هیات دولت در جریان بررسی «لایحه بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران» واحد پول ایران را تومان و برابر با 10ریال ‏تعیین کرد و قرار شد تا این لایحه برای تصویب به مجلس برود.

پس از اعلام این خبر بازخوردهای متفاوتی از حوزه‌های مختلف به گوش رسید و آثار مثبت و منفی آن بر اقتصاد و گنگی فعالیت های روزانه مالی و بانکی مردم که متصور بودن این مصوبه در روزهای آتی به اجرا درخواهد آمد اما نمی‌دانند که باید چه کنند، از حواشی پیرامون این مصوبه بود که باعث شد، ولی‌الله سیف رییس کل بانک مرکزی با تاکید بر اینکه اکنون زمان مناسبی برای حذف صفر از پول ملی نیست، از تصمیم اخیر هیات وزیران برای تغییر واحد پولی ایران دفاع کند.

او معتقد است که این بحث به گونه‌ای سوء تفاهم شده و اکنون زمان حذف صفر از پول ملی نیست. امسال نسبت به سال گذشته به ثبات اقتصادی رسیده‌ایم و باید یکی دو سال این شرایط ادامه داشته باشد و اقتضائات اقتصادی باید در موضوع مدنظر قرار گیرد.

همچنین سیف تصریح کرد که تصمیم دولت به دلیل فرهنگ موجود در جامعه اتخاذ شد و مورد استقبال هم قرار گرفت چراکه از بدو معرفی ریال حتی قبل از پیروزی انقلاب، جامعه آن‌را تحویل نگرفت و مردم در محاوره از تومان استفاده می‌کردند. این اقدام همراهی با عرف جامعه و تسهیل در محاسبه ذهنی مردم محسوب می‌شود.

بر این اساس مواردی همچون دفاتر حسابداری، چاپ اسکناس، دسته چک و یا ضوابط نگهداری حساب‌ها در بانک‌ها با تغییراتی مواجه شده و ریال به تومان تبدیل می‌شود در عین حال که در بانکداری الکترونیک نیز این تغییرات اعمال خواهد شد.

همچنین محمدباقر نوبخت سخنگوی دولت نیز هفته گذشته اعلام کرد که حذف صفرهای پول ملی در حد مطالعه است و تبدیل «ریال» به «تومان» همه مشکلات را حل نمی‌کند.

او معتقد است که در واقعیت مردم چیزی به نام ریال نه در محاوره دارند و نه در خرید و فروششان موثر است و تحقیقاً واحد پول ما تومان است و کسی نمی‌خواهد، مشکلات عالم خلقت را با تغییر ریال به تومان حل کند. این برای مردم آسانتر است و نهایتا مجلس تصمیم خواهد گرفت. اینکه برخی می‌گویند همه راضی هستند یا نیستند، نکته جدی نیست. رئیس کل بانک مرکزی هم به یاد ندارم در این‌باره مخالفتی کرده باشد. همچنین بحث حذف سه صفر در حد مطالعه است.

در شرایطی لوایح دوقلو پیشنهادی بانک مرکزی برای تغییر در قوانین و ساختار بانکی احتمالاً طی چند هفته آینده در هیات دولت نهایی و به مجلس می‌رود که باید مورد تایید نمایندگان نیز قرار گیرد تا بندهای آن از جمله پیشنهاد تغییر ریال به تومان در دستور کار قرار گیرد، هر چند که ظاهراً کمیسیون اقتصادی مجلس با کلیت موضوع موافق است، اما حذف سه صفر را بر این پیشنهاد ترجیح داده است.

به هر حال با این اعلام که بی‌مقدمه و بدون ارائه توضیحاتی از دلیل این تصمیم گیری انجام شد، شائبه‌هایی ایجاد شد که احتمالا با این تصمیم حذف صفر از پول ملی کلید خورده و دولت این موضوع را تصویب کرده است. حتی بعد از انتشار این خبر در مواردی دیده شد که تکان خوردن برخی بازارها از جمله بازار ارز به انتشار این خبر و حذف صفر از پول ملی ارتباط داده شده و نظرات متفاوتی در این باره مطرح شد.

