انتخاب ترامپ اثري بر اجراي برجام ندارد، شايد به نفع اقتصاد ايران تمام شود، دورجدید رایزنی‌های بانکی در اروپا

خبراقتصادي – محسن شمشيري:  رئیس کل بانک مرکزی  روز پنج شنبه 20 آبان 95 از نمایشگاه مطبوعات و رسانه بازدید کرد و با خبرنگاران و رسانه هاي مختلف، در ارتباط با موضوعات مختلف بانكي و اقتصادي گفت وگو كرد. 

 ولي اله سيف در بازديد از 40 غرفه روزنامه‌، خبرگزاری و پایگاه اطلاع رسانی از همراهی رسانه ها با سیاست‌های پولی و بانکی  و پوشش مناسب تحولات اقتصادی، تقدیر کرد. 

وي در پاسخ به پرسشي در مورد اثر انتخابات آمريكا بر اقتصاد ايران، ارزیابی مثبتی داشت وگفت: انتخاب رییس جمهوری آمریکا هیچ تاثیری در رابطه با اجرایی شدن برجام ندارد، چرا که این توافق بین ایران و آمریکا نیست، بلکه چند جانبه بوده  و سازمان ملل در رابطه با برجام همچنان مستحکم است و تزلزلی در این رابطه نمی‌تواند وجود داشته باشد.

سيف افزود: نمی‌توان در این رابطه پیش‌بینی زیادی داشت، اما نباید اینگونه تصور شود که بحث‌هایی که وی در فضای انتخاباتی خود اعلام کرده بود محلی از اعراب دارد.

رییس کل بانک مرکزی ادامه داد: معمولا اینگونه بوده که بعد از انتخاب افراد،  وی بعد از مقابله با واقعیت‌ها، روش‌هایی را در پیش گرفته است که عمدتا استمرار اقدامات گذشته است، این در حالی است که در رابطه با ترامپ نیز بعد از این‌که به عنوان رییس جمهوری انتخاب شد، در اولین سخنرانی خود صحبت‌هایی جدید و عمدتا متفاوت از گذشته داشت که این به همان منطق اصولی وی بر می‌گردد.

وی با بیان این‌که نوع نگاه رییس جمهوری جدید آمریکا می‌تواند اثراتی داشته باشد، گفت: با این حال ما بر این باوریم که این آثار نیز می‌تواند عمدتا مثبت باشد، چرا که نگاه ترامپ به واقعیت‌های اقتصادی عموما نگاه شفاف‌تری است و به دنبال آن خواهد توانست آثار مثبتی برای ایران داشته باشد.

رییس کل بانک مرکزی درباره‌ی این‌که انتخاب ترامپ می‌توانست برای ایران مناسب‌تر باشد یا کلینتون؟ اظهار کرد: به هرحال انتخاب بین بد و بدتر بود ولی با توجه به اقتداری که ایران دارد انتخاب هر یک از این دو نفر چندان برای ما فرقی ندارد. مهم استمرار سیاست‌هایی است که در ایران تحت رهبری مقام معظم رهبری وجود دارد و در دولت نیز پیگیری می‌شود.  

سیف یادآور شد: ما با منطق و اصول خود پیش می‌رویم و نتیجه انتخابات آمریکا نمی‌تواند تزلزلی در آن ایجاد کند.

رئیس کل بانک مرکزی از آغاز حرکت تدریجی به سوی ارز تک نرخی خبر داد و گفت: اولین قدم ما این است که به مرحله یکسان سازی نرخ ارز برسیم و متعاقب آن وقتی ثبات و آرامش کامل حاصل شود.

رئیس کل بانک مرکزی از فراهم شدن شرایط لازم برای یکسان سازی نرخ ارز خبر داد و گفت: تلاش می کنیم که تا پایان سال، طرح یکسان‌سازی نرخ ارز به اجرا گذاشته شود. وی گفت: در حال حاضر فاصله نرخ ارز در بازار آزاد و مبادله ای بسیار کاهش یافته و فاصله چندانی با ارز تک نرخی نداریم.

سیف با تاکید بر اینکه یکسان سازی نرخ ارز به صورت تدریجی انجام خواهد شد، افزود: در حقیقت این اقدام از هم اکنون در حال انجام است اما اینکه چه زمانی نهایی شود، بستگی به سرعت ارتباطات بین المللی دارد.

سیف سپس از رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار و دیگر مسوولان بازار سرمایه درخواست کرد که بانک مرکزی را در به انجام رساندن این هدف مهم یاری دهند.

