چرايي مشاركت 6 درصدي مردم در سرشماري، عدم اطلاع رساني دولت يا همكاري نكردن مردم
برگزاري الكترونيكي سرشماري از ابتدا با حواشي بسياري روبه‌رو بود. يكي از مسائلي كه اين طرح ملي را با چالش مواجه كرد، موضوع حذف يارانه سه دهك درآمدي درست قبل از اجراي طرح سرشماري بود
خبراقتصادي - امير قاسمي: طرح سرشماري نفوس و مسكن امسال براي نخستين بار به صورت الكترونيكي در حال انجام است. برگزاري الكترونيكي سرشماري از ابتدا با حواشي بسياري روبه‌رو بود. يكي از مسائلي كه اين طرح ملي را با چالش مواجه كرد، موضوع حذف يارانه سه دهك درآمدي درست قبل از اجراي طرح سرشماري بود.
اين مساله باعث شد كه در بين خانوارها اين احساس پديد بيايد كه از اطلاعات آنها براي شناسايي حذف يارانه استفاده خواهد شد. با وجود اينكه دولت صراحتا اعلام كرده است كه از اطلاعات سرشماري براي پرداخت يا عدم پرداخت يارانه به خانوارها استفاده نخواهد كرد، به نظر مي‌رسد اين توضيحات براي مردم قانع‌كننده نبوده است.
بنا به گفته رييس مركز آمار ايران تا روز چهارشنبه 14 مهر 95 تنها يك ميليون و 589هزار خانوار در اين طرح شركت كرده‌اند كه تنها 6درصد خانوارهاي ايراني را شامل مي‌شود.
سنت بي‌اعتمادي به دولت
عدم اعتماد در بين مردم ايران سابقه تاريخي دارد. از زمان‌هاي گذشته به دليل اخذ ماليات‌هاي گسترده و سنگين از سوي حكام خودكامه، مردم به‌اصطلاح آن را «پول‌زور» مي‌دانستند و سعي داشتند تا حداقل تعامل را با دولت داشته باشند. با وجود اين در 3 دهه اخير اوضاع بسيار متفاوت شده است هرچند هنوز هم مردم همكاري خوبي با دولت در تبادل اطلاعات ندارند. دولت يازدهم يكي از اهداف خود را شفافيت در تعامل با مردم قرار داده و تا حدودي توانسته است اعتماد عمومي راجلب كند كه يكي از نشانه‌هاي آن آرامش نسبي در بازارهاي مالي است. اما سوالي كه در اينجا پيش مي‌آيد، اين است كه چرا با وجود اينكه مردم ايران به تكنولوژي بسيار وابسته‌اند و بيشتر اوقات فراغت خود را با اينترنت و شبكه‌هاي مجازي سپري مي‌كنند براي پر كردن فرم سرشماري 15دقيقه زمان صرف نمي‌كنند. به اين سوال از وجوه مختلفي مي‌توان پاسخ داد؛ عملكرد رسانه‌يي نه چندان مطلوب مركز آمار ايران در چند روز گذشته باعث شده است كه بسياري از خانوارها از جزئيات اين طرح اطلاع دقيقي نداشته باشند. مركز آمار مشوق‌هايي را براي شركت در اين طرح مانند جوايز نقدي و استفاده از دو گيگابايت اينترنت رايگان در نظر گرفته كه به خوبي اطلاع‌رساني نشده است و بايد براي دوره‌هاي آينده از ابزارهاي رسانه‌يي همچون شبكه‌هاي مجازي استفاده بيشتري براي اطلاع مردم از اهداف و جزئيات طرح‌هاي دولت انجام گيرد.
توازن در دسترسي به اينترنت
سرشماري نفوس و مسكن به شكل اينترنتي اما نويد دهنده اتفاقات مثبتي هم بوده است. يكي از اهداف دولت يازدهم برخورداري متوازن از اينترنت در سراسر كشور است. بنا بر اعلام مركز آمار ايران استفاده از اينترنت براي سرشماري در بين مناطق كمتر برخوردار بسيار بيشتر از مراكز استان‌ها بوده است كه بيانگر بهبود فرهنگ استفاده از ابزارهاي الكترونيك در بين روستاييان و ساكنان شهرهاي كوچك‌تر است. استفاده متوازن از اينترنت باعث يكپارچگي اطلاعاتي و فرهنگي در بين مردم و دور شدن از تعارضات مي‌شود كه به نظر مي‌رسد دولت به اين هدف خود نزديك شده است.
يكي از مسائل مهمي كه در اين سرشماري آزمون مي‌شود، سرمايه اجتماعي در ايران است. دولت در اين سرشماري سعي مي‌كند، پاسخ‌هاي خانوارها را راستي‌آزمايي كند و بالابودن صداقت در اطلاعات ارائه‌شده مي‌تواند، نشان از موفقيت دولت در افزايش سرمايه‌اجتماعي داشته باشد. بررسي اين نكته در هزينه‌كرد دولت براي نمونه‌گيري‌ها و سرشماري‌هاي آينده تاثير بسزايي دارد. در صورتي كه مردم از اينترنت براي پاسخ‌دهي استفاده كنند، دولت مي‌تواند همان‌طور كه در كشورهاي پيشرفته مرسوم است در بسياري از مسائل ملي و منطقه‌يي به آراي مردم رجوع كند و فاصله خود را با مردم كاهش دهد. البته سرمايه اجتماعي طي زمان انباشت مي‌شود و نبايد توقع داشت كه در نخستين گام دولت به تمام اهداف خود دست پيدا كند بلكه بايد سياست اجراي اين طرح را به صورت كارشناسي بررسي كنيم و نواقص آن را براي دوره‌هاي بعد به حداقل برسانيم. به هر حال تمرين برنامه‌ريزان و دولتمردان براي استفاده از فضاي مجازي براي تعامل مي‌تواند، پديده مباركي باشد. بايد ديد آيا تا روزهاي آينده استقبال از طرح همچنان كم‌شور خواهد ماند يا بار ديگر ايراني‌ها با سياست دقيقه نودي خود در روزهاي آخر براي تكميل فرم‌هاي ثبت‌نام اقدام خواهند كرد.
