جان ارزان؛ جاده ارزان

خبر اقتصادی- تصادفات جاده‌ای تا کنون تعداد زیادی از مردم کشور را به کام مرگ کشیده است.
 
جاده‌هایی که هر روز سیلی از جمعیت مسافران در آن جاری می‌شود، آخرین تصاویر زندگی را برای عده زیادی رقم زده‌اند و تکرار این اتفاق تاسف‌بار به حدی است که اخبار سوانح جاده‌ای در ایران دیگر هیچ کس را شوکه نمی‌کند.
 
به گزارش تین‌نیوز، درحالی‌که امروز به جرات می‌توان گفت در هر خانواده (به مفهوم کلام) یک کشته جاده‌ای وجود دارد، هنوز بسیاری از مردم سفرهای جاده‌ای را به روش‌های دیگر جابه‌جایی ترجیح می دهند.
 
البته علت این گرایش واضح است. پایین بودن هزینه سفرهای جاده‌ای یکی از بزرگترین دلایل عموم مردم برای تن دادن به ناامنی‌های احتمالی است.
 
در میزگرد مجازی که تین‌نیوز در جمع متخصصان حوزه ریلی در گروه تلگرامی مدیریت ریلی برگزار کرد، کارشناسان بر این باور بودند که  ریشه این مساله را می‌توان در پدیده رکود جستجو کرد.
 
در اینجا رکود یعنی کاهش ورودی‌های مالی خانواده که به تبع آن در اقشار متوسط جامعه که به رفع نیازهای اولیه خود مشغولند، اولویت سفرهای مختلف کاهش یافته و اگر مسافرتی وجود داشته باشد با صرفه‌جویی در هزینه‌ها همراه است.
 
به همین جهت بین 3 روش جابه‌جایی مسافران که جاده، ریل و هوا است، جاده‌ها با بیشترین آمار سوانح و تلفات همچنان در راس انتخاب مردم قرار دارند.
 
به طور مثال، سفر به مشهد برای یک خانواده 4 نفره اگر از طریق ریل انجام شود در دو مسیر رفت و برگشت حدود 800 هزار تومان هزینه جابه‌جایی به همراه دارد؛ در صورتی که همین خانواده می‌توانند با حدود 150 لیتر بنزین با اتومبیل شخصی خود این مسافت را طی کرده و در شهر مشهد نیز گردش کنند که این خود نمونه کوچکی از دلایل سرریز مردم به سمت سفرهای جاده‌ای است.
 
به این ترتیب، اگر قشر متوسط جامعه را به عنوان بازار هدف اصلی حمل‌ونقل ریلی درنظر بگیریم، باید در این راستا مشوق‌هایی برای سوق دادن این افراد به سمت سفرهای ریلی طرح‌ریزی شود.
 
البته در گرایش به حمل‌ونقل جاده‌ای تنها اقشار متوسط جامعه مورد بحث نیستند؛ چراکه برخی ارگان‌ها نیز برای جابه‌جایی‌های خود از مسیر جاده استفاده می‌کنند و آن‌ها هم نمی‌توانند از اتفاقات احتمالی مصون بمانند.
 
حادثه‌ای که برای اتوبوس حامل سربازان ارتش در مسیر کرمان-زاهدان اتفاق افتاد نیز یکی از تلخ‌ترین سوانح جاده‌ای اخیر بود که بار دیگر قلب بسیاری از مردم را به درد آورد.
 
این مساله در محافل مختلف واکنش‌های متفاوتی را در پی داشت که مهمترین آن‌ها از سوی مدیرعامل شرکت حمل‌ونقل ریلی رجا مطرح شد.
 
حسن موسوی نژاد، ضمن عرض تسلیت و اظهار تاسف برای از دست رفتن جان 19 سرباز کشور، گفت: «بسیاری از جابجایی‌ها می‌تواند با کمک حمل‌و‌نقل ریلی و توسط شرکت رجا انجام شود؛ تا هم خطرات آن کاهش یابد و هم ایمنی و آسایش جوانان کشورمان که به مناطق مورد نظر خود برای طی دوران خدمت اعزام می‌شوند؛ فراهم شود.»
 
