رضا پديدار رييس هيات‌مديره استصنا
پيروزي ديپلماسي نفتي ايران
ايران در اجلاس نفتي الجزاير شركت كرده است و روز گذشته هم وزير نفت عربستان تاكيد داشته كه ايران مي‌تواند يك استثنا باشد. حال اين موضوع مطرح است كه آيا ديپلماسي نفتي ايران بايد فعالانه ادامه پيدا كند يا اينكه وزارت نفت روند ديگري در پيش گيرد.
خبراقتصادی - به ياد دارم رييس‌جمهور محترم در ديداري كه با دبيركل جديد اوپك داشت به نكته بسيار مهمي اشاره كردند. حسن روحاني در آن ديدار حمايت ايران از هرگونه اقدام كه درراستاي تبعات بازار و بهبود قيمت نفت كه مبتني بر عدالت، انصاف و رعايت سهميه عادلانه براي كشورهاي توليد‌كننده نفت باشد را اعلام كرد. بنابراين وزارت نفت هم بر همين اساس حمايت‌هاي خود را به جوامع بين‌المللي نشان داد.
تصور من بر اين است كه در حال حاضر شرايط ناعادلانه‌يي در بازار نفت جهان به وجود آمده و سهميه كشورهايي همچون ايران، ليبي و نيجريه با ساير كشورهاي عضو اوپك متوازن نيست. كشورهايي همچون عربستان و سه كشور متحد ديگرش در حاشيه خليج‌فارس يعني كويت، امارات و قطر عملا سهميه‌ها را اشغال كرده‌اند. با اين حال در شرايط كنوني كه تحريم‌هاي بين‌المللي برداشته شده است اين سه كشور نيز بايد به حق و حقوق خود دست يابند، چراكه اين كشورها و ايران تا پيش از وضع تحريم‌ها در اوپك سهميه داشته‌اند. همچنين براساس اطلاعاتي كه از اين اجلاس منتشر شده، عربستان هم قبول كرده است كه سهم فروش ايران محدود نشود كه از ديدگاه من اين موضوع موفقيت بسيار بزرگ و چشمگيري براي كشور به‌شمار مي‌رود. اكنون روسيه هم به‌عنوان يك كشور غيراوپكي و مكزيك و همين‌طور نروژ و چند كشور ديگر كه در حاشيه خليج‌فارس هستند در حال تغيير موضع هستند. به اين دليل كه با پذيرش اين موضوع كه ايران بتواند محدوديت‌هاي خود را از سر راه بردارد، فرصتي طلايي ايجاد مي‌كند كه اين فرصت طلايي منجر به تثبيت بازار و تقويت قيمت فروش نفت خام و درنهايت افزايش درآمد 14كشور عضو اوپك خواهد شد. پيش از اين هم عنوان كرده بودم كه سناريو‌هاي مختلفي كه در اين اجلاس رقم مي‌خورد به اين ترتيب است كه كشورها متحد به افزايش ندادن سطح توليد و همكاري بيشتر مي‌شوند. اين درحالي است كه بسيار خوشبين هستم كه اين روند منجر به صدور يك بيانيه كلي ازسوي اين اجلاس غيررسمي شود. مي‌دانيد كه اين اجلاس در حاشيه مجمع جهاني انرژي در الجزاير و به‌صورت غيررسمي برگزار مي‌شود. ازسوي ديگر برخي بر اين باورند كه ايران ديگر امكان افزايش توليد را ندارد و در چند ماه گذشته تنها چند هزار بشكه افزايش توليد داشته است.
اما موضوع به اين شكل نيست. روند افزايش توليد در كشور در سه مرحله اجرايي شده است و در حال حاضر هم مجموع فروش نفت كشور 3ميليون و 600هزار بشكه نفت است و در يك ماه اخير افزايش توليدمان با محدوديت روبه‌رو شده است. با اين حال چشم‌انداز فروش نفت ازسوي وزارت نفت چيزي حدود 4ميليون بشكه درنظر گرفته شده است كه بدون شك نيازمند سرمايه‌گذاري است. اگر بخواهيم خط توليد فروش نفت به بالاي 4ميليون بشكه در روز برسد راهي جز جذب سرمايه‌گذاري وجود ندارد و باتوجه به اينكه از نظر منابع در شرايط مساعدي به‌سر نمي‌بريم و هنوز هم منابع حاصل شده از فروش نفت واصل نشده است، نيازمند جذب سرمايه خارجي هستيم.
اما مساله ديگري كه در ميان است، موفقيت طرح فريز نفتي است. سازمان بين‌المللي انرژي گزارش داده كه تا سال2017 مازاد عرضه در بازار وجود دارد و سوال اينجاست كه آيا طرح‌هايي مانند فريز نفتي كمكي در ساماندهي مجدد بازار خواهد كرد يا نه. در سال به‌طور متوسط حدود 3 تا 3.5درصد رشد افزايش تقاضاي نفت خام وجود دارد. بخشي از رشد به افزايش جمعيت بازمي‌گردد و بخش ديگر ترويج راحت‌طلبي در ميان مردم است.
اين درحالي است كه ميزان اضافه توليد توسط اوپكي‌ها حدود يك تا 1.5ميليون بشكه است كه با احتساب اضافه توليد غيراوپكي‌ها به 2 تا 2.5ميليون بشكه نيز مي‌رسد. طرح تثبيت يا فريز نفتي مي‌تواند كمك كند كه بازار به تعادل عرضه و تقاضا برسد. مكانيسم عرضه و تقاضا در صورت به تعادل رسيدن به قيمت مطلوب خود دست پيدا مي‌كند. نه قيمت‌ها خيلي شتابزده افزايش پيدا مي‌كنند و نه خيلي هيجان‌زده دچار افت و كاهش مي‌شوند
