تحقق 8درصد كل درآمدهاي دولت هزينه عمراني صفر در 2ماهه نخست سال

خبراقتصادي - حسن صادقي: بانک مرکزی در تازه ترین گزارش خود، گزیده آمارهای مالی و بودجه اردیبهشت ماه سال جاری را منتشر کرد. بر اساس این گزارش درآمدهای دولت در دوماهه نخست سال 95 نسبت به مدت مشابه سال قبل 8.9 درصد افزایش داشته و پرداخت های هزینه های جاری نیز با رشدی برابر با 7.8 روبه رو بوده است. 

داده های آماری بانک مرکزی همچنین نشان  می دهند درآمد دولت در بازه زمانی فروردین تا پايان اردیبهشت سال جاری به رقمی برابر با 133 هزار و 857 میلیارد ریال رسیده در حالی که در بودجه مصوب دوماهه 95، درآمد 267 هزار و 330 میلیارد ریالی در نظر گرفته شده بود. هزینه های جاری دولت اعم از پرداخت های هزینه یی ملی و استانی نیز رقم 226 هزار و 245 میلیارد ریال را به ثبت رسانده که بيش از 62 درصد از مقدار مصوب دوماهه را توانسته محقق کند. از این رو بررسی داده های بانک مرکزی از عملکرد بودجه دولت نشان می دهد با وجود تنگناهای درآمدی دولت از فروش نفت و مواد معدنی که مطابق با این گزارش، کسری 95 درصدی دارد، درآمدهای مالیاتی نقش پررنگی در تامین هزینه های جاری دولت داشته است. 

عملکرد دوماهه دخل و خرج دولت در سال جاری نشان می دهد دولت در تحقق درآمدهای خود چندان موفق نبوده به طوری که بر اساس این گزارش تنها 50 درصد از درآمد دوماهه مصوب، محقق شده است. از این رو کاهش قیمت نفت و رکود موجود در بازار داخلی بیش ترین تاثیرات منفی را بر میزان تحقق بودجه دولت گذاشته است به طوری که درآمدهای مالیاتی در این گزارش 118 هزار و 505 میلیارد ریال برآورد شده که از این میزان تنها 67 درصد از مقدار مصوب محقق شده و از سوی دیگر ساير درآمدهای دولت نیز 15 هزار و 351 میلیارد ریال بوده است که اختلاف فاحشی با مقدار مصوب در بودجه دوماهه نخست سال 95 (90هزار و 964ميلياردريال)دارد.

داده های بانک مرکزی نشان می دهد درآمد حاصل از واگذاری  دارایی های سرمایه یی در حالی 7 هزار و 200 میلیارد ریال گزارش شده که در مصوب دوماهه 134 هزار و 279 میلیارد ریال برای آن تعیین شده بود. همچنین درآمدهای نفتی در این دوماهه نیز اختلاف فاحشی با مقدار مصوب دوماهه دارد به طوری که درآمدهای حاصل از نفت و فرآورده های نفتی 6 هزار و 728 میلیارد ریال گزارش شده که این رقم نسبت به مدت مشابه سال گذشته 89.3 درصد کاهش داشته است. از سوی دیگر بیشترین کاهش درامدهای حاصل از  واگذاری دارایی های سرمایه یی به منابع حاصل از ارزش نفت خام مربوط است که در این دوماه درامد آن به 3 هزار و 73 میلیارد ریال رسیده که این مقدار خبر از کاهش 93 درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل می دهد. به نظر می رسد با افزایش فروش نفت در دوره پسابرجام و وصول طلب های دولت در ماه های آینده، بخش زیادی از کسری درآمد دولت در بخش منابع حاصل از فروش دارایی های سرمایه ای جبران شود. از طرف دیگر سازمان خصوصی سازی نیز در مدت دوماهه 471 میلیارد ریال از فروش اموال منقول و غیر منقول را به خزانه دولت واریز کرده که این مقدار رشد 425 درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل دارد. 

از سوی دیگر داده های بانک مرکزی همچنان خبری از پرداخت های هزینه ای ارائه نکرده و حتی گزارش عملکرد فروردین ماه سال جاری نیز رقمی از میزان پرداخت های عمرانی دولت ارائه نداده اما میزان اعتبار مصوب در دوماهه نخست سال جاری 97 هزار و 638 میلیارد ریال پیش بینی شده است. با این حال یافته ها از بررسی داده های بانک مرکزی از مدت مشابه سال های 93 و 94 بیانگر ناکافی بودن اعتبارات تخصیص یافته به بودجه های عمرانی است. از سوی دیگر تصویب بودجه 95 به دلیل وجود کشمکش های دولت با مجلس نهم به ماه های اول سال جاری به تعویق افتاد و بودجه عمومی دولت در دوماهه نخست سال جاری در قالب متمم به دستگاه های اجرایی ابلاغ شد، بنابراین به دلیل تصویب نشدن بودجه سال جاری در سال گذشته و تنگاهای اعتباری دولت، بانک مرکزی در عملکرد دوماهه و یک ماهه خود از اعلام پرداخت های عمرانی خودداری کرده است. با این حال با مراجعه به اعتبارات دوماهه پرداخت های عمرانی در مدت مشابه سال های گذشته، به خوبی می توان فهمید که مقدار آنها چندان نمی تواند گره کور طرح های نیمه تمام را بگشاید. در این بررسی پرداخت های عمرانی دولت در دوماهه نخست سال های 93 و 94 به ترتیب برابر با 30 هزار و 34 هزار و 500 میلیون تومان بوده است. از این رو خلا اعتبار کافی برای بخش های عمرانی، بر بحران پروژه های نیمه تمام افزوده است به طوری که چندی پیش علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی وضعیت طرح های نیمه تمام در کشور را در مرز هشدار اعلام و از همه دستگاه های ذی ربط درخواست کرد برای سرعت بخشیدن به اتمام برخی از این پروژه ها با دولت همکاری کنند.