این در حالی بود که همین چند هفته اخیر با مطرح شدن موضوع حذف صفر از پول ملی، از وزیر اقتصاد گرفته تا بانک مرکزی با وجود تمایل برای اجرای این سیاست به صراحت اعلام کرده بودند که فعلاً به دلایلی امکان اجرایی شدن آن نیست و در مورد آن اقدام نخواهند کرد.

قابل تامل است که در حالی این لایحه باید در کمیسیون اقتصادی مجلس مورد تأیید قرار گیرد که اولین واکنش پورابراهیمی رئیس این کمیسیون نسبت به این موضوع مثبت نبوده و اعلام کرده است، با حذف یک صفر موافق نیستیم و مناسب آن است که حذف سه یا چهار صفر از سوی دولت پیشنهاد شده،‌ مورد بررسی قرار گرفته و در این باره اقدام شود.

در این راستا برخی بر این باورند که تغییر واحد پول ملی که در حقیقت با حذف یک صفر همراه است، تاثیرات منفی در شرایط اقتصادی کشور خواهد گذاشت. از این رو محمود شکری، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس معتقد است، حذف صفر از پول سیستم حسابداری کشور را به هم می ریزد و دولت باید توضیح دهد که زیرساخت حذف صفر را چگونه مهیا کرده تا هزینه های فراوان مالی را کاهش دهد. جامعه حسابداران رسمی و سازمان حسابرسی دو سیستم حسابداری کشور است که باید از این تغییر اطلاع داشته باشند و این دو نهاد می توانستند در این زمینه که آیا حذف صفر تورم را کاهش می دهد یا خیر و در رکود چه تاثیری دارد، اظهارنظر کارشناسی کنند. باید مشخص شود که تغییر واحد پول از ریال به تومان چه میزان هزینه برکشور وارد می کند، احتمالا این تغییر هزینه سنگین جایگزینی اسکناس های جدید را بر کشور وارد کند.

اما عده دیگری نیز بر مثبت بودن این عمل تاکید دارند و برخی دیگر نیز تاثیر خاصی بر عملکرد اقتصادی کشور نمی‌بینند. در این میان  کوروش پرویزیان رئیس کمیسیون بازار پول و سرمایه اتاق بازرگانی ایران معتقد است با حذف صفر از واحد پولی،‌ محاسبات پولی در تراز ملی و بخشی و به طور کلی مبادلات پولی به شیوه راحت‌تری انجام خواهد شد.

پرویزیان تاکید کرد که آنچه در لایحه بانک‌داری و لایحه بانک مرکزی مطرح شده، موضوع تغییر واحد پولی است اما آنچه در رسانه‌ها در این باره عنوان شده،رفورم پولی است که دو بحث کاملا متفاوت است. 

او ادامه داد: ‌برای رفورم پولی نیاز است که مطالعات و بررسی‌های لازم توسط مجامع دانشگاهی، پژوهشکده پولی و بانک مرکزی انجام شود و نتایج آن مشخص شود تا براساس آن حذف چهار صفر یا بیشتر را دنبال کرد. این موضوع جدا از تغییر واحد پولی از ریال به تومان است و حتی اگر واحد پولی تغییر نکند، این بحث همچنان سرجای خود باقی است. 

پرویزیان تصریح کرد: همچنان زمان برای بحث و بررسی کارشناسی برای حذف چهار صفر از واحد پولی وجود دارد اما آنچه اکنون مشخص شده و موضوعیت دارد این است که از دیدگاه تجارت خارجی و تبدیل ارزهای مختلف به یکدیگر و مبادلات پولی ریال وضعیت مناسبی ندارد و ضرورت وجود داشت که نسبت به آن تجدید نظر شود. از سوی دیگر هم باید توجه داشته باشیم که با حذف تعداد بیشتر صفرها، فعالیت‌ها و به طور کلی محاسبات در تراز ملی، ترازهای بخشی و گزارشات شرکت‌ها به شکل راحت‌تری انجام خواهد شد. 

او افزود: حذف صفر از واحد پولی در کنار مزایایی که به همراه دارد، ‌طبیعتاً هزینه‌هایی خواهد داشت که باید با پیش‌بینی‌های لازم و زمان دادن کافی این هزینه‌ها را به حداقل رساند.

