بدهي 138 هزار ميليارد توماني دولت به بانك ها، شاخص پولي در مهر 95
رشد تسهيلات بيش از نقدينگي و سپرده ها، افزايش همزمان بدهي دولت و بانك ها
رشد مستمر بدهي دولت به بانك‌ها 66 درصد كل بدهي بخش دولتي به سيستم بانكي را تشكيل مي‌دهد، به گونه‌يي كه از بدهي 142 هزار ميليارد توماني بخش دولتي به بانك‌ها، بدهي دولت به بانك‌ها 138.6 هزار ميليارد تومان و بدهي شركت‌هاي دولتي به بانك‌ها 3.7 هزار ميليارد تومان است.
خبراقتصادي – محسن شمشيري: افزايش بدهي بخش دولتي به سيستم بانكي و بدهي دولت به بانك ها، افزايش بدهي بانك ها به بانك مركزي، رشد بالاتر سپرده كوتاه مدت نسبت به نقدينگي و سپرده هاي بلندمدت، رشد بالاي تسهيلات دهي در سال 95، و كاهش تنخواه دولت از بانك مركزي، بخشي از شاخص هاي عمده پولي و بانكي مهر ماه 1395 است كه نشان مي دهد اقتصاد ايران در شرايط كنوني اقتصاد به چه سمتي ميل مي كند.
وضعيت بدهي دولت به بانك ها كه به رقم 138 هزار ميليارد تومان رسيده و وضعيت بدهي بانك ها به بانك مركزي كه به 98 هزار ميليارد تومان رسيده، نشان مي دهد كه تحت تاثير كسري بودجه و منابع دولت، كه منجربه افزايش بدهي دولت به بانك ها شده، بانك ها نيز براي تامين منابع خود، مبالغ بيشتري به بانك مركزي بدهكار شده اند و به صورت همزمان به صورت از اين جيب به آن جيب، هر دو بدهي روبه افزايش است.
وضعيت بدهي دولت به بانك‌ها و بانك مركزي نشان مي‌دهد كه در مهر ماه 95 مانده بدهي بخش دولتي به سيستم بانكي از مرز 200 هزار ميليارد تومان گذشته و به 204 هزار ميليارد تومان رسيده كه شامل بدهي دولت به سيستم بانكي به ميزان 173 هزار ميليارد تومان و بدهي شركت‌هاي دولتي به سيستم بانكي به ميزان 30.9 هزار ميليارد تومان بوده است.
در تركيب بدهي بخش دولتي به سيستم بانكي، رشد مستمر بدهي دولت به بانك‌ها مهمترين بخش را تشكيل مي دهد كه اكنون به 138.6 هزار ميليارد تومان رسيده و 66 درصد كل بدهي بخش دولتي به سيستم بانكي را تشكيل مي‌دهد، به گونه‌يي كه از بدهي 142 هزار ميليارد توماني بخش دولتي به بانك‌ها، بدهي دولت به بانك‌ها 138.6 هزار ميليارد تومان و بدهي شركت‌هاي دولتي به بانك‌ها 3.7 هزار ميليارد تومان است.
گزيده آمارهاي اقتصادي بانك مركزي در مهرماه 95 وعملكرد بخش پولي و بانكي نشان مي دهد كه 68درصد بدهي بخش دولتي به سيستم بانكي را بدهي دولت به بانك ها تشكيل مي دهد.
روند طبيعي در افزايش بدهي دولت به بانك مركزي، استفاده از تنخواه بودجه در نيمه اول هر سال و بازپرداخت آن از سوي دولت در نيمه دوم باعث شده در مهر ماه امسال بدهي دولت به بانك مركزي به 34.3 هزار ميليارد تومان برسد كه معادل 17 درصد كل بدهي بخش دولتي است و البته از رقم 35 هزار ميليارد تومان شهريور كمتر شده است. اما بدهي دولت به بانك‌ها به رقم بالاي 138 هزار ميليارد تومان رسيده و طي سه سال اخير نيز از 61 هزار ميليارد تومان در خرداد 92 به 138 هزار ميليارد تومان در مهر 95 رسيده و طي سه سال معادل 77 هزار ميليارد تومان يا معادل 127 درصد رشد كرده است.
بر اين اساس، اين پرسش اساسي وجود دارد كه تحت تاثير چه عواملي رشد بدهي دولت به بانك‌ها همچنان رو به افزايش است و تسهيلات تكليفي دولت به بانك‌ها، مسكن مهر، طرح‌هاي صنعتي و... تا چه حد بار مالي برنامه‌هاي دولت را به بانك‌ها تحميل كرده و چه بخش‌هايي بيشترين درخواست تسهيلات بانكي را از سوي دولت به بانك‌ها ارائه كرده است.
