افزايش نرخ مبادله اي و كاهش تدريجي تخصيص آن راهكار يكسان سازي نرخ ارز

خبراقتصادي  – بانك مركزي در روزهاي اخير، نرخ رسمي انواع ارز  را افزايش داده و روز گذشته  نرخ رسمي و مبادله اي دلار 30528 ريال، پوند 43845 ريال، يورو 34426 ريال، اعلام شده است. در بازار آزاد ارز نيز نرخ هر دلار ۳۴۵۶ تومان، هر یورو را ۳۹۱۸ تومان، هر پوند ۴۹۸۰ تومان، لیر ترکیه ۱۱۹۸ و درهم امارات ۹۴۵ تومان اعلام شده است.

 نرخ فروش هر قطعه سکه تمام بهار طرح جدید امروز شنبه در بازار یک میلیون و ۴۲ هزار تومان، طرح قدیم یک میلیون و ۳۹ هزار تومان، نیم سکه ۵۲۲ هزار تومان، ربع سکه ۲۷۳ هزار تومان و سکه گرمی ۱۸۰ هزار و ۵۰۰ تومان اعلام شد. همچنین نرخ هر گرم طلای زرد ۱۸ عیار در بازار داخلی ۱۰۵ هزار و ۸۳۸ تومان و نرخ هر اونس طلا در بازارهای جهانی ۱۲۹۹ دلار است.

 براين اساس، فاصله نرخ مبادله اي و آزاد دلار به رقم 403 تومان رسيده است و اين رقم هنوز تا مقدار مورد نظر كارشناسان براي حركت به سمت يكسان سازي نرخ ارز فاصله دارد.   

برخي كارشناسان معتقدند كه براي رسيدن به شرايط يكسان سازي نرخ ارز، بايد تخصيص ارز مبادله اي به تدريج كاهش يابد تا تقاضا براي ارز مبادله اي كاهش يافته و ارز آزاد جايگزين آن شود و همچنين امكان افزايش نرخ ارز مبادله و كاهش فاصله آن با نرخ بازار آزاد فراهم شود. 

مشاور بانکی اتاق بازرگانی ایران معتقد است که کاهش تخصیص ارز مبادله‌ای اقدام درست و منطقی است اما باید به شکل تدریجی اتفاق بیفتد تا آسیب‌های آن در فضای اقتصادی بروز نکند.

محمد مهدی رئیس‌زاده در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا، اظهار کرد: مدتی است که موضوع کاهش تخصیص ارز مبادله ای در صنایع مختلف مطرح شده است و کاهش این نوع ارز گامی در جهت یکسان سازی نرخ ارز است. به عنوان نمونه این اقدام از سال گذشته در صنایع نساجی آغاز شد و بسیاری از مواردی که پیش از این ارز مبادله ای دریافت می کردند همگی تبدیل به ارز متقاضی شدند.

وی ادامه داد: کاهش تخصیص ارز مبادله ای اقدام درست و منطقی است اما باید به تدریج صورت بگیرد، چرا که هنوز شرایط کامل برای یکسان سازی نرخ ارز در کشور اتفاق نیفتاده است. تخصیص ارز مبادله ای به بخشی از صنایع می تواند باعث ایجاد نوعی رانت شود؛ به عنوان نمونه در صنعت نساجی از مواد اولیه ای مانند مواد پتروشیمی استفاده می شود. استفاده کردن از ارز مبادله ای برای مواد پتروشیمی عملا باعث خواهد شد که سود هنگفتی در بخش صنایع بالا دستی صنعت یعنی بخش پتروشیمی شکل گیرد، در حالی که بخش نساجی که مصرف کننده این مواد است چنین سودی را ندارد یا گاهی اصلا سودی ندارد.

رئیس‌زاده تصریح کرد: در حالی که اگر ارز متقاضی از بخش بالا دستی به سمت بخش های پایین دستی باشد این مسئله به وجود نمی آید و توازن بهتری بین حلقه های مختلف ارز از ابتدا تا انتها به وجود می آید.

وی اضافه کرد: در مجموع این اقدام گام درستی در جهت یکسان سازی نرخ ارز است اما نیاز است که این کار به تدریج صورت بگیرد، چرا که اگر به یکباره ارز مبادله ای حذف شود و کلیه واردات با ارز متقاضی انجام شود باعث می شود به شکل ناگهانی تقاضا در بازار افزایش پیدا کند و اگر بازار نتواند جوابگو باشد نرخ ارز دچار شک می شود و افزایش پیدا می کند.

بازار جهانی ارز در هفته گذشته تحت تاثیر آمار اشتغال آمریکا و همچنین عدم ارائه زمان بندی برای افزایش نرخ بهره در این کشور از سوی فدرال رزرو قرار گرفت به طوری که ارزش دلار در مقابل سایر ارزها تضعیف شد، اما این روند در اواخر هفته معکوس و شاخص تا حدودی تقویت شد.

در هفته منتهی به ۱۲ ژوئن (۲۳ خرداد) وضعیت بازار جهانی ارز بار دیگر تحت تاثیر اظهارات خانم یلن (رئیس کل فدرال رزرو) قرار گرفت به طوری که وی در اظهاراتی گرچه وضعیت اقتصادی امریکا را نسبت به قبل بهتر ارزیابی کرده بود، ولی برخلاف سخنرانی دو هفته قبل خود در مورد زمان افزایش نرخ بهره کلیدی سخنی به میان نیاورد.

یلن، بدون اشاره به زمان افزایش نرخ بهره، رشد تدریجی آن را برای اقتصاد آمریکا مثبت ارزیابی کرد. این در حالی است که وی اخیرا در مورد افزایش نرخ بهره در ماه های آینده سخن گفت و خود موجب اثر گذاری در ارزش دلار شد.

با این حال در کنار این موضوع، آمارهای ناامید کننده اشتغال آمریکا و همچنین تصمیم بانک مرکزی استرالیا در حفظ نرخ بهره و عدم افزایش سیاست‌های پولی که موجب تقویت پول این کشور در مورد دلار شد از عوامل تضعیف ین بوده است. این در حالی است که بر اساس گزارش بانک مرکزی ارزش دلار امریکا در هفته اخیر در برابر ین حدود ۰.۴۱ درصد و فرانک ۱.۲۱ درصد تضعیف شد.

 اما در اواخر هفته اخیر ارزش دلار در برابر یورو ۰.۹۹ و پوند ۰.۱.۸ درصد تقویت شده است. این گزارش حاکی از آن است که به مانند هفته گذشته احتمال خروج انگلیس از اتحادیه اروپا که موجی از ریسک گریزی را در بازار های مالی ایجاد کرد از عوامل تقویت دلار بوده چرا که در پی این موضوع یورو و پوند در برابر ارز های مطمئن از جمله دلار آمریکا تضعیف شد.

در بازار جهانی طلا نیز رشد ۲.۶۲ درصدی ثبت شده است که ارقام اشتغال هفته ما قبل در آمریکا همچنان این تلقی را بر بازار حاکم کرد که نرخ بهره این کشور در ماه جاری مالی افزایش نخواهد داشت. این موضوع موجب رشد قیمت طلا شد.

در بازار نفت نیز بهای نفت برنت و آمریکا نسبت به هفته ما قبل افزایش داشت. کاهش ذخیره نفت آمریکا، کاهش احتمال افزایش نرخ بهره کلیدی این کشور با توجه به سخنان اخیر خانم یلن و ریزش بیشتر تولید نفت نیجریه در طی حمله به خطوط لوله این کشور از مهم ترین دلایل افزایش بهای نفت برنت عنوان شده است.