همچنین فردین آقابزرگی مدیرعامل کارگزاری بانک آینده نیز معتقد است که تبدیل واحد پولی ایران از ریال به تومان در نهایت باعث کاهش ارزش پول ملی می‌شود و در نتیجه قیمت ارزهای خارجی از جمله دلار بالا خواهد رفت؛ بنابراین این موضوع در کوتاه‌مدت سبب رونق بورس اوراق بهادار تهران خواهد شد. چرا که این موضوع  باعث رونق برخی صنایع  و افزایش درآمد حاصل از صادرات برخی تولیدات در تعدادی از شرکت‌های پذیرفته شده در بورس  شده و حاشیه سود آن شرکتها نسبت به گذشته افزایش خواهد داشت.

او می‌گوید: کاهش ارزش پول مساله نگهداری دارایی و سرمایه‌گذاری را جذابیت بیشتری خواهد بخشید و این موضوع می‌تواند موجب اقبال سرمایه‌گذاری در بورس شود، کاهش ارزش پول ملی بر سایر زمین‌های سرمایه‌گذاری نیز  تاثیر مثبت گذاشته و نهایتاً نگهداری پول نقد، از نظر درجه اولویت برای یک سرمایه‌گذار، در رتبه اول قرار نمی‌گیرد.

حسین محمد پورزرندی مدیرعامل بانک شهر نیز در تایید مثبت بودن این تبدیل با تاکید بر اهمیت لایحه بانک مرکزی مبنی بر تغییر واحد پول ملی کشور، از مصوبه دولت در این‌باره استقبال کرد و این اقدام را منطقی دانست.

او می‌گوید که در شرایط اقتصادی که ارزش پولی افت می‌کند، یکی از راهکارها حذف صفر است. درگذشته حذف سه تا چهار صفر از واحد پولی مطرح بود و اکنون جامعه آمادگی پذیرش یک صفر از پول ملی را دارد. به طور کلی تومان رواج بیشتری میان مردم دارد و حسن این مصوبه این است که بیان و نوشتار واحد پولی یکسان می‌شود.

همچنین کارشناسان خودرو معتقدند که تغییر واحد پولی از ریال به تومان تغییر بر قیمت خودرو نخواهد داشت. در این راستا فربد زاوه کارشناس صنعت خودرو اظهار کرد که این موضوع تاثیری بر قیمت خودروهای داخلی و وارداتی نخواهد داشت. تغییر واحد پول ملی از ریال به تومان تنها باعث سهولت حسابداری داخلی شرکت‌های تولید و واردکننده خودرو و همچنین سهولت حساب و کتاب شهروندان خواهد شد.

او با بیان اینکه در شرایط فعلی به دلیل ریال بودن واحد پول ملی،تمام حسابداری‌های رسمی از جمله در بانک‌ها، شرکت‌ها و صورت حساب‌های مالیاتی به ریال صورت می‌گیرد، افزود: این در حالی است که در عمل در حساب و کتاب، معامله‌ها و واریز وجوه به حساب‌های بانکی، شهروندان مبالغ را به تومان محاسبه و اقدام می‌کنند. بنابراین تغییر واحد پول ملی از ریال به تومان تنها باعث سهولت کارهای حسابداری در شرکت‌ها و بانک‌ها و همچنین راحت شدن کار شهروندان برای حساب و کتاب مالی شده و تاثیری بر ارزش پول ملی و به موازات آن قیمت خودروهای داخلی و وارداتی و البته دیگر کالاها و خدمات نخواهد داشت.

به هر صورت با تغییر انجام شده فضای جامعه به سمتی پیش رفت که انگار قرار است در هفته آینده و یا به زودی واحد پول ایران تغییر کرده و مردم با چالش بسیاری در امور خود مواجه شوند. این در شرایطی است که مصوبه هیأت دولت باید در جریان بررسی لوایح پیشنهادی برای اصلاح ساختار نظام بانکی در مجلس مورد بررسی قرار گیرد و در صورت تایید نمایندگان در دستور کار بانک مرکزی قرار گیرد. پس با این تفاسیر مدت زیادی باید منتظر بود تا این طرح مورد تایید قرار گرفته و در نهایت واحد پول ایران تغییر کند.

همچنین برای رسمی شدن بررسی این مصوبه در مجلس باید بانک مرکزی لایحه‌ای جداگانه و مستقل با تعیین سازوکارهای اجرایی شدن آن  به مجلس ارائه کند که خود نیازمند تشکیل کمیته‌های تخصصی خواهد بود.