تحليل كارشناسان داخلي و خارجي از انتظارات متقابل ايران و بانك‌هاي جهان
همچنان برخي تحريم‌هاي امريكا باعث شده تا بر همكاري‌هاي بانكي ايران و بانك‌هاي بين‌المللي سايه انداخته شود، آلمان و كشورهاي اروپايي ديگر منتظر تصويب و اجرايي شدن قوانين مرتبط با پولشويي و ضدتروريسم در ايران بودند تا كار خود را با ايران آغاز كنند. نهادهاي مالي و بانك‌هاي ايراني كماكان تحرك چنداني بعد از برجام براي همكاري با بانك‌هاي بين‌المللي نداشته‌اند
خبراقتصادي - محسن شمشيري: در نشست‌هاي تخصصي كنفرانس بانكي كه در همايش بورس، بانك و بيمه برگزار شد كارشناسان مالي و بانكي اروپا و ايران، مهم‌ترين مشكلات در رابطه با گسترش همكاري‌هاي ايران و جهان، انتظارات متقابل ايران و بانك‌هاي اروپا در همكاري‌هاي بين‌المللي را مطرح كردند.
علي اشرف افخمي مديرعامل بانك صنعت و معدن، ناصر هماپور مشاور پژوهشكده پولي و بانكي، پيتر كروشل مدير و ناظر بانكي از آلمان، توماس كسلر نماينده موسسه هربرت اسميت فريهيلز آلمان، مارك فيورلي از ساچه ايتاليا و مارك ورنگزيك مدير اجرايي بانك مالي صادرات AKA آلمان، صالح‌آبادي مديرعامل بانك توسعه صادرات، علي ديواندري رييس پژوهشكده پولي و بانكي و تهرانفر معاون نظارتي سابق بانك مركزي در اين نشست‌ها نظرات خود را مطرح كردند.
همايش استانداردهاي بانكي در برلين
مدير و ناظر بانكي آلمان بااشاره به برگزاري همايش استانداردهاي بانكي كه قرار است در ماه سپتامبر در برلين برگزار شود، گفت: اميد فراواني براي همكاري با ايران در زمينه بانكي و نقل و انتقال پول وجود دارد كه برآيند برگزاري همايش‌هاي مختلف مي‌تواند به تدوين و دست يافتن به برنامه اقدامي براي همكاري با ايران در زمينه بانكي بين ايران و جهان كمك كند. پيتر كروشل در اين پنل بااشاره به فرصت‌هاي ايجاد شده براي همكاري‌هاي بانكي و رفع محدوديت‌هاي بانكي پس از اجرايي شدن برجام، گفت: متاسفانه هنوز بانك‌هاي خارجي براي همكاري‌هاي گسترده با ايران آماده نيستند.
بي‌خبري بانك‌هاي خارجي از تحولات ايران
علي اشرف افخمي مديرعامل بانك صنعت و معدن بااشاره به اينكه نخستين همايش براي همكاري‌هاي بانكي بين ايران و بانك‌هاي خارجي پس از 176روز از اجرايي شدن برجام برگزار مي‌شود، گفت: نظام بانكي بين‌المللي توقعات و انتظارات مختلفي از نظام بانكي ايران براي ارتقاي سيستم و استانداردهاي خود دارد. يكي از چالش‌هايي كه ما با آن روبه‌رو هستيم، اجراي موضوعات و قوانين مرتبط با مبارزه با پولشويي و ضدتروريسم است. در ماه‌هاي گذشته مجلس شوراي اسلامي قوانين مرتبط با مبارزه با پولشويي و ضدتروريسم را تصويب كرده و نظام بانكي ايران نسبت به ماه‌هاي گذشته در موقعيت بهتري قرار دارد. موضوعاتي ازقبيل انطباق قوانين بانكي با قوانين بين‌المللي، شفافيت و تغيير قوانين با همكاري دولت در ماه‌هاي گذشته انجام شده و مي‌توانم بگويم كه اكنون نظام بانكي ايران آماده همكاري‌هاي بين‌المللي است.
وي افزود: نظام بانكي ايران به‌طور كامل در جريان روند اقدامات و توسعه نظام بانكي بين‌المللي بود؛ نظام بانكي ايران قابل انعطاف است و مي‌توان خلأ ايجاد شده را پر كرد. اگر بخواهيم منصفانه نگاه كنيم، بسياري از بانك‌هاي اروپايي از آنچه در ايران مي‌گذرد، بي‌خبر هستند.مديرعامل بانك صنعت و معدن گفت: سرمايه بانك‌هاي دولتي در حال حاضر بسيار پايين است و به‌منظور رسيدن به استانداردهاي بين‌المللي افزايش سرمايه بانك‌ها يك الزام است.
