تامين 60 درصد مصارف بودجه با نفت و استقراض
درحالي مراتب رسيدگي به لايحه بودجه 96 در بهارستان درحال انجام است كه بازوي پژوهشي مجلس در گزارشي ميزان كسري ارقام پيش‌بيني شده اين لايحه را 139هزارميليارد تومان (به روش تراز اوليه غيرنفتي) برآورد كرده و اين به‌معناي اين است كه بودجه عمومي دولت 50 درصد كسري واقعي دارد.
خبراقتصادی - به گمان مركز پژوهش‌هاي مجلس با بودجه‌يي كه دولت براي سال آينده نوشته است، كشور براي تامين منابع عمومي صرفا 40درصد از دسترنج خود (ماليات و ساير درآمدها) استفاده مي‌كند و مابقي آن بايد از نفت تامين شود يا استقراض.
كليات لايحه بودجه 96 دو روز پيش در كميسيون برنامه و بودجه مجلس تصويب شد و اعضاي كميسيون تلفيق ظرف اين هفته انتخاب خواهند شد.
اما در اثناي اينكه لايحه بودجه در مجلس در دست بررسي است، كارشناسان مركز پژوهش‌هاي مجلس نيز بيكار ننشسته‌اند و درحال مطالعه و كندوكاو بر ارقام و اعداد پيش‌بيني شده در سند مالي دولت براي سال 96 هستند. اين گزارش كه با عنوان جالب «بودجه به زبان ساده» منتشر شده و طبق اظهارنظرات متن مخاطب اصلي آن نه نمايندگان و مسوولان بلكه شهروندان هستند نه تنها لايحه بودجه 96 بلكه شيوه بررسي نمايندگان مجلس را نيز در آماج انتقاد قرار داده است. نويسندگان اين گزارش نوشته‌اند كه هر چند لايحه بودجه هر ساله به قوه مقننه ارائه مي‌شود اما نمايندگان مجلس معمولا تمامي آن را بررسي نمي‌كنند. آنها مي‌پرسند«چرا بودجه‌هاي سالانه در ايران نامربوط و نامعقول است؟» اعدادي را نيز درخصوص لايحه بودجه 96 پيش‌بيني كرده‌اند كه بر اين ادعا صحه مي‌گذارد. در اين گزارش آمده است: «اگرچه سند بودجه كشور معمولا به طور شكلي متوازن و بدون كسري بسته مي‌شود و دولت‌ها معمولا مدعي تقديم بودجه بدون كسري به مجلس مي‌شوند اما در عمل به دليل بيش برآورد درآمدها و عدم تحقق بخشي از منابع درآمدي و كم برآورد مصارف همواره با كسري مواجه مي‌شوند.»
براي برآورد كسري بودجه از چندين روش مانند تراز شكلي، عملياتي، اوليه، اوليه غيرنفتي، كسري و كسري بدون نفت استفاده مي‌كنند. مركز پژوهش‌هاي مجلس براي برآورد كسري بودجه 96 از شيوه تراز اوليه غيرنفتي سود جسته است و ميزان آن را 139هزارميليارد تومان پيش‌بيني كرده است. كسري اوليه غيرنفتي عبارت است از مجموع درآمدها بدون در نظر گرفتن درآمد نفت يا درآمدهاي منابع طبيعي منهاي مجموع هزينه‌هاي جاري و عمراني بدون در نظر گرفتن بهره.
در ادبيات مالي گفته مي‌شود آن نوع كسري واقعي‌تر است كه اولا تمام هزينه‌هاي دولت را در نظر بگيرد ثانيا منابع ناشي از عملكرد اقتصاد را از آنچه بيرون مي‌آيد، جدا كند. با اين استدلال مركز پژوهش‌هاي مجلس كسري بودجه غيرنفتي يا غيرمتكي به منبع را كه معادل مجموع منابع نفتي و استقراض است به عنوان روش محاسبه كسري بودجه استفاده كرده است. كارشناسان مركز پژوهش‌هاي مجلس بر اين اساس نوشته‌اند كه بودجه عمومي دولت(لايحه بودجه 96) 50 درصد كسري واقعي دارد، يعني كشور در سال 96 براي تامين منابع عمومي صرفا 40 تا حداكثر 50درصد از دسترنج خود استفاده مي‌كند و باقي يا از نفت تامين مي‌شود يا استقراض. البته آنها در ادامه يك توضيح تكميلي نيز آورده‌اند:«اين موضوع با اندكي نوسان ويژگي بودجه در 50 سال اخير بوده است.»
مركز پژوهش‌ها از نمايندگان خواسته است كه در بررسي بودجه به ميزان واقعي بودن ارقام بودجه و ماهيت منابع دولت توجه كنند و تا حد امكان از افزايش مصارف و افزايش كسري هم در دروه بررسي بودجه و هم در فرآيند قانون‌گذاري در كشورخودداري كنند
