نگراني بازار جهاني از لايه ‌نفتي پارس جنوبي

خبراقتصادی - حميد مظفر- زهره اكرمي: درد اصلي بازار نفت مازاد عرضه است. هر از گاهي اتفاقاتي مي‌افتد كه قيمت نفت را كمي به سمت بالا هل مي‌دهد و باعث مي‌شود تا عده‌يي مشكل اصلي را فراموش كنند و پيش‌بيني‌هاي خوش‌بينانه‌يي نسبت به آينده ارائه دهند. اتفاقاتي مانند آتش‌سوزي‌، درگيري‌هاي نظامي در نقاط نفت‌خيز، تغيير ارزش دلار و نرخ بهره و ... اتفاقاتي هستند كه به مثابه قرص مسكني براي بازار عمل مي‌كنند اما به محض از ميان رفتن اثر آنها مشكل اصلي مازاد عرضه مجددا هويدا مي‌شود.

قيمت جهاني نفت در روزهاي اخير مجددا افت كرده و اين‌ بار سرنخ اين قضيه در پالايشگاه‌ها يافت شده است. پالايشگاه‌هايي كه مازاد عرضه نفت در سال‌هاي اخير را فرآوري كرده و به مازاد عرضه محصولات پالايشي و سوخت تبديل كرده‌اند و شرايطي را به وجود آورده‌اند كه با وجود فصل تابستان و اوج حمل و نقل جاده‌يي و تقاضا براي بنزين، قيمت اين فرآورده‌ نفتي افت كند. در اين ميان پايگاه خبري اويل پرايس نيز در گزارشي نوشته كه در سال 2019 توليد نفت از ميدان‌هاي فراساحلي به اوج خود خواهد رسيد. شركت مشاور انرژي داگلاس وست وود فهرستي از 15پروژه حوزه فراساحل كه در اين افزايش توليد نقش خواهند داشت را تهيه كرده است. لايه‌نفتي پارس جنوبي در كنار 2پروژه در برزيل و مكزيك، به عنوان مهم‌ترين پروژه‌ها در اين زمينه معرفي شده‌اند. مقامات ايران پيش از اين وعده داده بودند توليد نفت از لايه نفتي پارس جنوبي در نيمه دوم سال 95 آغاز شود.

 به گزارش وال‌استريت‌ژورنال مازاد عرضه سوخت پالايشگاه‌ها سبب شد كه روز سه‌شنبه قيمت نفت به پايين‌ترين سطح خود در دو ماه اخير برسد. در اين روز قيمت نفت WTI براي تحويل در ماه آگوست با 1,3درصد كاهش معادل 59سنت به سطح 44دلار و 65سنت در هر بشكه رسيد كه پايين‌ترين قيمت از نهمين روز ماه مه ‌است. قيمت نفت برنت نيز با 0,6 درصد كاهش معادل 30سنت به سطح 46دلار و 66سنت در هر بشكه رسيد. روز گذشته قيمت نفت اندكي بهبود داشت و نفت WTI و برنت به ترتيب 44دلار و 76سنت و 46دلار و 76سنت در هر بشكه معامله شدند.

تحليل‌گران معتقدند مازاد عرضه‌يي كه در سال‌هاي 2014 و 2015 منجر به سقوط قيمت نفت شده‌بود توسط پالايشگاه‌ها به مازاد عرضه بنزين و ديگر سوخت‌ها تبديل شده است. قيمت بنزين بطور معمول در فصل تابستان و افزايش‌ مسافرت‌ها و جابه‌جايي‌ها افزايش مي‌يابد. با اين وجود تقاضاي بالا براي مسافرت‌هاي جاده‌يي نيز نتوانسته‌ بر مازاد عرضه بنزين غلبه كند و جلوي كاهش قيمت نفت را بگيرد. برخي از فعالان بازار نيز هشدار مي‌دهند كه اين امكان وجود دارد كه قيمت بنزين در پايان تابستان و با افت تقاضا كاهش پيدا كند و اين مساله منجر به كاهش بيشتر قيمت نفت مي‌شود.