رییس کل بانک مرکزی در پاسخ به این سوال که نرخ ارز در این فرآیند تدریجی چگونه تعیین خواهد شد؟ اظهار داشت: بانک مرکزی تعیین قیمت نخواهد کرد و امر قیمت گذاری را بازار انجام خواهد داد. نرخ ارز از آغاز دولت یازدهم تاکنون روند مطلوبی را طی کرده و از نوسانات شدید به دور بوده که امید می رود از این پس نیز همین روند ادامه داشته باشد.

رئیس کل بانک مرکزی همچنین گفت: بنا بر علائمی که دیده می شود، پس از انتخاب ترامپ هم مسلما برجام مسیر خود را طی خواهد کرد و با توجه به نوع اقداماتی که از گذشته انجام شده، باید از مهمترین بانک‌های بزرگ بین المللی رفع ابهام شود.

وی در پاسخ به این پرسش که با توجه به اینکه در سال پایانی دولت هستیم، آیا دولت برنامه «ارز تک نرخی» را در این مدت اجرا می کند؟ گفت: این موضوع یکی از مهم ترین اقداماتی است که بانک مرکزی در صدد است که آن را انجام بدهد، البته این کار آغاز شده است.برنامه ما به گونه ای نیست که در مقطعی اعلام کنیم که ارز تک نرخی شد، بلکه اقداماتی را آغاز کردیم و مراحل آن را طی می‌کنیم. زمانی این اتفاق می افتد و آن را اعلام می‌کنیم که تمام مردم این اتفاق را لمس کنند، بنابراین به تدریج به سمت تک نرخی شدن ارز پیش می‌رویم.

وی افزود: از موضوعاتی که باید توجه داشت، این است که یکی از اساسی ترین پیش نیازهای این اقدام عادی بودن روابط و برنامه‌های بین بانکی ماست که در حال حاضر رضایت بخش نیست. با وجود تفاهم‌هایی که با طرف های مذاکره خصوصا آمریکاهی‌ها صورت گرفته، از نظر ما هنوز تعهدات را به صورت کامل انجام نداده اند.روند مثبتی در پیش داریم اما کُند است. البته ما تلاش می کنیم به این روند سرعت بدهیم و بتوانیم در فضایی قرار بگیریم تا این موضوع را به طور رسمی به مردم اعلام کنیم.

رئیس کل بانک مرکزی همچنین در پاسخ به این پرسش که آیا فکر می کنید با آمدن ترامپ این اتفاق عملی شود؟ گفت: امیدواریم. واقعیت این است که نمی توان پیش بینی کرد اما بنا بر علائمی که دیده می شود مسلما برجام مسیر خود را طی می کند و با توجه به نوع اقداماتی که از گذشته انجام شده است، باید از مهمترین بانک‌های بزرگ بین المللی رفع ابهام شود، بخشی از این اقدام را ما انجام می دهیم، ضمن اینکه بیانیه‌هایی نیز صادر شد که کمک کرده تا این اقدام سرعت پیدا کند.

وی در پاسخ به پرسش دیگری مبنی بر اینکه آیا نرخ سود بانکی تا پایان سال تغییر پیدا می‌کند؟ گفت: نرخ سود متناسب با عرضه و تقاضای بازار روندی دارد؛ منتهی بانک مرکزی نظارت می کند که در دامنه‌ای قابل قبول باشد که وضعیت فعلی آن نیز بد نیست.

سيف قرار بود پس از بازدید از غرفه رسانه‌ها، در نشستی خبری، به سوالات خبرنگاران پاسخ دهد اما در زمان بازدید وی، عده ای از خریداران مسکن مهر پردیس، با شعار "ما نزول نمی‌دهیم" نسبت به دریافت سود بانکی پیش از تحویل مسکن مهر اعتراض کردند. 

متقاضیان مسکن مهر در نمایشگاه که علیه دولت و بانک مرکزی شعار می دادند بیش از 100 تا 200 نفر برآورد شدند و با پلاکاردها و شعارهایی نظیر "مسکن مهر ما کو"، "نزول‌خوار، نزول‌ده دشمن دین و قرآن"، "پول ما را نمی‌دهند"، "پول ما را دزدیدند" "مسکن ما را نمی‌دهند" اعتراض خود را نشان دادند.

این اعتراضات در حالی بود که شرایط به گونه‌ای پیشرفت تا بازدید سیف رئیس کل بانک مرکزی از سوی متقاضیان مسکن مهر با چالش جدی روبرو شود به طوری که اجازه ورود به غرفه‌ها به رئیس کل داده نشد و با حاکم شدن فضای متشنج در نمایشگاه ماموران حراست سیف را از درب‌های پشتی نمایشگاه به بیرون هدایت کردند.

معترضان مسکن مهر پس از سخنرانی نماینده آنها در نمایشگاه، از سوی نیروی انتظامی به بیرون هدایت شدند. گفتنی است ثبت نام مسکن مهر در حدود ۵ سال پیش در حالی انجام شد که به آنها اعلام شده بود در مدت یکسال این واحدها به آنها تحویل داده می‌شود.

