كاهش در سبد خريد خوراكي‌هاي خانوار با وجود کاهش تورم

خبراقتصادی -  اين امر تغيير تركيب مصرفي خانوار را تاييد مي‌كند اما از اين منظر موضوع نگران‌كننده است كه اگر تا پيش از اين، خانوار براي پوشش هزينه‌هاي خود از اقلام غيرضروري همچون تفريح، امورفرهنگي، سفر و... مي‌كاست حال ناچار است در ميزان مصرف اقلام ضروري خود نيز تجديدنظر كند تا توازني ميان هزينه‌ها و درآمدهاي خانوار ايجاد شود. بدين‌ترتيب با بحراني شدن سبد مصرفي خانوار شهري كه نشان از كاهش قدرت خريد مردم دارد، كيفيت زندگي نيز به‌شدت تنزل خواهد يافت.

 تورم 8.3 درصدي در شهريور

بر اساس اعلام مركز آمار ايران از شاخص قيمت كالاها و خدمات مصرفي خانوارهاي شهري در شهريورماه 95، شاخص كل در شهريورماه سال جاري به عدد 231.3رسيد كه نسبت به ماه قبل 0.2واحد درصد افزايش را نشان مي‌دهد. افزايش شاخص كل نسبت به ماه مشابه سال قبل (تورم نقطه به نقطه) 6.7‌درصد است كه نسبت به همين اطلاع در ماه قبل 0.7واحد درصد كاهش يافته است.‌ درصد تغييرات شاخص كل (نرخ تورم كالاها و خدمات مصرفي خانوار شهري) در 12 ماه منتهي به شهريورماه سال 95 نسبت به دوره مشابه سال قبل 8.3‌درصد است كه نسبت به همين اطلاع در مردادماه سال جاري 0.4واحد درصد كاهش يافته است.

در اين ميان، شاخص گروه عمده «خوراكي‌ها، آشاميدني‌ها و دخانيات» در اين ماه به رقم 273.4 رسيد كه نسبت به ماه قبل 0.4‌درصد كاهش داشته است. شاخص گروه اصلي «خوراكي‌ها» در ماه مورد بررسي به 271.2 رسيد كه نسبت به ماه قبل 0.5‌درصد كاهش داشته است. شاخص گروه اصلي «خوراكي‌ها» نسبت به ماه مشابه سال قبل 8.6‌درصد افزايش نشان مي‌دهد و نرخ تورم 12 ماهه اين گروه 6.7‌درصد است. شاخص گروه عمده «خوراكي‌ها، آشاميدني‌ها و دخانيات» نسبت به ماه مشابه سال قبل 8.6‌درصد افزايش نشان مي‌دهد و ‌درصد تغييرات اين گروه در 12ماهه منتهي به شهريورماه 1395 نسبت به دوره مشابه سال قبل 6.8‌درصد است كه نسبت به همين اطلاع در مردادماه 1395 بدون تغيير مانده است.

همچنين شاخص گروه عمده «كالاهاي غيرخوراكي و خدمات» در شهريور ماه 1395 به رقم 216.9 رسيد كه نسبت به ماه قبل 0.4درصد افزايش داشته است. ميزان افزايش شاخص گروه عمده «كالاهاي غيرخوراكي و خدمات» نسبت به ماه مشابه سال قبل 5.9‌درصد بوده است و نرخ تورم 12 ماهه منتهي به شهريورماه 1395 نسبت به دوره مشابه سال قبل اين گروه 8.9‌درصد است كه نسبت به تورم 12ماهه منتهي به مرداد 1395 به ميزان 0.6واحد ‌درصد كاهش يافته است.

 تورم منفي براي خوراكي‌ها و آشاميدني‌ها

در بين گروه‌هاي اصلي و فرعي كالاها و خدمات مصرفي خانوارهاي شهري، نكته جالب توجه منفي شدن نرخ تورم گروه خوراكي‌ها، آشاميدني‌ها و دخانيات در شهريورماه نسبت به ماه قبل است. بر اساس اعلام مركز آمار ايران، تورم خوراكي‌ها، آشاميدني‌ها و دخانيات در شهريورماه نسبت به مردادماه 0.4واحد ‌درصد كاهش يافته است. در همين حال نرخ تورم اين گروه در 12 ماهه منتهي به شهريورماه سال جاري نسبت به دوره مشابه سال قبل 6.8‌درصد گزارش شده است. در اين ميان، در حالي تورم خوراكي‌ها و آشاميدني‌ها در شهريورماه سال جاري 0.4واحد ‌درصد نسبت به مردادماه كاهش يافته است كه در همين گروه تورم گوشت قرمز و سفيد و فرآورده‌هاي آنها در شهريورماه سال جاري نسبت به مردادماه 0.3واحد ‌درصد كاهش يافته است. تورم گوشت قرمز و ماكيان در شهريورماه نسبت به مردادماه كاهش 0.2واحد درصدي را تجربه كرده است. علاوه بر اين، ميزان كاهش تورم ماهي‌ها و صدف‌داران‌ در شهريورماه نسبت به مردادماه 0.8 واحد ‌درصد كاهش يافته است.

