نفت اسلحه نيست

خبراقتصادی - نادي صبوري: هواي الجزيره، پايتخت الجزاير ديروز «ابري» بود. اين را نه فقط گزارش‌هاي هواشناسي، بلكه اوضاع مبهم و مه‌آلود كشورهاي اوپك، پيش از آغاز نشست غيررسمي آنها در عصر روز چهارشنبه در اين شهر نيز تاييد مي‌كند. 

«جزاير سفيد» كه تصوير سفيد و درخشان ساختمان‌هايش در زمان برآمدن آفتاب، اين نام مستعار را به شهر بخشيده است، ديروز تحت‌الشعاع سايه اختلافات اعضاي اوپك بر سر اتخاذ راهكاري براي نجات بازار نفت قرار گرفت. «نفت يك اسلحه نيست و نبايد از آن براي آسيب رساندن به رقبا و تحقق اهداف سياسي استفاده كرد». اين پيام بيژن زنگنه، وزير نفت است كه ديروز به عنوان چهارمين سخنران پانزدهمين نشست مجمع جهاني انرژي پشت تريبون قرار گرفت. پيامي سياسي و مهم كه بيش از هر چيز پيكان خود را به سوي رقيب ايران در منطقه نشانه مي‌رفت.

وزير نفت ايران كه در تمام عكس‌هاي ارسال شده از نشست روز گذشته در الجزيره، چهره‌يي خندان و شاداب داشت، پيش از آغاز سخنراني خود نيز، توجه بسياري از رسانه‌ها را با اعلام صريح اينكه ايران توليد نفت خود را فريز نخواهد كرد، به خود جلب كرد. ميكروفن بلومبرگ به سوي بيژن زنگنه مي‌رود و او در حالي كه با كاغذهايش سرگرم است، بدون اينكه سرش را بلند كند شروع به صحبت درباره اينكه نشست چهارشنبه نشستي مشورتي است، مي‌كند. خبرنگار بلومبرگ مي‌پرسد آيا ايران نفت خود را فريز خواهد كرد؟ زنگنه پاسخ مي‌دهد «خير»، او دوباره مي‌پرسد ايران به فريز نخواهد پيوست؟ زنگنه پاسخ مي‌دهد: «در سطح توليد فعلي خير». خبرنگار بلومبرگ مي‌پرسد، آيا شما به دنبال سطح توليد 4 ميليون بشكه‌يي هستيد؟ وزير نفت ايران سري تكان داده و تاييد مي‌كند كه ايران به دنبال اين سقف توليد است.

 او در ادامه اعلام كرد كه ايران خواستار سهمي حدود 13درصد از توليد نفت اوپك است. سهمي كه طبق برآوردهاي «تعادل» بر اساس توليد كل 33ميليون و 270هزار بشكه‌يي سازمان در ماه آگوست، هدفي 4ميليون و 325هزار بشكه‌يي ايران را نشان مي‌دهد. ايران براي رسيدن به اين هدف بايد حدود 700هزار بشكه بر توليد نفت فعلي خود اضافه كند.

پانزدهمين نشست مجمع جهاني انرژي كه طرفين توليد‌كننده و مصرف‌كننده انرژي آن را تشكيل داده‌اند، روز گذشته در حالي آغاز به كار كرد كه حواشي و شايعات مختلف پيرامون نشست غير رسمي اعضاي اوپك در عصر چهارشنبه، همه نگاه‌ها را به سوي خود جلب كرده و از ماهيت اصلي اين نشست دور كرده بود. اتفاقي كه اعتراض دنيل يرگين، نويسنده مطرح نفتي را نيز برانگيخت و باعث شد او در صفحه توييتر خود بنويسد: «اعضاي اوپك نه تنها مرزهاي توليد بلكه مرزهاي شايعه‌پراكني را نيز شكسته و فراموش كرده‌اند كه نشست الجزيره، برنامه‌يي براي طرفين توليد‌كننده و مصرف‌كننده است.»