پروژه سنگین مسکن مهر را محمود احمدی‌نژاد آغاز کرد و ظاهرا هزاران میلیارد از بابت آن از بانک مرکزی استقراض و چاپ پول انجام داد، اما این طرح را در دولت خود نیمه‌تمام رها کرد و ادامه اجرای آن به دولت فعلی رسید که وزیر راه و شهرسازی دولت یازدهم بارها آن را مورد انتقاد قرار داد. نهایتا بلاتکلیفی در اتمام این طرح با واکنش تند متقاضیان که دستشان از دولت قبل و حتی مسئولان اصلی این ماجرا در دولت فعلی کوتاه بود، به رئیس کل بانک مرکزی همراه شد.

 روز گذشته حدود دو ساعت از جریان بازدید رئیس کل بانک مرکزی از نمایشگاه مطبوعات گذشته بود که  فریاد و سروصدای عجیبی فضای نمایشگاه را در بر گرفت. متقاضیان مسکن مهر که از حوالی ظهر با در دست داشتن پلاکاردهای اعتراضی حضور داشتند، به سمت سیف - رئیس کل بانک مرکزی- رفتند و با سر دادن شعار، خواستار تعیین تکلیف خود شدند؛ آن هم در شرایطی که مسئول اصلی پیشبرد این طرح، وزارت راه و شهر سازی بوده و بانک مرکزی طی فرایندی، تامین مالی آن را انجام می دهد.

آخوندی - وزیر راه و شهرسازی- با تعابیر مختلف بارها در اظهارات تند خود طرح مسكن مهر را مورد سرزنش قرار داد. "مسکن مهر دردی از مردم دوا نمی کند"، " همه را گرفتار کرده است"، "پول مردم در بیابان ها حرام شده است"، "شلختگی برای مسکن مهر کم است"، "مسکن مهر طرح مزخرفی است" و... بخشی از نارضایتی وزیر راه و شهرسازی درباره این پروژه پر هزینه است.

در مجموع بانک مرکزی حدود ۵۵ هزار میلیارد تومان به مسکن مهر اختصاص داده که البته بازپرداخت آن به هفت سال آینده بر می گردد، یعنی از سال ۱۴۰۲ شروع خواهد شد و ۱۰ ساله است.

اما با توجه به اینکه بانک مسکن، بانک عامل پرداخت تسهیلات مسکن مهر است از سال ۱۳۸۷ تا ۱۳۹۳، حدود ۴۵ هزار میلیارد تومان از سوی بانک مرکزی خط اعتباری در اختیار این بانک قرار گرفته است. با این توضیح که باید حدود ۱۰ هزار میلیارد تومان بازپرداخت وجود داشته باشد که بانک مرکزی آن را دریافت نکرده و مجدد به چرخه مالی مسکن مهر برگشته است.

شورای پول و اعتبار در شهریور ١٣٩٤ سقف فردی تسهیلات مسکن مهر را از ۲۵ میلیون به ۳۰ میلیون تومان افزایش داد و مقرر کرد صرفا طرح‌های فعلی تعهد شده برای این طرح از سوی بانک‌های عامل به ویژه بانک مسکن تکمیل و از پذیرش طرح‌های جدید مسکن مهر که تاکنون قراردادهای آن بین بانک عامل و متقاضی منعقد نشده است، خودداری شود.

.بانک مرکزی به تمام تعهدات خود در تکمیل و اتمام مسکن مهر عمل کرده و نهایت مساعدت را به وزارت راه و شهرسازی به عمل آورده است؛ از این رو برخی انتقادات مقامات مسئول مبنی بر مخالفت بانک مرکزی فاقد توجیه منطقی و مایه تعجب است.

بسیاری از متقاضیان مسکن مهر از سال 90 تاکنون با پرداخت 32 میلیون تومان تا 42 میلیون تومان برای ساخت مسکن مهر در فازهای مختلف هنوز نتوانسته‌اند مسکن خود را دریافت کنند و مسئولان به آنها گفته‌اند که از 10 تا 30 میلیون تومان دیگر باید واریز کنند.

یکی از متقاضیان گفت: مسکن مهر در دولت قبل 80 درصد پیشرفت فیزیکی داشته اما سه سال است که مابقی آن تکمیل نشده اکنون قسط خانه‌ای را می‌دهم که هنوز نمی‌دانم وجود خارجی دارد یا خیر. هنوز انتخاب واحد نکردم و می‌گویند می‌خواستی وام نگیرید که قسط ندهید. 

