دسترسي نداشتن اعضاي پارلمان شهري به «ماژور مالي» و «سامانه فاينانس شهرداري»
سايه ابهام بر سر فرآيندهاي مالي شهرداري
ماژور هزينه‌هاي تمام شده پروژه‌هاي شهري تهران در سايه است، البته اعضاي شوراي شهر چندين بار لزوم دسترسي به آن را به همراه سامانه فاينانس مالي اين نهاد شهري مطرح كرده‌اند، اما همچنان جديتي از سوي هيات‌رييسه و رييس شوراي شهر تهران براي پيگيري اين موضوع وجود ندارد، در شرايطي كه تعلل براي شفاف‌سازي بدهي‌ها و دارايي‌هاي شهر تهران مي‌تواند شهردار بعدي تهران را با بن بست مواجه كند.
خبر اقتصادی - دسترسي اعضاي پارلمان شهري تهران به سامانه‌هاي شهرداري تهران موضوعي است كه بارها در صحن پارلمان شهري تهران مورد انتقاد قرار گرفته است و معاون شهردار تهران هم در جواب اين انتقادات همين پاسخ كليشه شده قديمي را داده است كه سامانه‌ها براي كميسيون‌هاي مربوطه باز است، بقيه اعضا هم مي‌توانند براي ديدن اين سامانه به ساختمان شهرداري تهران بروند تا امكان دسترسي به اطلاعات برايشان مهيا شود. باوجود اين فرآيندهاي مالي مهمي در شهرداري تهران وجود دارد كه اگر دراختيار اعضاي شوراي شهر قرار گيرد، مي‌تواند به تهيه نقشه راه اقتصادي مطمئن براي مديريت شهري تهران كمك كند به‌خصوص در شرايطي كه شهرداري تهران با گذشت نزديك به سه سال از ركود مسكن و كاهش 50درصدي درآمدها، توان اقتصادي خود را از دست داده است. اين فرآيندهاي مالي از سوي عضو كميسيون فرهنگي و اجتماعي شوراي شهر تهران با دو عنوان «ماژور مالي» و « فاينانس» شهرداري تهران نام برده مي‌شوند. احمد حكيمي‌پور، نماينده اصلاح‌طلب شوراي شهر تهران در اين باره به «تعادل» مي‌گويد، بارها از هيات‌رييسه شوراي شهر خواسته‌ام تا از طريق رايزني با شهرداري تهران مقدمات دسترسي اعضاي شوراي شهر تهران به اينگونه اطلاعات مالي مديريت شهري را فراهم كند اما هنوز كاري از پيش نرفته است. او مي‌افزايد: متاسفانه هيات‌رييسه شوراي شهر تهران با تعلل در اين باره شورا را مشمول زمان مي‌كند.
ماژور مالي چيست؟
حكيمي‌پور در توضيح بيشتر درباره ماژور مالي شهرداري تهران مي‌گويد: شهرداري تهران اطلاعاتي با عنوان ماژور هزينه‌هاي تمام شده مديريت شهري دارد. اين اطلاعات نشان مي‌دهد كه هزينه تمام شده پروژه‌هايي كه در بخش‌هاي مختلف مديريت شهري تهران آغاز شده‌اند، تا انتها چقدر بوده است و از ابتدا چه رقمي براي آنها مصوب شده است. به هر حال در ابتداي هر پروژه مبلغي براي اجراي آن مصوب مي‌شود اما در نهايت هزينه نهايي عمده اين پروژه‌هاي شهري با برآورد‌هاي اوليه تفاوت دارد. چون در بيشتر مواقع پروژه‌ها گران‌تر تمام مي‌شوند و قيمت تمام شده آنها با قيمت زمان تصويب تفاوت زيادي دارد.
او بااشاره لزوم ايجاد سامانه ماژور مالي شهرداري تهران ادامه مي‌دهد: شهرداري به‌راحتي مي‌تواند اين سيستم را دراختيار اعضاي شوراي شهر تهران قرار دهد البته اگر بخواهد. مديريت شهري بايد هر چه زودتر اين داشبورد نظارتي را طراحي و اجرا كند تا در ادامه اعضاي شوراي شهر نيز بتوانند نظارت بهتري در اين حوزه‌ها اعمال كنند.
شهرداري تعارف مي‌كند
حكيمي‌پور همچنين درباره سامانه فايناس شهرداري تهران نيز مي‌گويد: مديريت شهري تهران سامانه ديگري با عنوان فايناس دارد كه همه فرآيندهاي مالي شهرداري در آنجا ثبت مي‌شود. بنده بيشتر از 10بار در جلسات شوراي شهر پرسيده‌ام كه چه كسي به اين سامانه دسترسي دارد.