شركت گات‌من انرژي در يادداشتي وضعيت بازار انرژي را اينگونه تشريح مي‌كند: «مازاد عرضه جهاني كماكان يك نگراني بزرگ است و بازار كماكان در اين شرايط باقي خواهد ماند. ممكن است در فصل پاييز و آغاز فصل تعميرات و نگهداري، پالايشگاه‌ها خريد خود از نفت‌خام را كاهش دهند».

پيش‌بيني وال‌استريت‌ژورنال از گزارش هفتگي بعدي اداره انرژي امريكا اين است كه در هفته منتهي به 15 جولاي، حجم ذخاير امريكا حدود 1ميليون و هفتصد‌ هزار بشكه و حجم ذخاير بنزين 100هزار بشكه كاهش يافته‌باشد و از سوي ديگر حجم ذخاير سوخت‌هاي تقطيري شامل گازوييل حدود 700هزار بشكه افزايش يابد.

اداره انرژي امريكا روز دوشنبه اعلام كرد كه توليد نفت در هفت منطقه كليدي توليد نفت شيل امريكا در ماه آگوست حدود 99هزار بشكه در روز نسبت به ماه جولاي كاهش خواهد يافت. فيل فلين تحليل‌گر «پرايس فيوچرز گروپ» معتقد است: «كاملا مشخص است كه توليد نفت امريكا به سقف خود رسيده و در آينده به روند نزولي خود ادامه خواهد داد».

برخي از تحليل‌گران هشدار مي‌دهند كه كاهش توليد نفت امريكا مي‌تواند با افزايش توليد نفت در ديگر مناطق دنيا پوشش داده‌شود. اوليور جاكوب تحليل‌گر گروه «پتروماتريكس» در يادداشتي به وال‌استريت‌ژورنال اظهار كرد كه بازگشت ايران به عنوان يكي از دانه‌درشت‌هاي صادرات نفت اندك‌اندك در حال فشار آوردن به قيمت نفت در بازار است. همچنين به گزارش «تعادل» به نقل از رويترز، وزير انرژي روسيه از افزايش مازاد عرضه خبر داد كه سبب نا اميدي الكساندر نواك از ايجاد هماهنگي بين توليدكنندگان بزرگ نفتي براي كنترل عرضه نفت و قيمت‌ها شده است.

او در مصاحبه‌يي با رويترز اظهار كرد كه روسيه هماهنگي‌اي با اوپك ندارد و عرضه نفت روسيه 542 تا 544 ميليون تن در سال جاري افزايش داشته، كه بيش از 30 سال گذشته است.

كارستين فريتچ، تحليل‌گر بازار كوميتس بانك گفت: اين مساله به معناي ادامه تجارت بدون جهت دهي است. ما در بازار نفت به شفافيت بيشتر سردمداران نياز داريم.

اگر اداره اطلاعات انرژي امريكا افت ذخاير پيش‌بيني‌ شده را تاييد كند، اين نهمين هفته متوالي خواهد بود كه ذخاير نفت امريكا سقوط مي‌كند.

اوليور ژاكوب، تحليل‌گر پتروماتريكس معتقد است: «ما انتظار داريم كه اين روند تا فردا و جمعه ادامه‌دار باشد مگر اينكه گزارش هفتگي EIA حاوي تغييرات بزرگ در ذخاير نفت باشد». موسسه امريكن پتروليوم در روز سه شنبه گزارش داد در هفته گذشته ذخاير نفتي به 2.3 ميليون بشكه كاهش پيدا كرد كه مقداري بيشتر از 2.1 ميليون بشكه پيش بيني شده رويترز بود.

API هم گزارش داد كه سوخت سبك كه شامل گازوييل مي‌شود به 484000بشكه رسيده همچنين نشان‌دهنده توليد غير قابل انتظار 805000 بشكه‌يي بنزين است.