افخمي در‌خصوص اعتبار‌سنجي صحيح در سيستم بانكي در پرداخت تسهيلات به بنگاه‌هاي كوچك و متوسط عنوان كرد: بانك صنعت و معدن يك مدل كاربردي در اين خصوص طراحي و اجرايي كرده و در بانك‌هاي ديگر نيز احتمالا همين رويه اجرا مي‌شود. البته بايد اين مساله را درنظر گرفت كه نبايد شرايط به حدي سخت شود كه اين بنگاه‌هاي اقتصادي موفق به دريافت تسهيلات نشوند.
مديرعامل بانك صنعت و معدن تاكيد كرد: اين بانك حركت خود در پرداخت تسهيلات را بر مبناي اين هدف پايه‌ريزي كرده و با اعتبارسنجي‌هاي مناسب و بازديدها و بررسي‌هاي ميداني قبل و بعد از پرداخت وام بر اين فرآيند پرداخت تسهيلات نظارت مي‌كند.
افخمي بااشاره به افزايش 30درصدي پرداخت تسهيلات در بانك صنعت و معدن به نسبت سال پيش، گفت: اين بانك در سال جاري روند روبه رشدي را در پيش گرفته كه نقش كمك‌هاي مناسب بانك مركزي در اين بين بسيار تاثيرگذار بوده است ضمن اينكه چرخه اعطاي تسهيلات در اين بانك را سرعت بخشيده است.
سايه تحريم‌هاي امريكا بر همكاري بانكي
مارك ونگرزيك مدير اجرايي بانك مالي صادرات AKA نيز با بيان اينكه متاسفانه همچنان برخي تحريم‌هاي امريكا باعث شده تا بر همكاري‌هاي بانكي ايران و بانك‌هاي بين‌المللي سايه انداخته شود، گفت: آلمان و كشورهاي اروپايي ديگر منتظر تصويب و اجرايي شدن قوانين مرتبط با پولشويي و ضدتروريسم در ايران بودند تا كار خود را با ايران آغاز كنند.
نهادهاي مالي و بانك‌هاي ايراني كماكان تحرك چنداني بعد از برجام براي همكاري با بانك‌هاي بين‌المللي نداشته‌اند؛ ازسوي ديگر بهتر است جزييات بيشتري مرتبط با شفافيت‌هاي مالي و گزارش‌دهي حسابرسي در نظام بانكي ايران به بانك‌هاي بين‌المللي معرفي شود.
فقدان اطلاعات درباره نظام بانكي
مارك فيورلي نماينده ساچه ايتاليا نيز گفت: بايد بگويم كه ما از فقدان اطلاعات درباره نظام بانكي ايران و انطباق آن با استانداردهاي بين‌المللي رنج مي‌بريم. انطباق با استانداردهاي داخلي ايران براي همكاري‌هاي بين‌المللي دشوار است، ما نياز به حمايت همكاران داخلي در ايران داريم؛ ما در ميانه روندي قرار داريم كه از يك طرف تغيير قوانين، دادن تضمين‌هاي مختلف و آغاز مذاكرات براي انجام پروژه‌هاي مختلف در جريان است و از طرف ديگر همچنان قوانين محدود‌كننده‌يي براي نقل‌وانتقال پول و تجارت با ايران وجود دارد. مارك فيورلي نماينده ساچه ايتاليا گفت: امروز خبرهاي خوبي شنيديم و تحولات جديدي اتفاق افتاده كه براي ما بسيار ارزشمند است و اميدواريم اين روند مثبت و سازنده را ادامه دهيم. همچنين پيشرفت‌هاي خوبي را در بازه زماني كم شاهد بوديم به‌طوري كه با بانك‌هاي ايراني همكاري داريم و مشكلي در اين زمينه وجود ندارد. علاوه بر اينكه صندوق‌هايي داريم كه قصد دارند در ايران سرمايه‌گذاري كنند كه اين موضوع نشان‌دهنده اين است كه راه پيشرفت باز است و در پايان سال ميلادي گزارش‌هاي بهتري ارائه مي‌شود.
جاي خالي آموزش
توماس كسلر نماينده موسسه هربرت اسميت فريهيلز آلمان با بيان اينكه ايران و نظام بانكي بين‌المللي مي‌توانستند پس از برجام ارتباطات خود را بهتر مديريت كنند، گفت: آموزش بخشي از روندي است كه بايد در نظام بانكي ايران آغاز شود. تمام هيات‌ها اتفاق‌نظر دارند كه آموزش نيروي انساني و ارتقاي برنامه‌هاي نرم‌افزاري بخشي از روندي است كه بايد آغاز شود. تمام انتظارات براي آغاز مجدد ارتباطات ايران با نظام بانكي بين‌المللي نبايد متوجه ايران باشد بلكه بايد ببينيم توقع و انتظار نظام بانكي ايران از نظام بانكي بين‌المللي چيست؟كسلر در پاسخ به سوالي مبني بر اينكه آيا بانك‌هاي اروپايي برنامه اقدامي براي همكاري با ايران دارند يا نه، گفت: اروپايي‌ها ترجيح مي‌دهند در هيات‌هاي جداگانه به تهران آمده و روابط خود را به‌صورت مرحله به مرحله با ايران جلو ببرند.