در گروه خوراكي‌ها و آشاميدني‌ها، نرخ تورم ميوه و خشكبار نيز در شهريورماه نسبت به مردادماه 4.7 واحد ‌درصد كاهش يافته است. در اين ميان نكته قابل توجه اين است كه نرخ تورم ميوه و خشكبار در 12ماهه منتهي به شهريورماه نسبت به دوره مشابه سال قبل 1.9‌درصد گزارش شده است.

در گروه خوراكي‌ها و آشاميدني‌ها، بيشترين نرخ تورم نيز مربوط به سبزيجات (سبزيجات و حبوبات) است كه تورم آن در 12ماهه منتهي به شهريورماه در مقايسه با مدت مشابه سال قبل، 12.9‌درصد گزارش شده است.

نگاهي گذرا به نرخ تورم در اقلام خوراكي و آشاميدني مورد نياز مي‌توان اين نتيجه‌گيري كلي را داشت كه خانوارها براي هماهنگ كردن هزينه‌ها و درآمدهاي خود تغييراتي در سبد مصرفي خود ايجاد كرده‌اند.

 آب رفتن سبد مصرفي خانوار شهري

تغييرات منفي نرخ تورم اقلامي همچون گوشت قرمز، ماهي و ميوه در شهريورماه نسبت به مردادماه نمي‌تواند، نشانه‌هاي خوبي از سبد غذايي خانوار شهري داشته باشد.

در همين رابطه محسن ابراهيم‌پور، مدير گروه توسعه روستايي موسسه پژوهش‌هاي برنامه‌ريزي وزارت جهاد كشاورزي معتقد است، اين تغييرات منفي در جدول تورم اقلام خوراكي در شهريورماه مي‌تواند نشان از كاهش مصرف مواد غذايي مانند گوشت در دهك‌هاي پايين جامعه داشته باشد.

ابراهيم‌پور در گفت‌وگو با «تعادل» با اشاره به كاهش 1.6كيلوگرمي مصرف سرانه گوشت قرمز در كشور تصريح كرد: «اين كاهش نشان مي‌دهد، متوسط مصرف گوشت قرمز در خانوارهاي ايراني كاهش پيدا كرده كه همين امر سبب شده است تا در تركيب مصرفي خانوار هم تغييراتي ايجاد شود. به عنوان نمونه ممكن است به دنبال كاهش مصرف گوشت قرمز در خانوار، مصرف اقلامي همچون غلات يا دخانيات افزايش پيدا كرده باشد كه البته نمي‌توان به صورت دقيق در اين رابطه اظهارنظر كرد چراكه تحليل دقيق‌تر از اين موضوع نيازمند تعريف مبنايي استاندارد براي مقايسه است.»

وي با بيان اينكه تغييرات منفي تورم برخي اقلام خوراكي در شهريورماه نسبت به مردادماه پيام خوبي را منتقل نمي‌كند، تصريح كرد: «اين نشان مي‌دهد قدرت خريد مردم كاهش پيدا كرده است. بدين‌ترتيب وضعيت سبد مصرفي خانوار هم در حال بحراني شدن است. بنابراين تغيير منفي تورم اقلام خوراكي را نمي‌توان نشانه‌يي براي بهبود شاخص‌هاي مصرفي خانوار قلمداد كرد بلكه تقاضا در اين اقلام كاهش پيدا كرده است كه اين امر مي‌تواند در پي كاهش قدرت خريد مردم و براي تنظيم كردن هزينه‌ها با درآمد باشد.»

وضعيت نرخ تورم در گروه خوراكي‌ها و آشاميدني‌ها در حالي ردپايي از تغيير تركيب سبد مصرفي خانوار برجاي گذاشته است كه خانوار شهري همچنان با تورم بالا در اقلامي همچون مسكن، آب، برق، گاز، آموزش و بهداشت و درمان مواجه است.

براساس جديدترين اعلان مركز آمار ايران، نرخ تورم آب، برق، سوخت 24.3‌درصد اعلام شده است. در همين حال، نرخ تورم مسكن و اجاره‌بها در 12ماهه منتهي به شهريورماه نسبت به دوره مشابه سال قبل 8.1‌درصد بوده است. در اين ميان نرخ تورم بهداشت و درمان 11‌درصد و نرخ تورم آموزش نيز 15‌درصد اعلام شده است.

هرچند دولت همچنان شيب كاهشي نرخ تورم را حفظ كرده است اما تركيب تورم اقلام مختلف آثار و نشانه‌هايي از كاهش كيفيت زندگي خانوار ارائه مي‌دهد. بدين معنا كه اگر تا پيش از اين خانوار براي پوشش هزينه‌هاي خود از هزينه كردن در بخش‌هايي همچون تفريح يا امور فرهنگي كاهش داشت، اين‌بار اين كاهش تقاضا به اقلامي ضروري در گروه خوراكي‌ها سرايت كرده است كه بر بحراني شدن وضعيت سبد خانوار شهري صحه مي‌گذارد. در اين ميان، اينكه تاب‌آوري خانوار براي كاهش هزينه اقلام ضروري تا چه حد خواهد بود نيز خود جاي بحث دارد.