 نفت پارس‌جنوبي؛ يك چالش جديد

بازار نفت و گاز مدت‌هاست كه درگير چالش پيش‌بيني قيمت در سال‌هاي آينده‌ است و نظرات مختلفي در اين زمينه عنوان مي‌شود. عده‌يي معتقدند كه نفت در اثر مازاد عرضه مجددا در حال بازگشت به سطح 20دلاري است و عده‌يي ديگر ادعا مي‌كنند كه نفت در مسير صحيح خود براي رسيدن به سطح 80دلاري قرار دارد. مطابق معمول، چيزي كه احتمالا به واقعيت خواهد پيوست جايي در بين اين دو نظريه است. به گزارش «تعادل» به نقل از «اويل پرايس» شركت مشاوره انرژي داگلاس وست‌وود پيش‌بيني مي‌كند كه قيمت نفت تا سال2019 در محدوده قيمت‌هاي فعلي باقي خواهد ماند. علت تاكيد داگلاس وست‌وود بر سال2019 اين است كه اين شركت معتقد است كه در اين سال توليد نفت از پروژه‌هاي فراساحلي به اوج خود خواهد رسيد. تحليل‌گران اين شركت ليستي از 15پروژه فراساحلي در مقياس بزرگ را تهيه كرده‌اند كه سه پروژه مهم آن شامل توليد نفت از ميدان‌هاي پارس‌جنوبي ايران، ميدان لولا (Lula) در برزيل و ميدان سيمين سوس (Tsimin Xux) در مكزيك است. پيش‌بيني مي‌شود كه اين سه ميدان در سال2017 در مجموع يك‌ميليون و 617هزار بشكه در روز توليد كنند. اين در حالي است كه براساس پيش‌بيني EIA مصرف نفت در سال آينده 1ميليون و 500هزار بشكه در روز افزايش پيدا خواهد كرد و به سطح 96ميليون و 780هزار بشكه در روز مي‌رسد. درحالي كه تخمين‌ها براي توليد نفت حدود 96ميليون و 790هزار بشكه در روز است.

موضوع توليد نفت از ميدان پارس‌جنوبي در حالي‌ مطرح مي‌شود كه عمده تمركز بر اين ميدان حول توليد گاز است و كمتر كسي به لايه‌هاي نفتي اين ميدان مي‌پردازد. خصوصا اينكه پيش‌بيني شركت داگلاس‌وست‌وود حاكي از توليد بيش از يك ميليون و 600هزار بشكه نفت از سه ميدان نفتي فراساحلي ذكر شده است. البته پيش از اين صحبت‌هايي از سوي عليرضا ضيغمي مجري طرح مستقل لايه‌هاي نفتي پارس‌جنوبي انجام شده‌بود كه به نوعي مويد پيش‌بيني داگلاس‌ وست‌وود است. به گزارش «تعادل» به نقل از روابط عمومي وزارت نفت، ضيغمي پيش‌بيني كرده‌بود كه با تكميل فاز نخست پروژه لايه نفتي پارس‌جنوبي تا اواخر سال95 بين 20 تا 35هزار بشكه نفت از اين ميدان برداشت شود.

ضيغمي با اشاره به انجام عمليات لرزه‌نگاري، زمين‌شناسي و مهندسي نفت تصريح كرد: «با توجه به بارگيري روسازه (سكوي) فرآورشي و انتقال آن به خليج فارس مي‌توانيم دكل حفاري را نيز براي انجام امور تكميلي چاه‌هايي كه پيش‌تر حفاري شده است، منتقل كنيم. با توجه به بارگيري روسازه (سكوي) فرآورشي و انتقال آن به خليج فارس مي‌توانيم دكل حفاري را نيز براي انجام امور تكميلي چاه‌هايي كه پيش‌تر حفاري شده است، منتقل كنيم.

مجري طرح مستقل لايه‌هاي نفتي پارس جنوبي ادامه داد: باتوجه به روند موجود، پيش بيني مي‌كنيم از اواخر سال٩٥ با تكميل تاسيسات فرآيندي و فرآورشي، بهره‌برداري از چاه‌هاي لايه نفتي پارس جنوبي آغاز شده و برداشت نفت از آن صورت بگيرد.