رئیس کل بانک مرکزی از برنامه مذاکرات جدید بانکی ایران در اروپا به منظور اجرایی کردن برجام در این بخش خبر داد و اعلام کرد: مذاکرات در اروپا در جهت تحقق اهداف سند برجام صورت می گیرد. ایران با برنامه‌ریزی دور تازه‌ای از گفتگوهای بانکی با بانک مرکزی اروپا، به دنبال گره‌گشایی از مناسبات بانکی، زمینه‌سازی همکاری‌های جدید و همچنین رفع ابهامات بانکداران اروپا است.

سيف افزود: کوتاهی هایی از طرف آمریکا وجود دارد و اروپا در صدد است فضایی ایجاد کند که روابط بانکی ما با بانک های بزرگ اروپایی با سرعت بیشتری انجام شود.

  طی ماه های گذشته و در دوره ای که اجرای توافقات برجام با طرف های خارجی در حال انجام است، مقامات ارشد دولتی بارها موضوع کوتاهی ها و کُندی عملکرد غربی ها در اجرایی کردن توافقات هسته ای را مطرح کرده اند و یکی از مهم ترین موارد مدنظر در این زمینه فراهم شدن زمینه های همکاری بانکی ایران با بانک های بزرگ خارجی است.

هرچند در ماه های اخیر روابط کارگزاری فراوانی شکل گرفته و مذاکرات و نشست های فراوانی نیز پیرامون شکل گیری مناسبات بانکی با طرف های خارجی انجام شده، اما به اذعان مقامات بانکی ایران، روند عملیاتی شدن توافقات بانکی و همچنین عادی شدن مناسبات در این بخش با مشکلاتی همراه است و غربی ها همچنان به صورت آشکار و مخفیفانه در این مسیر سنگ اندازی می کنند.

برخی مقامات غربی در این زمینه و در واکنش به پیگیری های مکرر ایران می گویند راه باز است و این خود بانک های اروپایی هستند که تمایلی به همکاری با بانک های ایرانی ندارند؛ اما در داخل ایران اعتقاد بر این است که آمریکایی‌ها سیگنال‌هایی به سمت بانکداران بزرگ اروپایی ارسال می کنند تا نشان دهند که همکاری بانکی با ایران، ایجاد شعبه در شهرهای ایران و مانند آن با مخاطرات و درصد ریسک سرمایه گذاری بالایی برخوردار است؛ بنابراین آنها از برنامه ریزی در این زمینه منصرف می شوند.

در حرف آمریکایی ها گفته اند که روابط بانکی با ایران برای بانک های خارجی و اروپایی جریمه به همراه نخواهد داشت و حتی بیانیه نیز صادر کرده اند ولی در عمل اقداماتی را انجام می دهند که باعث ایجاد اختلال در همکاری های بانکی ایران در عرصه بین الملل شود.

حالا معاون وزیر خارجه می گوید دور تازه ای از تلاش ها برای رفع موانع و مسائل پیش روی همکاری های بانکی ایران با اروپا در جریان است و پیگیری های جدیدی در این خصوص با همکاری بانک مرکزی انجام خواهد شد.

مجید تخت روانچی با تاکید بر گفتگوی بانکی با مشارکت بانک مرکزی ایران، گفتگوها با بانک مرکزی اتحادیه اروپایی را موضوع دیگری دانست که برای نخستین بار مورد بحث و بررسی قرار می گیرد و اظهارداشت: ما الان با بانک های مختلف کشورها در تماس هستیم و بانک مرکزی ما با بانک های مرکزی کشورهای اروپایی تعامل دارد اما دوره ای به دلیل تحریم ها، ارتباطات بانکی قطع بوده که این ارتباطات کم کم در حال احیا است.

قرار است در این دور از گفتگوهای کاملا تخصصی با بانک مرکزی اروپا که برای کل بانک های اروپایی سیاستگذاری می کند، مسوولان بانک مرکزی ايران حضور داشته باشند.

روانچی این گفتگوها را گامی برای رفع مشکلات بانکی دانست و ادامه داد: در واقع ما در سطح دیگری با بانک های اروپایی تعامل می کنیم اما اینکه آیا این گره همکاری با بانک های بزرگ اروپایی فردا باز می شود، اینطور نیست و باید واقعیات را مطرح کرد.

وی در پاسخ به این سوال که این گفتگوها به باز شدن گره همکاری با بانک های بزرگ اروپایی، چه کمکی می کند؟ گفت: اینطور نیست که تعاملات بانکی ما با اروپایی ها تعطیل باشد، ما با بانک های اروپایی ارتباط کاری داریم، مشکل بانک های بزرگ است.

این مقام وزارت امور خارجه با بیان اینکه همین بحث ها و گفتگوها خود به خود به باز شدن این گره کمک می کند، افزود: بانک مرکزی اتحادیه اروپایی سیاستگذاری می کند و بانک های کشورهای اروپایی هم در چارچوب هایی که این بانک تعیین می کند، حرکت می کنند.