121هزار ميليارد تومان تراكنش بانكي در شهريورماه

خبراقتصادي -  احسان شمشيري:  سهم تراكنش‌هاي بانك‌ها، شبكه شاپرك و مبادلات بانكي از كل مبادلات اقتصادي همچنان در حال افزايش است، به‌طوري كه در شهريورماه 95 با 9هزار ميليارد تومان افزايش نسبت به مردادماه به 121هزار ميليارد تومان رسيده و نشان مي‌دهد كه سهم ارزش پرداخت‌هاي الكترونيكي به 91درصد كل توليد ناخالص داخلي و مبادلات اقتصادي كشور رسيده و سهم اندكي از مبادلات اقتصادي و داد و ستدها و ارزش افزوده توليد و خدمات را معاملات نقد با اسكناس يا تهاتر كالاها و خدمات تشكيل مي‌دهد.

آمار عملكرد شهريورماه 95 شبكه بانكي و گردش جاري مبادلات در بازار نيز نشان مي‌دهد درحالي كه نسبت اسكناس و مسكوك در دست اشخاص به نقدينگي به 3.06درصد رسيده اما نسبت ارزش تراكنش‌هاي شاپرك به نقدينگي معادل 9.57درصد بوده كه سه‌برابر سهم اسكناس بوده و مبادلات روزانه و جاري بازار كالاها و خدمات نيز عمدتا از طريق تراكنش‌هاي بانكي انجام مي‌شود. به عبارت ديگر معادل 10درصد نقدينگي به صورت مستمر از طريق تراكنش‌هاي الكترونيكي بانك‌ها درحال گردش است.

  سهم ابزارها

سهم كارتخوان‌هاي فروشگاهي، موبايل و اينترنت نشان مي‌دهد كه معادل 86.27درصد تراكنش‌ها با كارتخوان انجام مي‌شود، 11.24درصد با همراه بانك يا موبايل‌ها انجام مي‌شود و 2.5درصد نيز توسط اينترنت انجام شده است. سرانه ابزارهاي پذيرش به ازاي هر 10هزار نفر افراد بالاي 18سال كشور نيز نشان مي‌دهد كه به ازاي هر 10هزار نفر در كشور 801 ابزار تراكنش بانكي موجود است، 798 كارتخوان، 3 ابزار اينترنتي و 2/0 موبايل وجود دارد. يعني از هر 50هزار نفر يك نفر از تلفن همراه براي تراكنش بانكي استفاده كرده و ضريب نفوذ تلفن همراه در خدمات بانكي همچنان رقم اندكي است.

البته با توجه به نقش و سهم رو به رشد استارت‌آپ‌ها و نرم‌افزارهاي موبايلي در اروپا و امريكا كه جاي كارتخوان‌ها را گرفته است و افراد از طريق موبايل‌هاي خود رقم خريد را پرداخت و فروشنده نيز از طريق كامپيوتر يا موبايل وجه را دريافت مي‌كند و به كشيدن كارت نيز نياز ندارند، در ايران نيز به تدريج سهم موبايل‌ها و همراه بانك‌ها افزايش خواهد يافت و در آينده به جاي سهم كارتخوان‌ها و دستگاه‌هاي عابر بانك شاهد حضور افراد با تلفن‌هاي همراه خواهيم بود كه مانند شعبه يك بانك فعاليت خواهند كرد و روزي خواهد رسيد كه سهم 0.2 درصدي فعلي به بيش از 30درصد پرداخت‌هاي الكترونيكي خواهد رسيد و در نتيجه لازم است كه بانك‌ها و شركت‌هاي صنعت پرداخت ايران نيز زيرساخت‌هاي مورد نياز را ايجاد و گسترش دهند.

  خريد كالا بيشترين سهم از هدف تراكنش‌ها

از نظر مبلغ 96درصد سهم مبلغي تراكنش‌ها با هدف خريد كالا و خدمات و 4درصد براي پرداخت قبض و خريد شارژ تلفن انجام شده است.

همچنين از نظر تعداد 73درصد تعداد تراكنش‌ها براي خريد كالا و خدمات، 20درصد براي پرداخت قبض و خريد شارژ تلفن همراه و 7درصد بقيه براي مانده‌گيري موجودي حساب بانكي انجام شده است.

  توزيع كارتخوان در استان‌ها

بيشترين تعداد كارتخوان فروشگاهي متعلق به استان تهران با 983هزار عدد كارتخوان بوده است. بيشترين تغيير و رشد كارتخوان نيز متعلق به استان خراسان‌رضوي با 7134 كارتخوان بوده است.

از نظر سرانه تعداد كارتخوان فروشگاهي نيز بيشترين سرانه متعلق به استان يزد بوده كه به ازاي هر نفر 0.113 واحد كارتخوان وجود داشته است.