به گزارش «تعادل» به نقل از شانا، طرح‌ توسعه‌ و بهره‌برداري‌ از لايه‌هاي‌ نفتي‌ ميدان‌ گازي‌ پارس‌ جنوبي‌ كه‌ مشترك‌ با كشور همسايه است، بهره‌برداري‌ از نفت‌ اين‌ ميدان‌ در دو فاز‌ صورت‌ مي‌گيرد كه در حال حاضر توسعه فاز يك در دست اقدام است.

در مرحله‌ نخست اين‌ طرح‌، پيش‌بيني‌ مي‌شود روزانه ٣٥هزار بشكه نفت توليد شود كه پس‌ از اجراي‌ اين مرحله‌ و بررسي‌ رفتار ميدان‌، در صورت‌ اقتصادي‌ بودن‌، مرحله‌ دوم‌ توسعه‌ ميدان‌ نيز اجرا مي‌شود.

براساس برآوردهاي اوليه نفت درجاي لايه نفتي پارس جنوبي حدود هفت ميليارد بشكه تخمين زده شده است. در عين حال تحليل‌گران داگلاس‌ وست‌وود به اين نكته نيز اشاره مي‌كنند كه بسياري از پروژه‌هاي فراساحلي پيش از اين لغو شده‌اند. اما نكته در اين است كه اثرات لغو اين پروژه‌ها روي توليد كل تا پيش از 2019 احساس نخواهند شد.

 اما مشكلي كه شركت‌هاي اكتشاف و توسعه در آينده بايد با آن دست و پنجه نرم كنند افزايش توليد بعد از اخراج 350هزار نيروي كار و كاهش شديد سرمايه‌گذاري‌ها خواهد بود. علاوه بر اين بايد مشكل تجهيزات توليد نفت كه براي ساليان طولاني استفاده‌نشده باقي مي‌مانند نيز توجه كرد كه ممكن است صنعت نفت و گاز را با بحران ديگري مواجه كند.

به نظر مي‌رسد راهي براي برون‌رفت از اين چرخه معيوب وجود ندارد. شركت‌هاي E&P به 2 دليل به پروژه‌هاي نفت فراساحل فعلي خود احتياج دارند، «نرخ‌هاي جديد نسبت ذخيره جايگزيني (RRR) » و «قوانين جديد حفاري دريايي»، اين دو دليل را تشكيل مي‌دهند. RRR  اين پروژه‌ها به لطف كاهش قيمت جهاني نفت خام براي شركت‌هاي بزرگ‌ نفتي به كمترين حد در چند سال گذشته رسيده است. در واقع اين نرخ براي پروژه‌هاي نفتي در سال گذشته، در پايين‌ترين سطح پس از سال1952 قرار داشت. اين چالشي بسيار مهم و اساسي تلقي مي‌شود چراكه نفت و گاز در نهايت منابعي تجديد ناپذير به حساب مي‌آيند.

 از سوي ديگر، آيين‌نامه‌هاي جديد از سوي دولت امريكا پروژه‌هاي جديد حفاري فراساحل را گران‌تر كرده است. اين آيين‌نامه كه در ماه آوريل ابلاغ شده و به تازگي به روز رساني شده، ريسك‌هاي اين نوع فعاليت را به سوي حفاران تحميل كرده است.

در نتيجه اين اتفاقات توليد‌كنندگان نفت فراساحل با افزايش هزينه‌هاي توليد نفت و گاز و همچنين كمبود نيروي كار در سال‌هاي آينده مواجه خواهند بود. در چنين وضعيتي، تنها دليل معقول براي فعاليت اين دسته از توليدكنندگان برداشت هر چه بيشتر از دارايي‌هاست. حرص و ولع طولاني مدت در بازار از مهم‌ترين عواقب اين اتفاق خواهد بود.