افزايش نرخ بيكاري از طریق رشد مشاركت اقتصادي در بهار 95

خبراقتصادی -  مطابق اين گزارش نرخ بيكاري در فصل بهار امسال با 1.5درصد افزايش نسبت به مدت مشابه سال قبل به 12.2درصد رسيده است و در سوي ديگر نرخ مشاركت با 1.4درصد افزايش به 39.5درصد در بهار امسال رسيده است.

 اين امر نشان مي‌دهد، افزايش نرخ بيكاري نه به دليل كاهش تعداد اشتغال بلكه به خاطر افزايش ورود افراد به بازار كار بوده است. بر اساس اين آمار در يك‌سال گذشته تعداد 742هزار شغل در مدت اين يك‌سال ايجاد شده است.

 نرخ 12.2درصدي بيكاري در بهار

مركز ملي آمار روز گذشته گزارش خود را از طرح آمارگيري از نيروي كار بهار سال 95 منتشر كرد. بر اساس اين آمار، نرخ بيكاري در اين فصل به 12.2درصد رسيده است كه در مقايسه با بهار سال گذشته به ميزان 1.5درصد افزايش داشته است. اين افزايش نرخ بيكاري بر اساس آنچه در تعريف نرخ بيكاري است يعني نسبت افراد بيكار به تمام افراد فعال در اقتصاد (نرخ مشاركت) صورت گرفته است. در ادبيات اقتصادي نرخ بيكاري نسبت به گروهي از جمعيت محاسبه مي‌شود كه اولا در سن كار قرار دارند كه در اين شاخص افراد 15ساله به بالا را شامل مي‌شود و ثانيا خواهان كار باشند يعني جزو جمعيت مشاركت‌كننده اقتصادي كه جوياي كار و در يكي از صفت بيكار يا شاغل قرار گيرند.

 بنابراين تعريف نرخ بيكاري بر اساس نسبت تعداد افراد فاقد شغل به كل جميت مشاركت‌كننده محاسبه مي‌شود. بر اساس داده‌هاي مركز آمار نرخ مشاركت در اين فصل (بهار 95) به ميزان 1.5درصد نسبت به فصل مشابه سال قبل يعني بهار 94 افزايش يافته است. نرخ مشاركت اقتصادي در بهار 95 به 39.5درصد رسيده است. اين در حالي است كه اين شاخص در بهار گذشته 38درصد بوده است. همچنين بر اساس اين آمار نرخ مشاركت بهار امسال نسبت به زمستان يعني فصل قبل‌تر خود افزايش 1.8درصدي داشته است. زمستان 94 نرخ مشاركت اقتصادي 37.7درصد بوده است.

 ايجاد 742هزار شغل در مدت يك‌سال

بر اين اساس بايد گفت اگرچه نرخ بيكاري افزايش داشته اما تعداد شغل‌ها نيز در اين مدت افزايش داشته است. براساس نتايج طرح آمارگيري نيروي كار بهار 95 از سوي مركز آمار ايران، تعداد شاغلان كشور در بهار امسال برابر با 22ميليون و 604هزار و 718 نفر بوده كه نسبت به بهار پارسال 742هزار و 882 نفر افزايش يافته است. تعداد افراد خواهان شغل (مشاركت اقتصادي جمعيت 10ساله و بيشتر) نيز در اين فصل رشد چشمگيري داشته است به‌طوري كه تعداد آن به 25ميليون و 754هزار و 400 نفر رسيده است كه نشان مي‌دهد نسبت به فصل مشابه سال قبل 1.5درصد افزايش داشته است. در سال 93 روند كاهشي نرخ مشاركت متوقف شده به‌طوري كه اين شاخص طي يك روند صعودي از 37درصد در ابتداي سال 93 به 38.2درصد در فصل دوم 94 افزايش يافت. كارشناسان علت اين افزايش نرخ مشاركت را اين‌گونه توصيف مي‌كنند كه هرچه مردم چشم‌انداز مثبتي را در كشور احساس كنند، آنهايي كه در خانه نشسته بودند و فكر مي‌كردند كه كاري نيست، حالا به بازار كار وارد مي‌شوند.

  افزايش1.9درصدي مشاركت اقتصادي زنان

گزارش مركز آمار از نرخ مشاركت اقتصادي زنان بالاي 10سال نشان مي‌دهد كه طي مدت يك‌سال گذشته به ميزان 1.9درصد افزايش داشته است. بر اساس اين آمارها در فصل بهار 94 نرخ مشاركت زنان 13.3درصد بوده است ولي در بهار 95 يعني طي مدت اين يك‌سال به 15.2درصد رسيده است. آمارهاي نرخ مشاركت زنان در اين چندسال اخير نشان مي‌دهد كه روند نزولي نرخ مشاركت زنان طي يك‌سال اخير متوقف شده است. نرخ مشاركت زنان در يك روند صعودي از 11.7درصد در فصل دوم 93 به 13.7درصد در فصل دوم 94 رسيده است.