رشد 28 درصدي بدهي بخش دولتي در يكسال
كل بدهي بخش دولتي به سيستم بانكي در يكسال اخير 28.2 درصد و در 7ماه اول سال 95 معادل 17.3 درصد رشد كرده است. همچنين بدهي دولت به سيستم بانكي در طول 7 ماه اول 20.5 درصد رشد كرده است.
رشد بدهي دولت به بانك مركزي 53.1 درصد در طول يكسال و 40.8 درصد در طول ماه اول سال 95 بوده است. اين در حالي است كه رشد بدهي دولت به بانك‌ها 29.3 درصد در طول يكسال و 16.4 درصد در طول 7 ماه اول سال جاري بوده است.
ضريب فزاينده 6.78 شد
در پایان مهرماه نقدینگی با رشد 12 ماهه 28.7 درصد، به 1137 هزار و 990 میلیارد تومان رسيد كه در مقایسه با اسفند ماه سال گذشته 11.9 درصد افزایش داشته است.
ضريب فزاينده نيز به عدد 6.89 افزايش يافته و نشان‌دهنده اين است كه از مبلغ پايه پولي 165 هزار ميليارد تومان پايه پولي موجود، بانك‌ها گردش مالي و نقدينگي قابل توجهي داشته و باعث افزايش ضريب تكاثر يا خلق پول شده‌اند.
پول و شبه پول
همچنين حجم پول با 145 هزار ميليارد تومان در مهر 95، در 12ماهه منتهي به مهر ماه 25.9 درصد و در 7 ماه اول سال جاري معادل 6.1 درصد رشد داشته است. حجم شبه‌پول شامل سپرده درازمدت و قرض‌الحسنه نيز 993 هزار ميليارد تومان بوده كه رشد 28.7 درصدي در طول يكسال اخير و 12.8 درصدي در 7 ماه اول سال داشته است.
رشد كوتاه مدت بيش از بلندمدت و نقدينگي
از اين مبلغ 923 هزار ميليارد تومان آن معادل 93 درصد سپرده درازمدت بوده كه رشد 28.6 درصدي در طول يكسال اخير و 12.8 درصدي در 7 ماه اول امسال داشته است.
سپرده بلندمدت با رقم 490 هزار ميليارد تومان با رشد 25.9 درصدي سهم 53 درصدي از سپرده‌هاي درازمدت داشته است. همچنين سپرده‌هاي كوتاه‌مدت نيز با رقم 433 هزار ميليارد تومان با رشد 31.8 درصدي سهم 47 درصدي از سپرده‌هاي درازمدت داشته است. رشد اين دو سپرده نشان مي دهد كه رشد سپرده كوتاه مدت بيش از سپرده بلندمدت بوده است و در 7 ماه اول امسال نيز كوتاه مدت با رشد 17 درصدي بيش از رشد 9.3 درصدي بلندمدت، رشد داشته است.
بر اين اساس رشد سپرده كوتاه‌مدت بالاتر از رشد نقدينگي و سپرده غير ديداري و بلندمدت بوده است و در 7 ماه اول سال جاري، تحت تاثير تصميم‌گيري‌هاي فعالان اقتصادي، سپرده‌گذاران ترجيح داده‌اند پول خود را به صورت كوتاه مدت نگهداري كنند تا در هر لحظه تصميم بگيرند كه چه نوع دادوستد و سرمايه‌گذاري انجام دهند و اين موضوع باعث شده كه رشد سپرده كوتاه‌مدت بالاتر از بلندمدت باشد.
رشد بالاي تسهيلات دهي در سال 95
گزيده آمارهاي اقتصادي مربوط به مهر ماه 1395 كه به تازگي توسط بانك مركزي منتشر شده نشان مي‌دهد بدهي بخش غيردولتي يا تسهيلات بانك‌ها نيز در مهر 95 به رقم 852 هزار ميليارد تومان رسيده كه رشد 27.4 درصدي در طول يكسال و 15.7 درصدي در 7ماه اول سال جاري داشته است. اين موضوع نشان مي‌دهد كه رشد تسهيلات دهي بانك‌ها در 7 ماه اول سال 95 نسبت به رشد نقدينگي و رشد سپرده‌هاي غيردولتي بالاتر بوده است.