موسوی‌نژاد از آمادگی شرکت رجا برای انجام جابجایی‌های مرتبط با ستاد کل نیروهای مسلح توسط این شرکت خبر داد و گفت: به عنوان مدیر شرکت حمل‌ونقل ریلی رجا اعلام آمادگی می‌کنم که با همکاری نهادهای مسئول، این جابجایی‌ها را تا حدی‌که امکان‌پذیر است با قطار انجام دهیم.
 
ارائه این پیشنهاد از سوی مدیرعامل یک شرکت حمل‌ونقلی نوعی مشوق برای جایگزینی قطار به‌جای اتوبوس و اتومبیل‌های شخصی است که باید در بخش‌های دیگر نیز قبل از وقوع حوادث تلخ طرح‌ریزی و اجرا شود.
 
به عقیده کارشناسان ریلی، توسعه صنعت حمل‌نقل ریلی به دلیل مزایای بارزی که نسبت به جاده دارد باید در اولویت قرار بگیرد.
 
بر این اساس، با استناد به آمار چشمگیر سوانح و تلفات جاده‌ای این انتظار وجود دارد که به جای صرف هزینه‌های هنگفت برای توسعه مسیرهای جاده‌ای، سرمایه‌گذاری در حمل‌ونقل ریلی هدف قرار داده شود.
 
اورنگ خسروی، کارشناش ریلی با توجه به امنیت رضایت‌بخش جابه‌جایی ریلی نسبت به دو حوزه دیگر، می‌گوید: «اگر آزادسازی قیمت‌ها در حوزه هوایی و جاده تحقق پیدا کند و به حمل‌ونقل ریلی سوبسید تعلق گیرد، علاوه‌بر ایجاد شرایط مساعد برای کاهش گرایش مردم به سفرهای پرخطر جاده‌ای، عملا در سرمایه و هزینه نیز صرفه‌جویی خواهد شد.
 
در این زمینه مساله نادیده گرفتن دیگر بخش‌های حمل‌ونقلی مطرح نیست؛ بلکه با این روش یک هدف حمل‌ونقلی در اولویت قرار داده شده و با بهترین مشوق که همان ارزان شدن قیمت‌های ریل و واقعی‌سازی دیگر قیمت‌ها است، تمایل مردم به سمت جابه‌جایی ایمن و مناسب ریلی سوق داده می‌شود.
 
در واقع اگر سوبسید به ریل معطوف شود، هیچ‌گاه صندلی‌های خالی کنونی را شاهد نخواهیم بود.»
 
البته این مساله زمانی قابل تحقق است که زیرساخت شبکه ریلی چنان گسترش یافته باشد که امکان اتصال تمام شهرهای کشور به شبکه ریلی فراهم شود.
 
در شرایط کنونی با توجه به محدود بودن بودجه دولتی و عدم جذب سرمایه‌گذار بخش خصوصی که عمده علت آن دیربازده بودن پروژه‌ها است، تحقق این امر در کوتاه مدت دور از ذهن به نظر می‌رسد.
 
بخش زیادی از این مشکل نیز به بالانس نبودن بودجه پروزه‌های عمرانی در دست ساخت مربوط می‌شود که دولت باید اولویت را به پروژه‌های اصلی بدهد و تا اتمام آن‌ها پروژه جدید تعریف نکند.
 
از دیگر سو، زمانی که بهره‌برداری از پروژه‌های ریلی سال‌ها به طول می‌انجامد، مردم برای  سفرهای خود صبر نمی‌کنند.
 
به گفته کارشناسان ریلی، با وجود حمایت از صنایع ریلی از سال 89 تا کنون آمار مسافران ریلی روند کاهشی را طی کرده است.
 
از طرفی در حمل‌ونقل هوایی با وجود تمام تلاطمات اقتصادی و فرسودگی ناوگان، مسافران بخش هوایی افزایش یافته‌اند؛ در نتیجه به نظر می‌رسد که زمان برای مسافران ارزش بیشتری پیدا کرده و زمان‌بر بودن سفرهای ریلی استقبال بخشی از متقاضیان را کاهش داده است.