روحانی: اتكا به درآمد تراكم‌فروشي مضرتر از درآمد نفتي است
باوجود اينكه در شهرهاي بزرگ ازجمله تهران اقدامات بزرگ و گسترده‌يي در بخش‌هاي مختلف شهري انجام شده است، اما در عين حال، مردم آن را احساس نمي‌كنند؛ دليل آن اين است كه گاهي اوقات براي احداث يك بزرگراه، تونل و مترو از تراكم يا تغيير كاربري اراضي استفاده مي‌شود و به تعبيري هم از لحاظ عمودي و هم از لحاظ افقي مشكلاتي براي شهر به وجود مي‌آيد.
خبراقتصادی - رييس‌جمهور رويه اتكاي درآمد شهرداري‌ها به فروش تراكم را مضرتر از اتكاي كشور به درآمدهاي نفتي دانست و گفت: باوجود اينكه در شهرهاي بزرگ ازجمله تهران اقدامات بزرگ و گسترده‌يي در بخش‌هاي مختلف شهري انجام شده است، اما در عين حال، مردم آن را احساس نمي‌كنند؛ دليل آن اين است كه گاهي اوقات براي احداث يك بزرگراه، تونل و مترو از تراكم يا تغيير كاربري اراضي استفاده مي‌شود و به تعبيري هم از لحاظ عمودي و هم از لحاظ افقي مشكلاتي براي شهر به وجود مي‌آيد.
چالش اصلي دولت با شوراها و شهرداري‌هاي كشور همچنان نظامي است كه سرمايه‌هاي شهر را به‌نفع عده‌يي خاص و به بهانه كسب درآمد براي شهر رو به نابودي كشانده است و برگزاري نخستين اجلاس جهاني شوراها و شهرداران۲۰۱۶ در مركز همايش‌هاي برج ميلاد بار ديگر بهانه‌يي شد تا حسن روحاني، رييس‌جمهور درباره آن نظرات خود را بيان كند. با اشاره به اينكه براي اداره شهرها و در مسير اقدامات شوراهاي شهر تاكنون اقدامات خوبي انجام شده و لازم است اقدامات ديگري نيز در اين رابطه انجام شود، افزود: امروز نيازمند مديريت يكپارچه شهري هستيم و در اين زمينه اگر نياز به مقررات و قوانين جديدي وجود دارد، بايد كمبودها را برطرف كنيم. بر همين اساس لايحه نظام مديريت شهري و نيز لايحه درآمد پايدار براي شهرداري‌هاي سراسر كشور، دو لايحه مهمي هستند كه مراحل خود را در دولت طي كرده و تقديم مجلس شوراي اسلامي خواهد شد و بدون ترديد با قوانين جديد راه براي حركت دقيق‌تر و سريع‌تر شوراهاي شهر آماده‌تر مي‌شود.
روحاني با بيان اينكه نداشتن درآمد پايدار براي شهرداري‌ها مشكلات فراواني را در كلان‌شهرها و حتي روستاها به وجود مي‌آورد، تاكيد كرد: با وجود اينكه در شهرهاي بزرگ از جمله تهران اقدامات بزرگ و گسترده‌يي در بخش‌هاي مختلف شهري انجام شده است، اما در عين حال، مردم آن را احساس نمي‌كنند؛ دليل آن اين است كه گاهي اوقات براي احداث يك بزرگراه، تونل و مترو از تراكم يا تغيير كاربري اراضي استفاده مي‌شود و به تعبيري هم از لحاظ عمودي و هم از لحاظ افقي مشكلاتي براي شهر به وجود مي‌آيد، چه‌بسا براي احداث يك بوستان و تفرجگاه جديد درختاني با قدمت صدساله قطع مي‌شوند و به خاطر يك نعمت، نقمتي به وجود مي‌آيد.