عملکرد دوماهه نخست سال جاری دولت نشان می دهد واگذاری دارایی های مالی نسبت به مدت مشابه سال قبل رشدی برابر با 50.7 درصد داشته است.  عملکرد سه ساله دولت در بخش واگذاری اموال و دارایی های مالی از رشد پلکانی درآمدهای واگذاری  دارایی ها خبر می دهد به گونه ای که عملکرد دولت در واگذاری دارایی ها در مدت مشابه دو سال قبل از رقم 53 هزار و 97 میلیارد ریال در سال93 ، به رقم 79 هزارو  31 میلیارد ریال در سال 94 و در دوماهه سال 95 به رقمی برابر 119 هزار و 132 میلیارد ریال رسیده است. با این حال به نظر می رسد دولت در راستای بازپرداخت بخشی از بدهی خود به شبکه بانکی و پیمانکاران در سال جاری اوراق بیشتری منتشر کند. در همین راستا مهدی بنایی، مدیرکل مدیریت بدهی‌های وزارت امور اقتصادی و دارایی از انتشار 670 هزار میلیارد ریال اوراق مشارکت و اسناد خزانه اسلامی خبر داد که بنابراین انتظار می رود در عملکرد دوماهه سال جاری، واگذاری دارایی ها افزایش بیشتری داشته باشد. همچنین در ادامه داده های بانک مرکزی خالص واگذاری دارایی های مالی با رشد 48.8 درصدی به رقم 117 هزار و 562 میلیارد ریال رسیده است، جالب است كه درصد تغيير خالص واگذاريي دارايي‌هاي مالي در 2ماهه ابتدايي 95 نسبت به مدت مشابه در سال 94، در مقايسه با درصد تغيير سال گذشته نسبت به 93 ثابت مانده است. 

داده های بانک مرکزی از وضعیت بودجه عمومی دولت در عملکرد دوماهه حاکی از آن است که درآمدهای مالیاتی مستقیم و درآمدهای مالیاتی غیر مستقیم در عملکرد دوماهه نخست سال جاری نسبت به مدت مشابه دو سال گذشته افزایش داشته است به طوری که درآمد مالیات های مستقیم دولت 21.6 درصد و درآمد مالیات های غیر مستقیم 42.7 درصد نسبت به مدت مشابه سال گذشته افزایش داشته است. از این رو درآمد مالیاتی دولت در گزارش عملکرد دوماهه بانک مرکزی، از 36 هزار و 693 میلیارد ریالی در دوماهه نخست سال 93، به 61 هزار و 89 میلیارد ریال در دوماهه نخست سال جاری رسیده است. این در حالی است که با توجه به سایه سنگین رکود بر بازار داخلی، انتظار می رفت درآمدهای مالیاتی با کاهش روبه رو باشد اما به دلیل تحول در ساختار مالیاتی کشور، دریافتی های مالیاتی در مدت مشابه هر سه سال اخیر روند افزایشی داشته است. به طوری که داده های بانک مرکزی نشان می دهد عملکرد دوماهه درآمدهای مالیاتی مستقیم دولت در سال های 93 و 94، به 41هزار و  681میلیارد ریال و 47 هزار و 219 میلیارد ریال بوده که در تازه ترین ارقام منتشر شده در عملکرد دوماهه دولت در سال جاری، این میزان به 57 هزار و 415 میلیارد ریال افزایش یافته است. دریافت های مالیات غیر مستقیم دولت نیز از روند مالیات های مستقیم پیروی کرده و با یک روند افزایشی در دوماه نخست سال جاری به رقم 61 هزار و 89 میلیارد ریال رسیده است. 

با این حال آمارهای بانک مرکزی نشان می دهد همچنان سیستم مالیاتی کشور به اصلاحات ساختاری بیشتری نیاز دارد. به طور مثال بررسی میزان دریافتی های دولت از مالیات بر درآمدها حاکی از آن است که همچنان بخش اعظم این دریافتی ها متعلق به حقوق کارکنان بخش های دولتی و خصوصی است و میزان دریافتی های دولت از مالیات بر درآمد مشاغل، کمتر از نصف مالیات بر درآمد حقوق کارکنان بخش خصوصی است. در این گزارش عایدی دولت از مالیات بر حقوق کارکنان بخش عمومی، 7 هزار و 610، حقوق کارکنان بخش خصوصی 6 هزار و 107 و از بخش مشاغل 3 هزار و 752 میلیارد ریال بوده است. با این حال مالیات بر مستغلات 471 میلیارد ریال گزارش شده که این مقدار همچنان از نصف درآمدهای دولت از مالیات بر سیگار کمتر است. 

گزیده آمارهای اقتصادی بانک مرکزی همچنین در گزارشی بدهی های خارجی دولت را اعلام کرد. بنابراین گزارش، مجموع بدهی-های خارجی دولت در دوماهه نخست سال جاری به رقم 7 میلیارد و 597 میلون دلار رسیده که از این میزان 2 میلیارد و 160 میلیون دلار بدهی خارجی کوتاه مدت دولت و 5 میلیارد و 437 میلیون دلار دیگر متعلق به بدهی های خارجی بلندمدت است. در این آمارها مجموع بدهی های خارجی دولت در این دوماه نسبت به ماه گذشته 75 میلیون دلار کاهش داشته است.