تغييرات در سيستم پرداخت زمانبر است
كارگاه تخصصي «اتصال مجدد ايران به پرداخت‌هاي بين‌المللي دنيا» با حضور آرمين گرهارت مدير شركت خدمات مالي EDI، عبدالحسين رضايي مدير اداره كل عمليات و خزانه‌داري ارزي بانك سپه، كايي مارزليني متخصص شبكه سوييفت از گروه لجستيك پرداخت‌هاي لندن، اوويي كلات مديرعامل شركت راه‌حل‌هاي تجاري GEVA از لوكزامبورگ، فرانك مارشال متخصص پرداخت از شركت خدمات مالي EFiS EDI از آلمان و كريستوفر هوگو استيفل مديرعامل شركت Fine networks از سوييس در حاشيه نخستين كنفرانس همايش بورس، بانك و بيمه برگزار شد. آرمين گرهارت مديرعامل خدمات مالي EDI از فرانكفورت آلمان در اين پنل، گفت: تغييرات در سيستم‌هاي پرداخت زمانبر است. دنيا به‌طور دايم در حال تغيير است و پيشرفت صنعت به سرعت انجام مي‌شود و براي اجرايي كردن هر طرح جديد، نياز به زماني معقول دارد. وي افزود: يكي از اهداف بانك مركزي اروپا آن است كه هر فردي بتواند از خانه خود هر آنچه را كه مي‌خواهد از هر جاي دنيا خريداري و مبلغ آن را پرداخت كند. سوييفت نيز مانند فناوري اطلاعات امروزه 24ساعته كار مي‌كند.
تغيير در هر دو سوي ماجرا
ناصر هماپور مشاور پژوهشكده پولي و بانكي نيز خاطرنشان كرد كه طي سال‌هاي گذشته تنها نظام بانكي بين‌المللي تغيير نكرده و بايد بپذيريم كه نظام بانكي ايران نيز تغيير كرده و امروز بسياري از اعضاي نظام بانكي ايران را بخش خصوصي تشكيل مي‌دهد. جامعه بانكي غرب و جامعه بانكي بين‌المللي بايد اين موضوع را بدانند و درك كنند كه دنياي بانكي در هر دو سمت تغيير كرده است.
وي تاكيد كرد: در برقراري مجدد روابط بانكي بين‌المللي با ايران نبايد همه‌چيز را از صفر شروع كنيم بلكه بايد به تاريخچه آنچه طي سال‌هاي گذشته، انجام شده نيز توجه داشته باشيم. بايد به روند كاري كه بين ايران و كشورهاي اروپايي آغاز شده است، ادامه داده و ارتباط موثرتر و حرفه‌يي‌تري داشته باشيم و ارتباطات خود را افزايش دهيم. وي افزود: همچنين در زمينه بازل ۲ و ۳ بايد تلاش‌هاي خود را افزايش دهيم زيرا زمان در حال سپري شدن است و لازم است تا سال ۲۰۱۸ ميلادي بازل ۳ اجرايي شود در اين ميان برخي بانك‌ها در ايران اجرايي كردن بازل ۳ را آغاز كردند.
وي خاطرنشان كرد: انتظارمي رود بانك‌هاي ايراني، اروپايي و آلماني با يكديگر همكاري كرده و همكاري‌هاي اقتصادي را افزايش دهند تا بانك‌هاي آلماني، ايتاليايي و اسپانيايي را در بازار ايران مشاهده كنيم اين در حالي است كه بانك‌هاي ايتاليايي و اسپانيايي كار خود را آغاز كرده‌اند و تلاش مي‌شود تا مسائل عمده برطرف شود لذا اميدواريم كه بانك‌هاي خارجي مانند گذشته با بانك‌هاي ايراني همكاري كرده و تسهيل تراكنش‌هاي بانكي و نقل و انتقالات را سريعتر انجام دهند.
ضرورت رتبه‌بندي بانك‌هاي ايران
علي صالح آبادي مديرعامل بانك توسعه صادرات نيز به لزوم ايجاد رتبه‌بندي بين‌المللي بانك‌ها تاكيد كرد و گفت: در شرايط فعلي نياز داريم تا موسسات رتبه‌بندي بين‌المللي با اعتبار بالاتري در كشور حضور پيدا كنند و رتبه‌بندي بانك‌ها را انجام دهند.
