دولت دو موضوع مهم را در راستاي تسويه بدهيها در لايحه بودجه 95 در نظر گرفته بود كه متاسفانه در مجلس پيشين مورد تاييد واقع نشد
خبراقتصادي - به همين دليل در لايحه اصلاحيه بودجه 95 اين دو مورد كه شامل تبصره 19 و 20 است،در نظر گرفته تا شايد اين بار بتواند نظر مجلس را جلب كند.
درحال حاضر دولت بالغ بر 381هزار ميليارد تومان بدهي دارد (بدون احتساب بدهيهاي نفتي) كه از اين ميزان حدود 150هزار ميليارد تومان آن مربوط به بدهي به نظام بانكي و بانك مركزي است. به دليل حجم بالاي بدهيهاي دولت به نظام بانكي، منابع بانكها بلوكه شده و تا زماني كه دولت بدهيهاي خود را به نظام بانكي پرداخت نكند امكان تسهيلاتدهي از سوي بانكها وجود نخواهد داشت. در اين شرايط بنگاهها هم نميتوانند منابع مالي مورد نياز خود را تامين كنند و ركود توليد هم عميقتر خواهد شد بنابراين تسويه بدهيهاي دولت به نظام بانكي يكي از موارد مهمي است كه دولت در اصلاحيه بودجه 95 ميكوشد تا با گنجاندن امكان انتشار 40هزار ميليارد تومان اوراق بدهي كمي از بدهيهاي خود به نظام بانكي بكاهد. نكته مهم ديگري كه دولت در اصلاحيه بودجه به آن پرداخته، امكان افزايش سرمايه بانكهاست.
با ارزيابي وضعيت فعلي سيستم بانكي كشور به سادگي ميتوان دريافت بانكها توان تسهيلاتدهي در راستاي افزايش رشد اقتصادي را ندارند بنابراين در شرايط كنوني افزايش سرمايه بانكها اجتنابناپذير است. البته در اين خصوص بايد نظارتهاي كافي براي جلوگيري از تخلفات و هدايت منابع مالي به بخشهاي توليدي صورت بگيرد. دولت سال گذشته نيز در نظر داشت تا بازار بدهي را راهاندازي كند و در اين راستا با انتشار حدود 7هزار ميليارد تومان اوراق بدهي موافقت به عمل آمد.
امسال هم انتشار اين اوراق پيشبيني شده بود تا از اين كانال بدهي به نظام بانكي و پيمانكاران پرداخت شود و نظام بانكي بتواند پس از ارزيابي مجدد افزايش سرمايه دهد. درحال حاضر حدود 90درصد از تامين مالي در كشور از طريق نظام بانكي انجام ميشود. بنابراين طبيعي است تا زماني بانكها امكان افزايش سرمايه نداشته باشند، رونق اقتصادي هم رخ نخواهد داد. اهميت نظام بانكي كشور در مقوله تامين مالي درحالي است كه به گفته وزير اقتصاد حدود 80درصد منابع مالي بانكها قفل شده است. عدم پرداخت بدهيهاي دولت به نظام بانكي، مطالبات معوق، وامهاي استمهالي و سرمايهگذاريهاي اشتباه بانكها در بخشهايي همچون مسكن و... سبب شده تا حدود 80درصد از منابع مالي بانكها قفل شود بنابراين درحال حاضر بانكها در عمل با 20درصد توان خود به تامين مالي ميپردازند بنابراين بنگاهها دچار كمبود نقدينگي و ركود تشديد شده است. در شرايط فعلي انتشار اوراق بدهي و راهاندازي بازار بدهي تمرين خوبي است تا دولت بتواند اندك اندك از ميزان بدهيهاي خود به نظام بانكي بكاهد. البته دولت بايد در اين زمينه خوشحساب عمل كند و ضمانت كافي در قبال انتشار اين اوراق ارائه دهد.
به طور كلي ميزان بدهيهاي توليد در اقتصاد ايران حدود 30 تا 40درصد است كه رقم بالايي نيست. در برخي كشورها ميزان بدهيهاي توليد تا 70درصد هم ميرسد اما نكته قابل توجه خوشحساب بودن دولت است. متاسفانه دولت نتوانسته است در قبال اين بدهيها خوشحساب ظاهر شود بنابراين كل اقتصاد قفل شده و نظام بانكي ديگر توان تسهيلاتدهي ندارد. در همين حال با توجه به اينكه نظام بانكي امكان شكايت از دولت را هم ندارد، مطالبات معوق انباشته شده كه اين امر هم ناشي از ايرادات موجود در مكانيسم كار است. در اين ميان اينكه نظام بانكي چه ايراداتي دارد در جاي خود نيازمند بررسي است كه بايد در قالب اصلاحات نظام بانكي در دستور كار قرار گيرد. با اين وجود، تسويه بدهيهاي دولت به نظام بانكي و افزايش سرمايه بانكها دو اولويت مهم است كه بايد هر چه سريعتر به آن پرداخت. حال بايد ديد آيا در مجلس دهم اين دو موضوع مهم در قالب اصلاحيه بودجه به تاييد خواهد رسيد يا خير.