براساس رشد تسهيلات دهي بانك ها در سال 95 كه پيش بيني مي شود معادل 460 هزار ميليارد تومان تسهيلات پرداخت شود، پيش بيني مي شود كه رشد تسهيلات دهي بانك ها در سال جاري، بالاترين رقم را در سال هاي اخير به خود اختصاص دهد.
سپرده غيردولتي نيز با رقم 1105 هزار ميليارد تومان رشد 29 درصدي در يكسال و 12.8 درصدي در 7 ماه اول سال 95 داشته است.
|
عنوان |
رقم |
درصد تغییر در 7 ماهه
95 |
درصد تغییر در یک سال
منتهی به مهر 95 |
|
بدهی دولت به بانک‌ها |
142
هزار و 350 میلیارد |
16.8 |
29 |
|
بدهی دولت به بانک‌های
تجاری دولتی |
37
هزار و 170 میلیارد |
10.3 |
25.4 |
|
بدهی دولت به بانک‌های
تخصصی |
45
هزار و 110 میلیارد |
17 |
24 |
|
بدهی دولت به بانک‌های
غیردولتی |
60
هزار و 70 میلیارد |
21.2 |
35.5 |
|
بدهی بانک‌ها به بانک
مرکزی |
98
هزار و 190 میلیارد |
17.4 |
15.5 |
|
بدهی بانک‌های تجاری
به بانک مرکزی |
18
هزار و 60 میلیارد |
30.1 |
11.8 |
|
بدهی بانک‌های تخصصی
به بانک مرکزی |
57
هزار و 770 میلیارد |
4.4 |
0.9 |
|
بدهی بانک‌های
غیردولتی به بانک مرکزی |
22
هزار و 360 میلیارد |
79.3 |
65.8 |
|
سپرده بخش
غیردولتی |
هزار تریلیون و 105
هزار و 340 میلیارد |
12.8 |
29 |
|
بدهی بخش غیردولتی
(مانده تسهیلات اعطایی) |
851
هزار و 910 میلیارد |
15.7 |
27.4 |
|
سال |
بدهی دولت به بانک
مرکزی |
درصد رشد |
|
1392 |
15
هزار و 827 میلیارد |
20.3+ |
|
1393 |
18
هزار و 358 میلیارد |
16+ |
|
1394 |
24
هزار و 410 میلیارد |
33+ |
|
شهریور 95 |
35
هزار و 460 میلیارد |
45.3+
(رشد نسبت به اسفند 94) |
|
مهر 95 |
34
هزار و 360 میلیارد |
40.8+
(رشد نسبت به اسفند94) |
سهم بالاي غيردولتي‌ها از سپرده و تسهيلات
سهم بانك‌هاي غيردولتي با رقم 797 هزار ميليارد تومان سپرده به 72 درصد كل سپرده‌هاي غيردولتي بانك‌ها رسيده است. همچنين سهم بانك‌هاي غيردولتي يا خصوصي با رقم 528 هزار ميليارد تومان بدهي غيردولتي، به ميزان 62 درصد كل تسهيلات بانك‌ها يا بدهي بخش غيردولتي به بانك‌ها رسيده است.
سهم تخصصي‌ها از تسهيلات 2برابر جذب سپرده
سهم بانك‌هاي تجاري از مانده تسهيلات بانك‌ها 15 درصد و سهم بانك‌هاي تخصصي 22.95 درصد كل بدهي بخش غيردولتي به بانك‌ها بوده است.
در بخش جذب سپرده نيز سهم بانك‌هاي تجاري از كل جذب سپرده بانك‌ها به ميزان 17.7 درصد و سهم بانك‌هاي تخصصي نيز 10.22 درصد بوده است.
به عبارت ديگر، در حالي كه بانك‌هاي غيردولتي يا خصوصي 10 درصد بيش از سهم خود در پرداخت تسهيلات، در جذب سپرده‌هاي بانكي موفق بوده‌اند، اما بانك‌هاي تخصصي با وجود سهم 10 درصدي در جذب سپرده، 23 درصد تسهيلات را پرداخت كرده‌اند، به عبارت ديگر بانك‌هاي تخصصي بيش از دو برابر سهم خود در جذب سپرده، توانسته‌اند تسهيلات پرداخت كنند و سهم قابل توجهي در تامين نياز واحدهاي اقتصادي به وام و نقدينگي داشته‌اند.
قرض‌الحسنه با رقم 52.57 هزار ميليارد تومان رشد 11.9 درصدي در 7ماه اول داشته و سهم آن به رقم اندك 5.3 درصد كل سپرده غيرديداري بانك‌ها رسيده است.