او با اشاره به نحوه درآمدزايي شهرداري‌ها افزود: به همان ميزان كه اتكاي كشور به درآمد نفتي مضر است از آن زيانبارتر، اتكاي درآمد شهرداري‌ها به فروش تراكم است و براي اين كار همان‌طور كه بايد بودجه كشور از درآمد نفتي جدا شود و درآمدهاي نفتي در مسير سرمايه‌گذاري‌هاي ماندگار در كشور هزينه شود، از آن طرف هم بايد منابع درآمد پايدار و سالمي براي اداره شهرها ايجاد شود. مشكلاتي كه در حوزه شوراها و شهرداري‌ها وجود دارد، يك مشكل عمومي است و همه بايد دست به دست هم اين مشكلات را برطرف كنيم تا مردم در برابر زحمات شوراها و شهرداري‌ها احساس لذت بيشتري كنند، ضمن اينكه بايد از تجربه كشورهاي ديگر نيز در اين زمينه استفاده كرد.
سوداگري مفرط در شهرها
وزير راه و شهرسازي سخنران ديگر اين اجلاس بود كه مطالب متعددي را درباره ملزومات حمايتي از شوراها و شهرداري‌ها و نيز نحوه كمك گرفتن از بخش خصوصي بدون آسيب به حقوق شهروندي مطرح كرد. عباس آخوندي با بيان اينكه «وضعيت روند توسعه شهرنشيني ايران به‌ويژه در شهرهاي بزرگ و كلان‌شهرها تحت‌تاثير سوداگري مفرط قرار گرفته» گفت: شوراها بايد طرفدار حقوق كليه شهروندان باشند و اگر شوراها ابزار دست سوداگران قرار گيرند هيچ كس از آنها حمايت نخواهد كرد، ضمن اينكه شوراهاي شهر نقش مهمي در آينده ايران و وضعيت شهرنشيني دارند اما وضعيت روند توسعه شهرنشيني ايران به ويژه در شهرهاي بزرگ و كلان‌شهرها تحت‌تاثير سوداگري مفرط قرار گرفته و دولت و شوراها بايد اين روند را تغيير دهند. شهرها به جاي تبديل شدن به جولانگاه سوداگران بايد به محلي براي سرمايه‌گذاري بخش خصوصي كه حق خود را در كنار حق مردم مي‌خواند و به دنبال ايجاد رفاه عمومي مردم هستند، تبديل شود.
انتقادات او درباره تصورات موجود شهرداري‌ها نسبت به روش‌هاي درآمدي اين‌طور ادامه پيدا كرد: مدتي است در ايران بخش درآمد پايدار شهري مطرح شده است و با اين مفهوم كه مشكل درآمد داريم شهرها و ايران‌شهرهاي كشور دچار مشكل شده‌اند و مسير معكوسي را طي مي‌كنند كه در نتيجه آن شهرها دچار سوداگري بزرگي شده‌اند كه بايد در مورد آن انديشه كرد. آخوندي افزود: آنچه ما در شهرها اقدام مي‌كنيم بايد منوط به بهبود كيفيت زندگي در شهر شود و اگر به بهانه توسعه شهري حقوق ديگر شهروندان و باقي اعضاي شهر را درنظر نگيريم و با نگاهي درآمدي به سوداگر بفروشيم درنتيجه آن محيط‌زيست، حمل‌ونقل و فضاي بانشاط شهري نخواهيم داشت كه در حال حاضر شاهد چنين مواردي در شهرهاي بزرگ هستيم.