اثر صورت‌هاي مالي بر كاهش نرخ سود
دكتر علي ديواندري رپيس پژوهشكده پولي و بانكي بانك مركزي به الزام بانك‌ها براي ارائه صورت‌هاي مالي جديد در نظام بانكي اشاره كرد و افزود: اساس قانون عمليات بانكداري بدون ربا كه قرار است به عنوان مدل يكپارچه بانكي اجرا شود، استفاده مشاع از منابع، تخصيص درآمدهاي مشاع و تفكيك كارمزدها و خدمات بانكي از درآمدهاي حاصل از سرمايه‌گذاري است. وي اظهار داشت: اميدواريم با تصويب دستورالعمل صورت‌هاي مالي نمونه، در سال ۹۵ صورت‌هاي مالي شفافي ارائه شود زيرا با ارائه اين صورت‌ها جنگ قيمتي كه بين نرخ‌هاي سپرده وجود دارد كنترل مي‌شود و بازيگران بين‌المللي درك و استنباط بهتري از صورت‌هاي مالي نظام بانكي پيدا مي‌كنند اين در حالي است كه هنوز اول راه بوده و انطباق 100درصدي با صورت‌هاي مالي نمونه صورت نگرفته است اما ۸۰ درصد انطباق انجام شده است. اگر صورت‌هاي مالي جديد اجرايي شده بود چالش پرداختي مديران در نظام بانكي به وجود نمي‌آمد زيرا در ترجمه استانداردهاي حسابرسي بخش شفاف شدن قراردادهاي مديران حذف شده بود اما در فرمت صورت‌هاي مالي جديد اين موضوع گنجانده شده است.
علي ديواندري رييس پژوهشكده پولي و بانكي گفت: كاهش ارتباطات بانك‌هاي ايراني به دليل اعمال تحريم‌هاي اقتصادي در ساليان گذشته باعث شده تا ورود مجدد ايران به عرصه تعاملات بين‌المللي علاوه بر فرصت‌هايي كه مي‌تواند براي نظام بانكي كشور فراهم كند، با دغدغه‌هايي همراه باشد. به دليل سرعت تحولات عرصه مالي و بانكي، دستورالعمل‌ها و رويه‌هاي اجرايي بين‌المللي تغيير يافته و با رويه‌هاي اجرايي حال حاضر كشور متفاوت است. به اين ترتيب ناخواسته چالش معرفي و پياده‌سازي اين قوانين، مقررات و استانداردها و پيروي از قوانين نظارتي بين‌المللي پيش آمده كه يكي از موانع پيش روي تعاملات مالي جهاني است.
رييس پژوهشكده پولي و بانكي بانك مركزي گفت: با ارائه صورت‌هاي مالي جديد در نظام بانكي جنگ قيمتي كه بين نرخ‌هاي سپرده وجود دارد كنترل مي‌شود و بازيگران بين‌المللي درك و استنباط بهتري از صورت‌هاي مالي نظام بانكي پيدا مي‌كنند.
تشابه قوانين ضد تروريسم ايران و سوييس
حميد تهرانفر معاون سابق نظارتي بانك مركزي گفت: در سال‌هاي گذشته و به دليل تحريم‌هاي بين‌المللي، استانداردهاي نظارتي بانكي در ايران به روش‌هاي داخلي تبديل شده بود و امروز كه در سايه مذاكرات بين‌المللي، اين تحريم‌ها رفع شده و استانداردهاي نظارتي بانكي ايران بايد به استانداردهاي قبلي بازگردد.
اين صاحبنظر حوزه پولي و بانكي به توقعات حاكميت از نظام بانكي پرداخت و گفت: مهم‌ترين توقع از سيستم بانكي، تامين مالي است كه باعث ايجاد ريسك براي بخش بانكي مي‌شود.
زماني كه قرار است مديران بانكي، مديريت ريسك داشته باشند، بايد سهم پرتفوي آن را نيز در نظر بگيرند. به عنوان نمونه در خشكسالي، بايد در اعطاي تسهيلات به بخش كشاورزي احتياط كرد ولي برخي قوانين و مقررات در اين زمينه وجود دارد كه مانع از اين موضوع مي‌شود. معاون سابق نظارتي بانك مركزي گفت: روش‌هايي كه بانك‌هاي ما درباره قوانين مرتبط با تروريسم اجرا مي‌كنند، همان قوانيني است كه بانك‌هاي سوييسي انجام مي‌دهند اما روش‌هاي اجرايي بانك‌هاي ايران و سوييس با يكديگر متفاوت است.
