بازگشت حركت افزايشي بي‌سوادي و آمار جهاني دختران بازمانده از تحصيل

خبراقتصادي - مساله كنترل جمعيت بي‌سواد در هر كشور نه تنها به شكل يك دغدغه كه به عنوان هدفي براي توسعه اقتصادي و اجتماعي در برنامه كشورهاي مختلف ديده مي‌شود، هرچند كه كم و بيش اين آمار، بستگي به ميزان دغدغه هر كشور در حوزه توسعه دارد. در اين ميان، آمار دختران بي‌سواد و بازمانده از تحصيل از پسران بيشتر است. همين مساله نيز سبب مي‌شود تا آمار مربوط به بي‌سوادي در ميان زنان و مردان متفاوت باشد.

آن‌طور كه آمارهاي منتشر شده در گزارش توسعه انساني سازمان ملل متحد در سال2010 نشان مي‌داد، حدود 61درصد از زنان ايراني بالاي 25سال و تقريبا 43درصد از مردان ايراني بالاي 25سال، تحصيلاتي در حد دوره راهنمايي يا كمتر دارند. اين مساله در ديگر كشورها نيز صدق مي‌كند و مساله بازماندن دختران از تحصيل را به نسبت پسران تاييد مي‌كند. رويكردهاي تازه به توسعه، مساله آموزش را بيشتر از قبل مورد تاكيد قرار مي‌دهد به‌طوري‌كه هدف توسعه، ايجاد شرايطي است كه مردم بتوانند در آن از عمر طولاني، آموزش و رفاه بهره‌مند شوند.

با اين حال به نظر مي‌رسد كه مساله بهبود اوضاع دختران بازمانده از تحصيل كه به عنوان يكي از شاخص‌هاي مهم در توسعه مطرح است، حالا قدري كندتر شده است. بر اين اساس، نگاهي به آمارهاي بانك جهاني در سال‌هاي 2000 تا 2013 نشان از آن دارد كه باوجود حركت مثبتي كه برخي كشورها در كاهش آمار دختران بازمانده از تحصيل داشته‌اند، اين روند از سال2011 تا 2013 با روند صعودي همراه بوده به‌طوري كه آمار دختران بازمانده از تحصيل را برخلاف روال 11ساله آن، افزايش داده است.

هرچند كه روند كاهشي جمعيت بازمانده از تحصيل دختران طي 2000 تا 2013 در اين نمودار خود را نشان مي‌دهد. در حقيقت باوجود افزايشي كه اين نمودار طي چند سال اخير تجربه كرده است، در مجموع آمار دختران بازمانده از تحصيل از 57 به 30ميليون نفر كاهش يافته است. روند كاهشي اين جمعيت در سال2011 معكوس شد و آمار را يك ميليون نفر افزايش داد.

پاكستان، تانزانيا، هند، اندونزي، بوركينا‌فاسو و موزامبيك ازجمله كشورهايي هستند كه بيشترين آمار دختران بازمانده از تحصيل را به خود اختصاص داده‌اند. پاكستان در اين ميان با رقم 3.4ميليون دختر بازمانده از تحصيل، بالاترين رقم را دراختيار دارد. هرچند كه برخي معتقدند آمار افغانستان نيز به اين رقم نزديك است. اما در اين ميان رقمي براي افغانستان به ثبت نرسيده كه اين مساله مي‌تواند به معناي نبود آمار دقيق در اين حوزه باشد و معضلات جدي‌تر را روشن كند.

بعد از پاكستان كشورهايي همچون هند، اندونزي و تانزانيا بيشترين آمار دختران بازمانده از تحصيل را دارند. بر اين اساس، رقم‌هايي در حدود 800هزار نفر براي هر كدام از اين سه كشور به ثبت رسيده است.

البته آمار دختران بازمانده از تحصيل در كشورهاي ديگر ازجمله ايران نيز كم نيست اما به نظر مي‌رسد كه هرقدر آمار بي‌سوادي در كشوري بالا مي‌رود، ميزان كودكان بازمانده از تحصيل نيز بيشتر مي‌شود و برهمين اساس، آمار دختراني كه در مقاطع ابتدايي، از تحصيل بازمانده‌اند افزايش مي‌يابد.

بسياري از كارشناسان معتقدند كه كاهش آمار دختران بازمانده از تحصيل مي‌تواند به كاهش آمار بي‌سوادي در كشورهاي در حال توسعه كمك شاياني كند.