با توجه به افزايش نرخ مشاركت و به‌خصوص نرخ مشاركت زنان طي چند فصل اخير و همچنين توقف روند صعودي جمعيت غيرفعال به نظر مي‌رسد، تصميم جمعيت غيرفعال براي خارج ماندن از بازار كار تغيير كرده است و به سمت جمعيت فعال روي آورده‌اند. علاوه بر افزايش مشاركت زنان، نرخ مشاركت مردان نيز در اين يك‌سال افزايش داشته است. نرخ مشاركت مردان در بهار سال گذشته 62.9درصد بوده كه در بهار امسال به 64درصد رسيده است. محتمل است با توجه به بهبود روابط ايران در عرصه‌هاي بين‌المللي و تغيير جهت انتظارات عامه مردم و كاهش اثر مايوس‌كنندگي طي فصول آتي شاهد افزايش عرضه نيروي كار باشيم كه اگر اقتصاد قادر نباشد، متناسب با اين تحولات اشتغال جديد ايجاد كند، نرخ بيكاري افزايش خواهد يافت.  مسعود نيلي مشاور اقتصادي رياست‌جمهوري نيز در اين زمينه اظهار كرده بود كه اين نشان مي‌دهد كه تحركي در بازار كار ما در سمت عرضه ايجاد شده و ما به استمرار اشتغال نياز داريم. وي متذكر شده كه آنچه از همه مسائل براي كشور ما مهم‌تر به نظر مي‌رسد، اين است كه ما چطور مي‌توانيم سالانه ۶۰۰ يا ۸۰۰هزار شغل را مستمر ايجاد كنيم تا انبوه جمعيت تحصيلكرده و جوان بتوانند به شغلي دست يابند. بر اساس تصويري كه مسعود نيلي در زمينه اشتغالزايي ترسيم كرده، بايد گفت تا حدودي اشتغالزايي 742هزاري در اين يك‌سال محقق شده است اما چيزي كه مايه نگراني كارشناسان و از جمله خود نيلي شده موضوع افزايش مشاركت است كه اين اقتصاددان آن را يكي از چالش‌هاي اصلي دولت در آينده عنوان كرده است.

در هر حال چيزي كه هم‌اكنون اقتصاد كشور به آن نياز دارد، رشد اقتصادي اشتغالزاست. بر اساس آمارها رشد اقتصادي در سال‌هاي ابتدايي دهه 80 و قبل از اعمال تحريم‌ها، اشتغالزا نبوده و حتي آمارها نشان داده كه در فاصله سال‌هاي 85 تا 89 قريب به 185هزار شغل نيز از بين رفته است. مشاور اقتصادي رييس‌جمهور در اين زمينه معتقد است كه اگر بخواهيم، رشد اقتصادي اشتغالزا داشته باشيم بايد رشد اقتصادي كشور پايدار باشد. به گفته او اگر ما به رشد اقتصادي مثلا 6درصدي در يك دوره چند ساله نياز داشته باشيم، دو حالت وجود دارد؛ يك حالت اين است كه در تمام سال‌هاي اين دوره رشد 6درصدي داشته باشيم و يك حالت ديگر اين است كه در برخي سال‌هاي اين دوره نرخ رشد 3درصدي و در برخي سال‌هاي ديگر نرخ رشد ۹درصدي داشته باشيم كه در اين اقتصاد حالت دوم اشتغالي كه ايجاد شود، كمتر از آن حالت اول است.

 مساله بيكاري تحصيلكردگان

مساله مهم ديگري كه مي‌تواند طي فصول آتي تغييرات قابل ملاحظه‌يي در بازار كار ايجاد كند، مساله افراد داراي تحصيلات عالي و بدون شغل است. بررسي آمارها نشان مي‌دهد كه در فصل دوم سال 1394 از 39.4ميليون نفر جمعيت غيرفعال، 5.5ميليون نفر داراي تحصيلات عالي (فارغ‌التحصيلان و دانشجويان) هستند كه هنوز وارد بازار كار نشده‌اند. همچنين بخش عمده‌يي از اين جمعيت در گروه سني 20 تا 40 سال قرار دارند. در صورت كاهش اثر مايوس‌كنندگي اين بخش از جمعيت و ورود آن به جمعيت فعال، بهبود قابل توجه در بخش توليد و به‌ويژه ايجاد شغل‌هاي نيازمند تحصيلات، براي مقابله با افزايش نرخ بيكاري جمعيت داراي تحصيلات عالي، ضرورت بيشتري پيدا مي‌كند.

 كرمانشاه همچنان صدرنشين بيكاري

بر اساس داده‌هاي مركز آمار از بازار كار استان‌ها، استان كرمانشاه با نرخ بيكاري 19.2درصد بيشترين سهم بيكاري را در ميان استان‌هاي كشور دارد. اين آمار نشان از افزايش حدود 5درصدي نرخ بيكاري در اين استان دارد. استان كرمانشاه بهار گذشته نرخ بيكاري 13.7درصدي داشت. البته بايد متذكر شد كه در يك قانون كلي نرخ بيكاري فصول در ايران با توجه به شغل‌هاي فصلي در برخي فصل‌ها مثل تابستان و پاييز در اكثر آمارهاي بهار و زمستان نرخ بيكاري افزايش بيشتري از خود نشان مي‌دهد. بعد از اين استان، چهارمحال بختياري با نرخ بيكاري 17.8درصد و كهگيلويه و بويراحمد با نرخ 16.4درصد بيشترين‌هاي نرخ بيكاري محسوب مي‌شوند. استان آذربايجان‌شرقي نيز در اين آمار كمترين نرخ بيكاري را در ميان استان‌هاي كشورها دارد. نرخ بيكاري در اين استان 6.3درصد شده كه نسبت به بهار سال گذشته 1.4درصد كاهش يافته است.