او ادامه داد: همه ما اعتقاد داريم شهر بدون فعاليت بخش خصوصي امكان توسعه ندارد اما فعال كردن بخش خصوصي به معناي ناديده گرفتن حقوق تمام شهروندان، همسايگان، تبعيض گسترده شهري، قطبي كردن شهرها به بالاشهر و پايين‌شهر و وضعيت نابهنجار موجود نيست. فعاليت بخش خصوصي به اين معنا نيست كه تمام قوانين و مقررات را زيرپا بگذاريم و بگوييم همه بايد باهم همكاري كنيم تا با فعاليت بخش خصوصي توسعه شهري ايجاد شود بلكه بخش خصوصي بايد بر جايگاه قانون‌گذار و در كنار ساير بخش‌ها درراستاي تامين منافع تمام شهر فعاليت كنند. معتقدم هيچ‌گاه نبايد براي تامين منافع عمومي حق بخش خصوصي و براي تامين منافع خصوصي منافع عمومي را زير پا گذاشت بلكه هر كدام بايد در جايگاه خودش قرار گيرد تا بتوان تغيير وضعيت به شكل گسترده‌يي را رقم زد.
ويراني باغستان تهران
وضعيت كنوني منطقه يك تهران موضوع ديگري بود كه مورد انتقاد وزير راه و شهرسازي قرار گرفت. او با اشاره به «منطقه يك كه زماني باغستان تهران نام داشت» گفت: اين منطقه تحت هجوم ساختمان‌هاي بد قواره قرار گرفته و در واقع اين بي‌توجهي به حيثيت شهروندان تلقي مي‌شود. آخوندي با اشاره به مفهوم رژيم قدرت در شهر ادامه داد: رژيم قدرت در شهر بايد در دست مردم باشد. اگر رژيم قدرت در شهر بر عهده عده‌يي سوداگر قرار گيرد به منزله آغاز تسلط اشراف و سوداگران خواهد بود. او ضمن حمايت از حضور شوراها در نظام مديريت شهري گفت: عده‌يي بحث مي‌كنند كه شوراها عملكرد مناسبي ندارند و ما بايد برگرديم به سيستم حضور حاكميتي دولت در شهرها كه من با اين مساله كاملا مخالف هستم. بايد علاوه بر ارزيابي نكات قوت و ضعف را بررسي كنيم و اصل تداوم، حمايت از شورا و مردم، قوانين و مقررات را مد نظر قرار دهيم اما لازمه انجام چنين كاري اين است كه شوراها طرفدار حقوق كليه شهروندان همچون مردم، معلولان، سالمندان و ... باشد.
آخوندي با بيان اينكه تهران ۶/۸ ميليون نفر جمعيت دارد، افزود: طبق برآورد حاصله ۱۵ميليون نفر پيرامون تهران زندگي مي‌كنند، آيا بايد افزايش ظرفيت جمعيتي تهران به ۲۰ميليون برسد؟ آيا فكر مي‌كنيد بايد تمام شهرهاي ايران به تدريج تخليه شوند و در ۱۰شهر بزرگ جمع و باقي شهرها از جمعيت خالي شوند؟ اين سوال مهمي است كه من به عنوان وزير تا يك عضو شورا و حتي بخشداران و مسوولان محلي بايد در مورد آن انديشه كنند.
اين مقام مسوول با تاكيد به حمل و نقل يكپارچه درون و برون‌شهري افزود: مرزبندي در حمل و نقل به درون شهر و بيرون شهر براي يك شهروند عادي معنايي ندارد و اين تقسيم‌بندي‌ها براي اداره‌هاي محلي براي انجام وظايف مربوطه اهميت دارد لذا حمل و نقل بايد يكپارچه شود. وزير راه و شهرسازي با اشاره به وقوع ۳۰درصد تلفات ناشي از تصادفات در ۳۰كيلومتر اوليه شهرها گفت: دليل اين ضايعه عدم همكاري حمل و نقل در بيرون و دورن شهر است. آخوندي خطاب به اعضاي شوراي شهرها گفت: از شما مي‌خواهم نسبت به يكپارچه‌سازي حمل و نقل در حوزه‌هاي ريلي، هوايي و جاده‌يي به وزارت راه و شهرسازي كمك كنيد.
