يوسف مولايي استاد روابط بين‌الملل دانشگاه تهران
سرفصل جديد در ورود سرمايه‌گذاران خارجي
اروپايي‌ها در دوره پس از برجام چندين قرارداد مهم اقتصادي با ايران امضا كرده‌اند اما به نظر مي‌آيد هنوز خلأهايي وجود دارد و تمام زمينه‌هايي كه به سرمايه‌گذار اطمينان مي‌بخشد بايد در چارچوب قانون پوشش داده شود.
خبراقتصادي - بايد پذيرفت ايران در زمينه جذب سرمايه‌گذار خارجي داراي زيرساخت‌هاي لازم نيست و بايد در اين مسير اقداماتي اساسي صورت گيرد چراكه تاكنون تجربه آنچناني درمورد سرمايه‌گذاري در كشور رخ نداده و سرمايه‌گذاراني كه به ايران آمده‌اند اغلب آنها به‌صورت پيمانكار فعاليت خود را انجام داده‌اند يا مي‌دهند.
اكنون با اجرايي شدن برجام، سرفصل جديدي در ورود سرمايه‌گذاران خارجي آغاز شده كه براساس آن سرمايه‌گذار، سرمايه خود را به‌صورت مستقيم به ايران راهي مي‌كند. اين شرايط مستلزم آن است كه در حوزه قانون‌گذاري، مصوبات دولت و فعاليت دستگاه قضايي هماهنگي منسجمي صورت گيرد. در اين شرايط بدون شك سرمايه‌گذار خارجي را به سرمايه‌گذاري مطمئن تبديل خواهيم كرد و به‌نوعي چتر حمايت خود را بر سر آنان نگه خواهيم داشت.
ازسوي ديگر، سيستم بانكي كشور با چالش‌هاي فراواني روبهرو است. با باز شدن فضا براي سرمايه‌گذاران خارجي، سيستم بانكي نيز بايد متحول شود و با نظام بانكي بين‌المللي ارتباط قوي برقرار كند. همچنين مشكلات اعتبارات اسنادي هنوز هم حل نشده و شبكه بانكي در ارتباط با فعاليت‌هاي بين‌الملل و درخصوص تضمين‌هاي بانكي با مشكلاتي روبهرو است. اين درحالي است كه هنوز بحث نرخ ارز براي خارجي‌ها تاحدودي مبهم باقي مانده و زيرساخت‌هاي مناسبي نيز در بخش حمل‌ونقل وجود ندارد. حمل‌ونقل و ارز از مهم‌ترين عواملي هستند كه براي تسهيل امور مربوط به سرمايه‌گذار خارجي از عناصر حياتي به‌شمار مي‌روند. ناوگان هوايي كشور بهتر است نوسازي شود و نه تنها براي خدمات‌دهي به سرمايه‌گذاران خارجي بلكه در حمل‌ونقل دروني كشور به بهسازي نيازمند است.
همچنين تغيير نگاه به سرمايه‌گذاري خارجي از ديگر عواملي است كه بايد به آن توجه كرد، چراكه تا پيش از اين همواره پول داشته‌ايم و با خارجي‌ها تنها به‌عنوان پيمانكار طرح‌ها و پروژه‌هاي مختلف همكاري كرده‌ايم، اما امروزه اين روند دچار تغيير و تحولاتي شده است، بنابراين بايد رويكردها تغيير كند و نگاه دولت نيز به سرمايه‌گذاران خارجي از بالا به پايين نباشد چراكه شرايط كاملا برعكس شده است و آنان با سرمايه و منابع خود براي سرمايه‌گذاري به ايران مي‌آيند. نگاه به يك پيمانكار با نگاه به يك سرمايه‌گذار كاملا متفاوت است. سرمايه‌گذار خارجي نه تنها با خود منابع مي‌آورد بلكه تكنولوژي، دانش و... ازجمله مزايايي است كه با ورود سرمايه‌گذار خارجي نصيب ما خواهد شد.
به هر حال براي جذب سرمايه خارجي همكاري سه قوه و بخش خصوصي كاملا الزامي است و همه با يكديگر بايد همكاري داشته باشند. البته از ديدگاه من راه درازي براي زمينه‌سازي در جهت جذب سرمايه‌گذار خارجي وجود دارد كه خوشبختانه اجرايي شدن برجام اين بستر را فراهم كرده است. بعد از توافق با گروه1+5 خارجي‌ها براي ورود به بازار ايران اقبال زيادي از خود نشان دادند. همچنين ورود هيات‌هاي خارجي كه البته بيشتر براي سنجش شرايط و زيرساخت‌هاي ايران صورت گرفته بود، مزيد بر اشتياق آنان است. تفاهمنامه‌هاي بسيار زيادي از زمان برجام به امضا رسيده اما هنوز براي عقد قراردادهاي مهم زمان طولاني در راه است. ازسوي ديگر بايد در خودمان فرهنگ كار، همكاري و مشاركت را به وجود آوريم و آن را به سرمايه‌گذار خارجي نشان دهيم. اينها نشانه‌هاي تغيير رويه را روشن مي‌كند. البته بايد اين موضوع را درنظر داشت كه ساختار برجام بسيار قوي است و اروپايي‌ها از تجربه سال‌هاي تحريم كه از بازار ايران دور بودند بدون شك علاقه‌مند هستند كه به بازارهاي ايران دوباره بازگردند.