صحبت‌هاي وزيران پيش از آغاز نشست نيز در چارجوب رجزخواني پيش رفت. بيژن زنگنه، وزير نفت ايران آب پاكي را روي دست شرط و شروط‌هاي عربستان ريخته و اعلام كرد كه احياي سطح توليد پيش از تحريم هدف اصلي ماست. زنگنه البته درباره اينكه آيا عربستان پيشنهادي براي تثبيت توليد نفت ايران در سطح سه ميليون و ٦٠٠هزار بشكه در روز داده است، اظهار كرد: اين كشور به‌طور رسمي به ما پيشنهادي نداده است. از طرفي خالد الفالح، وزير انرژي عربستان نيز كه خبرنگاران براي صحبت با او 10ساعت انتظار كشيده بودند، در زمان مواجهه با آنها، در محافظه‌كارانه‌ترين اظهارنظر ممكن گفت كه بازار نفت در مسير درست خود گام بر مي‌دارد. صحبت‌هايي كه درمجموع، اميدها به خارج شدن نتيجه‌يي مشخص از نشست عصر چهارشنبه را كمرنگ و كمرنگ‌تر كرد.

در چنين فضايي بيژن زنگنه، وزير نفت ايران پس از سخنراني دبيركل اوپك، رييس آژانس بين‌المللي انرژي و دبيركل IEF پشت تريبون رفت و سخنان خود را كه حاوي پيامي بسيار مهم بود، مخابره كرد. به گزارش «تعادل» به نقل از شانا، زنگنه در ابتداي سخنان خود ضمن قدرداني از نورالدين بوطرفه، وزير انرژي و معادن الجزاير و همچنين مردم الجزاير درباره چالش‌هاي جاري بازار نفت، گفت: هم‌اكنون تداوم قيمت‌هاي پايين نفت مهم‌ترين موضوعي است كه بازار با آن روبه‌رو شده و قيمت‌هاي پايين تاكنون آثار منفي را به بار آورده است و در آينده نيز به بار خواهد آورد. وي اظهار كرد: آثار منفي در ميان‌مدت و بلندمدت، بر سرمايه‌گذاري و توسعه ظرفيت توليد مشخص مي‌شود و به منافع هر دو گروه توليدكنندگان و مصرف‌كنندگان آسيب مي‌رساند.

وزير نفت با بيان اينكه قيمتي عادلانه كه بتواند سرمايه‌گذاري و توسعه ظرفيت توليد را شتاب بخشد، ضروري است، تصريح كرد: افزايش ظرفيت توليد مي‌تواند وابستگي مصرف‌كنندگان را به يك يا دو توليد‌كننده كاهش دهد. زنگنه در ادامه اين سخنراني اظهار كرد: موضوع مهم ديگري كه در اين باره مطرح است موضوع غير سياسي كردن بازار نفت و كنار گذاشتن استفاده از نفت به‌عنوان يك اسلحه، به هر منظور و تحت هر عنوان است. وي با بيان اينكه ما بايد به اين نكته اذعان كنيم كه نفت يك اسلحه نيست و نبايد از آن براي آسيب رساندن به رقبا و تحقق اهداف سياسي استفاده كرد، يادآور شد: متاسفم كه بگويم برخي، قيمت‌هاي نفت را تا سطحي پايين آورده‌اند كه به منافع ديگر توليدكنندگان آسيب رسانده است.

وزير نفت افزود: آنان از نفت به عنوان يك سلاح استفاده كرده‌اند تا براي ديگر توليدكنندگان ناآرامي‌هاي اجتماعي و سياسي و مشقت اقتصادي ايجاد كنند.

وزير نفت ادامه داد: ما از مجمع بين‌المللي انرژي و دبيركل محترم جديد آن مي‌خواهيم كه به سطحي فراتر از مشاركت در آمار و تبادل اطلاعات حركت كنند، به اقدام دست زده و گفت‌وگوها را به سطح مسائل سياستي و هر كاري ميان توليدكنندگان و مصرف‌كنندگان براي امنيت عرضه و تقاضا و محيط زيست پاك‌تر ارتقا دهد.