بدهي بانك‌ها 98 هزار ميليارد تومان
سپرده قانوني بانك‌ها در مهر 95 به رقم 116.34 هزار ميليارد تومان رسيده كه رشد 21 درصدي در طول يكسال و 14.1 درصدي در طول 7ماه داشته است. سپرده قانونی در 7 ماهه اول امسال 14.1 درصد و سپرده دیداری نزد بانک مرکزی 16.1 درصد رشد داشته است.
سپرده بخش دولتی نزد بانک مرکزی در یک سال منتهی به مهر ماه با 21.8 درصد کاهش به 36 هزار و 180 میلیارد تومان رسیده که البته در 7 ماهه اول امسال 7 درصد رشد نشان می‌دهد.
حجم اسكناس معادل 48.21 هزار ميليارد تومان با رشد 9.3 درصدي در طول يكسال بوده كه 32.65 هزار ميليارد در دست اشخاص، 10.37 هزار ميليارد تومان نزد بانك‌ها و 5.19 هزار ميليارد تومان نزد بانك مركزي بوده است. حجم اسکناس و مسکوک در دست اشخاص رشد 7.5 درصد در بازه زمانی یکساله داشته است. البته در هفت ماهه امسال میزان اسکناس و مسکوک 12.2 درصد افت داشته است.
بدهي بانك‌ها به بانك مركزي نيز به رقم 98.19 هزار ميليارد تومان رسيده كه رشد 15.5 درصد در طول يكسال و 17.4 درصد در طول 7ماه اول داشته است.
بدهي‌هاي ارزي بانك مركزي نيز معادل 150 هزار ميليارد تومان اعلام شده كه كاهش 9.9- درصدي در طول يكسال اخير داشته است.
كاهش 10 هزار ميليارد توماني تنخواه
دولت در سال جاری 10 هزار و 50 میلیارد تومان تنخواه از بانک مرکزی دریافت کرد و در حالی که باید تا پایان سال این تنخواه به حساب بانک مرکزی بازگردد، در مهر ماه فقط 1100 میلیارد تومان از این تنخواه تسویه شده است.
بر اساس آمارهای خلاصه دارایی‌ها و بدهی‌های بانک مرکزی مجموع دارایی‌های خارجی بانک مرکزی در پایان مهر ماه امسال به رقم 340 هزار و 370 میلیارد تومان رسیده است که نسبت به ماه مشابه سال قبل 3.3 درصد و در مقایسه با اسفند سال گذشته 3.2 درصد کاهش داشته است.
همچنین میزان بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی 26.4 درصد رشد یافته و در 7 ماهه اول امسال این متغیر 18.4 درصد افزایش نشان می‌دهد. سهم دولت از این بدهی 34 هزار و 360 میلیارد تومان و سهم شرکت‌ها و مؤسسات دولتی 27 هزار و 270 میلیارد تومان است.
رشد بدهی دولت به بانک مرکزی در یک سال منتهی به مهر ماه 53.1 درصد و بدهی شرکت‌ها و مؤسسات دولتی 3.5 درصد رشد داشته است. رشد بدهی دولت در 7 ماهه اول امسال 40.8 درصد بوده است.
دولت از ابتدای سال جاری تا شهریور ماه 10 هزار و 50 میلیارد تومان تنخواه دریافت کرده و در مهر ماه 1100 میلیارد تومان از این تنخواه را تسویه کرده است، بنابراین 8 هزار و 950 میلیارد تومان از تنخواه دریافت شده از بانک مرکزی در سال جاری هنوز تسویه نشده است.
سایر دارایی‌های بانک مرکزی از اسفند ماه سال گذشته تا مهر ماه 318.5 درصد رشد کرده اما در 12 ماه منتهی به مهر ماه رقم رشد 39.1 درصد گزارش شده است. رقم سایر دارایی‌ها 9 هزار و 290 میلیارد تومان است.
مجموع دارایی‌های بانک مرکزی 515 هزار و 450 میلیارد تومان در پایان مهر ماه محاسبه شده است. این رقم رشد 3.6 درصدی در یک سال منتهی به مهر ماه و افزایش 4.14 درصدی در 7 ماهه اول امسال داشته است.
در بخش بدهی‌های بانک مرکزی، سپرده بانک‌ها، مؤسسات اعتباری نزد بانک مرکزی 122 هزار و 960 میلیارد تومان برآورد شده که سهم سپرده قانونی 116 هزار و 340 میلیارد تومان و سهم سپرده دیداری 6 هزار و 620 میلیارد تومان است.