انتقاد قاليباف از سخنان روحاني و آخوندي
البته شهردار تهران هم وقتي پشت تريبون قرار گرفت تضعيف كردن شوراها و شهرداري‌ها را مورد انتقاد قرار داد و با دفاع از عملكرد خود در شهر تهران، تلويحا سخنان رييس‌جمهور و وزير راه و شهرسازي را نيز سخناني از جايگاه اپوزيسيون عنوان كرد. محمدباقر قاليباف گفت: از دهه۷۰ تاكنون در عمل شاهد تضعيف شوراها و شهرداري‌ها بوده‌ايم. اين روندي است كه درخصوص اختيارات شهرداري‌ها و شوراها طي شده تا جايي كه برخي شهرداران در دادن حقوق كارمندان مشكل دارند. او گفت: چالش‌هاي مهمي در اين اجلاس مطرح شد كه به حق و بجا بود اما توقع بر اين بود كه درخصوص كارهايي كه براي حل اين مشكلات انجام شده نيز اشاره شود. يكي از مشكلات مهمي كه براي شهرهاي بزرگ مطرح شد، موضوع حمل و نقل بود. در كلان‌شهري مانند تهران در طول يك دهه ۱۱۰كيلومتر مترو ساخته شده و تا پايان مديريت كنوني شهري طول خطوط مترو به ۳۰۰كيلومتر خواهد رسيد. اين درحالي است كه مسوولان نبايد از جايگاه اپوزيسيون حرف بزنند بلكه بايد پاسخگو باشند و بگويند كه چه كرده‌اند.
البته رييس كميسيون معماري و شهرسازي شوراي شهر تهران در جمع خبرنگاران با اشاره به سخنان شهردار و وزير راه گفت: موضوعاتي كه در اين همايش بين‌المللي مطرح شد، چالش‌هاي اصلي و اساسي شهر بود و موضوعاتي كه درخصوص فاصله شمال و جنوب شهر و كيفيت زندگي مطرح شد متاسفانه درست است. به دليل مهاجرت بي‌رويه به كلان‌شهرها، مجموعه شهري با تهديدات جدي روبه‌رو است. اين تهديدات در تمام كلان‌شهرها وجود دارد و متاسفانه درحال حاضر نزديك به ۷۲درصد جمعيت كشور در شهرها زندگي مي‌كنند كه محدوديت‌ها و مشكلاتي را ايجاد كرده. محمد سالاري به بيان اينكه سخنان وزير راه در جايگاه اپوزيسيون نبود، گفت: وزير به عنوان يك مقام دولتي دغدغه‌هاي خود را مطرح كرد و راهكاري اساسي در اين خصوص ارائه كرد. مطمئنا اداره كلان‌شهرهاي بزرگ دچار انحرافاتي است و براي اداره و ايجاد زيرساخت‌ها، زمين‌هاي بزرگ مقياس مورد هجوم قرار گرفته‌اند. اما شهرداري نيز براي حل اين مشكلات اقداماتي انجام داده است. گفتني است در اين همايش مهدي چمران از روحاني درخواست كرد كه در ارائه لايحه درآمد پايدار شهرداري‌ها به مجلس تسريع كند. همچنين محمود واعظي، وزير ارتباطات نيز از آمادگي وزارتخانه‌اش براي همكاري با شوراهاي شهر سراسر كشور در راستاي ايجاد شهر هوشمند خبر داد.
رحماني‌موحد، معاون گردشگري سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري نيز با اشاره به ظرفيت بالاي گردشگري در ايجاد اشتغال و توزيع درآمد گفت: مديران شهري بايد ضمن حفظ هويت ميراث فرهنگي گذشته، هويت شهري را تقويت كنند و با تعامل مستقيم با دستگاه‌هاي مرتبط و متولي امر گردشگري، ايفاي نقش شهرداري‌ها در ارتقاي صنعت گردشگري داخلي و خارجي را از طريق احداث فضاهايي واجد ارزش‌هاي هنري و معماري فاخر در شهرها و كلان‌شهرها و... مورد توجه قرار دهند.