وي يادآور شد: در اين جايگاه بايد بگويم تصويب توافق نشست تغييرات اقليمي پاريس (COP٢١) و اجراي تعهدهاي كشورهاي در حال توسعه به همكاري كشورهاي توسعه‌يافته درباره انتقال فناوري و كمك‌هاي آنها نيازمند است تا بتوان به اهداف جهاني محيط زيست دست يافت.

وزير نفت با بيان اينكه ما همواره از اقدام‌هايي كه در تاريخ سازمان كشورهاي صادركننده نفت (اوپك) براي تثبيت بازار نفت اتخاذ شده، حمايت كرده‌ايم و در هر زمان ديگري كه نياز باشد چنين خواهيم كرد، افزود: ما به همكاري همه صادركنندگان غيرعضو اوپك براي مشاركت در تلاش‌هاي اوپك براي تثبيت بازار خوشامد مي‌گوييم. وي در سخنان پاياني خود اظهار كرد: بعد از برداشته شدن تحريم‌ها، ايران تلاش كرده ظرفيت توليد خود را در بخش‌هاي نفت و گاز افزايش دهد و به اين منظور مدل جديدي از قراردادها را مهندسي كرده است.

زنگنه افزود: در اين مسير شركت‌هاي بين‌المللي نفتي را به همكاري براي افزايش توليد متناسب با ذخاير نفت و گازمان تشويق مي‌كنم و به آنها خوشامد مي‌گويم تا به اين ترتيب آنها نيز در امنيت عرضه مشاركت كنند.  با پايان گرفتن سخنراني‌هاي مجمع جهاني انرژي در صبح، زمان براي ديدارهاي دوجانبه وزرا و همچنين حضور آنها در جمع خبرنگاران فراهم شد. زنگنه به ديدار وزير نفت عراق رفت.

 در اين بين، هر كسي از ظن خود با نشست غيررسمي اوپك يار شد. وزير نفت ونزوئلا الوخيو دل پينو، كه با توجه به اوضاع اقتصادي كشورش، بيشترين نياز را به تصميمي براي كاهش سطح توليد نفت خام دارد، در جمع خبرنگاران ابراز اميدواري كرد كه نشست غيررسمي اوپك در عصر چهارشنبه، با امضاي اعضا به نشستي «رسمي» تبديل شود. اميدواري‌اي كه تحقق آن با نگاهي به صحبت‌هاي اعضاي ديگر كه نشست را صرفا ديداري «مشورتي» توصيف كرده بودند، بعيد به نظر مي‌رسيد.

محمد باركيندو، دبيركل نيجريه‌يي اوپك نيز در صحبت‌هايي مبهم اعلام كرد اكنون همه بر سر يك موضوع اجماع دارند و آن موضوع اين است كه اقدام براي نجات بازار نفت نبايد ديرتر از سال 2017 انجام شود. وزير نفت ايران عصر ديروز به ديدار الكساندر نواك وزير انرژي روسيه نيز رفت.

 داغ بودن بازار شايعات

همانطور كه دنيل يرگين در صحبت‌هاي كنايه‌وار خود به اين مساله اشاره كرد، فرمان اعضاي اوپك بيش از هر چيز در دست شايعات بود. ديروز و در حالي كه هيچ دود سفيدي از سمت ايران و عربستان بر نمي‌خاست، وال‌استريت ژورنال به نقل از يك منبع آگاه كه به اعتقاد بسياري، وزير نفت ونزوئلا بوده است، نوشت كه اوپك قصد دارد در طول يك سال 350ميليون بشكه از توليد نفت خام خود را كم كند؛ صحبتي كه به نوعي به معناي كاهش يك‌ميليون بشكه توليد نفت خام اوپك در هر روز است كه با اوضاع فعلي بعيد به نظر مي‌رسد هيچ كدام از كشورها به آن تن بدهند.