بيشترين سرانه تعداد تراكنش كارتخوان نيز متعلق به استان هرمزگان با 23.5 عدد بوده است.

 رقم دهك دهم 836 برابر دهك اول

نسبت متوسط مبالغ تراكنش از دهك دهم ارقام تراكنش‌ها به دهك اول تراكنش‌ها 836 بوده است يعني رقم تراكنش‌ها در دهك دهم و با بزرگ‌ترين ارقام نسبت به دهك اول با كوچك‌ترين ارقام 836 برابر بوده است. كيفيت تراكنش‌هاي موفق به كل تراكنش‌ها معادل 88درصد بوده و نزديك به 100درصد، 99.975درصد تراكنش‌ها موفق به شاپرك سوييچ شده است. همچنين ميزان دسترس‌پذيري حس شده شبكه تراكنش الكترونيكي معادل 98درصد و دسترس‌پذيري حس شده شاپرك معادل 99.975 درصد بوده است.

2.28درصد تراكنش‌هاي ناموفق به خاطر پذيرندگي، 0.21درصد خطاي شاپركي، 13.12درصد خطاي صادركننده، 83.8درصد خطاي كاربردي و 0.59درصد خطاي حاصل از كسب و كار بوده است. به عبارت ديگر بيشترين دليل عدم موفقيت تراكنش‌ها حاصل از خطاي كاربردي است. از سوي ديگر درصد تراكنش‌هاي معوق از كل تراكنش‌ها معادل 0.026درصد، تغييرات تراكنش‌هاي معوق معادل 26.32درصد بوده است.

بالاترين سهم بانك‌هاي صادركننده از تعداد كارت‌هاي بانكي تراكنش‌دار نشان مي‌دهد كه بانك صادرات با 34.57درصد كارت‌هاي هديه و بن‌كارت بالاترين سهم را در كارت‌هاي هديه و بن‌كارت داشته است. همچنين بانك ملي 47.79درصد كارت‌هاي اعتباري و 22.19درصد كارت‌هاي برداشت را صادر كرده و بيشترين سهم را در كارت‌هاي اعتباري و كارت‌هاي برداشت داشته است.

  بالاترين سهم شركت‌ها از بازار

بالاترين سهم از كل تراكنش‌هاي بازار نشان مي‌دهد كه 33.95درصد بالاترين سهم مبلغي تراكنش‌ها از كل بازار و 24.65درصد بالاترين سهم تعدادي تراكنش‌ها از بازار نيز متعلق به پرداخت ملت بوده است.

همچنين 34.28درصد از بالاترين سهم مبلغي تراكنش‌هاي كل بازار و 36.67درصد بالاترين سهم تعدادي از تراكنش‌هاي كل بازار متعلق به بانك ملت بوده است. بالاترين سهم مبلغ تراكنش‌ها از بازار هر يك از ابزارهاي پذيرش نيز نشان مي‌دهد كه 60.44 درصد سهم مبلغ ابزار پذيرش اينترنتي متعلق به پرداخت ملت و 58.99درصد متعلق به بانك ملت بوده است. در ابزار پذيرش موبايلي نيز 44.45درصد مبلغ متعلق به آسان‌پرداخت پرشين و 59.15درصد متعلق به بانك ملت بوده است. در بخش پذيرش كارتخوان‌ها نيز 32.15درصد مبلغ تراكنش‌ها متعلق به پرداخت ملت و 32.32درصد متعلق به بانك ملت بوده است. بالاترين سهم تعداد تراكنش‌ها از بازار هر يك از ابزارهاي پذيرش نشان مي‌دهد كه در بخش پذيرش اينترنتي 28.1درصد متعلق به پرداخت ملت و 33.25درصد متعلق به بانك ملت بوده است. در بخش پذيرش موبايلي نيز 41.63درصد متعلق به آسان‌پرداخت و 75.74درصد متعلق به بانك ملت بوده است. همچنين در بخش پذيرش كارتخوان فروشگاهي نيز 27.57درصد متعلق به پرداخت ملت و31.66درصد متعلق به بانك ملت بوده است. بالاترين ميزان شاخص اثربخش كارتخوان فروشگاهي نيز متعلق به شركت به‌پرداخت ملت با 1.59درصد بوده است.

  شاخص هرفيندال - هيرشمن

شاخص هرفيندال - هيرشمن نيز نشان مي‌دهد كه در ابزار پذيرش اينترنتي شاخص هرفيندال 2.093 و هيرشمن 1.745 بوده است. در پذيرش موبايلي نيز شاخص هرفيندال 3.056 هيرشمن 5.905 و در بخش كارتخوان فروشگاهي شاخص هرفيندال 1.495 هيرشمن 1.354 بوده است. كمترين نسبت خطاي پذيرندگي به كل تراكنش‌هاي شركت‌ها نيز متعلق به مبنا كارت آريا با 0.014درصد بوده است.