متاسفانه هيچ كس به آن دسترسي ندارد، در حالي كه ما نمايندگان مردم هستيم و اين‌طور نمي‌شود كه نمايندگان مردم وظيفه نظارت بر اعمال شهرداري داشته باشند، اما شهرداري در برابر درخواست اطلاعات ما بگويد هر زمان خواستيد مي‌توانيد با حضور در ساختمان شهرداري از اطلاعات سامانه استفاده كنيد. فكر مي‌كنم شهرداري هم بيشتر در اين زمينه تعارف مي‌كند كه مي‌گويد هر وقت بياييد اطلاعات را در اختيارتان قرار مي‌دهيم، خب ما اطلاعات را مي‌خواهيم اما مشخص نيست، چگونه بايد برويم و به اين اطلاعات دست پيدا كنيم، در حالي كه وقتي مسائل را بخواهيم اينگونه حل كنيم درنهايت روابط كاري لوث مي‌شود. معتقدم مساله دسترسي به سامانه‌ها كه بايد به صورت قانوني پيگيري شود. وقتي در شورا تذكري داده مي‌شود بايد پاسخ روشن آن به شورا بيايد تا تكليف نهايي آن مشخص شود. وي هيات‌رييسه شوراي شهر تهران را مسوول پيگيري اينگونه موضوع هامي داند و مي‌گويد: هيات‌رييسه بايد اينگونه اقدامات را انجام دهد اما متاسفانه شورا را مشمول زمان مي‌كند. اين رويه درست نيست، چون هيات‌رييسه شورا پاسدار كيان پارلمان شهري است و درواقع پيگيري مديريت شورا و تمام اقدامات شورا با هيات‌رييسه است و هيات‌رييسه متولي چرخش بهتر امور شورا نيز است.
وضعيت مالي شهرداري، دغدغه اعضا
اقدامات هيات‌رييسه براي افزايش توان نظارتي پارلمان شهري تهران كافي نيست باوجود اين ابولفضل قناعتي، عضو هيات‌رييسه شوراي شهر خود نيز با موضوعي كه احمد حكيمي‌پور مطرح كرده است توافق دارد. او با اشاره به درخواست اين عضو شورا درباره تعيين تكليف وضعيت بدهي‌هاي شهرداري و حق اطلاع شورا از اين موارد به «تعادل» مي‌گويد: ما به عنوان نمايندگان شورا بايد در جريان اقدامات شهرداري تهران قرار بگيريم. مردم ما را به عنوان امانتدار و وكيل خود انتخاب كرده‌اند تا از اموال آنان محافظت كنيم. بالاخره بايد روشن شود كه وضعيت دخل و خرج اموال مردم به چه ترتيب است.
قناعتي رصد و بررسي تمامي زواياي دخل و خرج شهرداري را حق و وظيفه شوراي شهر مي‌داند و مي‌افزايد: ما بايد بدانيم شهردار تهران به چه سمت و سويي مي‌رود. اگر اينگونه نباشد، يكدفعه به خودمان مي‌آييم و متوجه مي‌شويم كه شهر تهران با 50هزار ميليارد بدهي روبرو شده است و در اين صورت، ديگر نمي‌شود مساله و مشكل را به راحتي جمع كرد.
اين عضو شوراي شهر تهران، اطلاع از وضعيت مالي شهرداري را به‌عنوان دغدغه تمام اعضاي شوراي شهر تهران مطرح مي‌كند و ادامه مي‌دهد: معتقديم شهرداري بايد ليست تمام فاينانس‌ها و وام‌هايي كه از منابع خارج و داخل كشور گرفته است به علاوه رقم بدهي پيمانكاران، اموال نقد و غيرنقدي كه دارد را دراختيار اعضاي شوراي شهر تهران قرار دهد. بالاخره اين موارد جزو حقوق اعضاست.
او مي‌گويد: اطلاع از فاينانس و مواردي كه به آنها اشاره شد به ما اجازه مي‌دهد تا وضعيت شهرداري تهران را ارزيابي كنيم تا بدانيم كه چه ميزان بدهي داخلي، خارجي و چه ميزان سرمايه دارد تا با بررسي و جمع‌بندي آن شهردار تهران را ملزم كنيم كه براساس وضعيت مالي و اقتصادي كه بر مديريت شهري حكمفرماست قدم‌هاي بعدي خود را بردارد. حال ممكن است شرايط كنوني به سمتي برود كه اجازه انجام چندين پروژه ديگر را به شهرداري تهران داده شود يا بالعكس شرايط طوري باشد كه از ادامه پروژه‌ها جلوگيري شود.
بالاخره يك روز قاليباف مي‌رود
عضو هيات‌رييسه شوراي شهر تهران بااشاره به اتمام اين دوره از مديريت شهري مي‌افزايد: بالاخره يك روز اين دوره چهار ساله شهرداري تهران هم تمام مي‌شود و ممكن است تهران شهردار ديگري داشته باشد. درست نيست وقتي گروه ديگري در مسند مديريت شهري مي‌نشينند، آمار و اطلاعاتي از بدهي‌ها و وام‌هاي شهرداري تهران وجود داشته باشد كه شوراي چهارم از آن بي‌اطلاع است. اگر چنين اتفاقي بيفتد اين ايراد به اعضاي شورا بر مي‌گردد كه حساب دخل و خرج شهرداري تهران، ميزان بدهي و جرايمي كه به‌دليل ديركرد به آنها اضافه شده را نمي‌دانسته است.
قناعتي ادامه مي‌دهد: در حال حاضر ما نمي‌دانيم وام‌ها و فاينانس‌هايي كه شهرداري تهران گرفته است به‌موقع پرداخت مي‌شود يا نه. در صورت عدم پرداخت به‌موقع بدهي‌هاي شهر تهران، مديريت بعدي پايتخت بايد جرايم آن را نيز پرداخت كند. در اين صورت، گروه بعدي كه مديريت شهري را در دست بگيرند مي‌توانند اين انتقاد را به اعضاي شوراي شهر تهران داشته باشند و از ما بپرسند، شما كه عضو پارلمان شهري بوده‌ايد، چرا اجازه تصويب و اجراي پروژه‌هاي جديد را به شهرداري داده‌ايد تا بدهي مديريت شهري افزايش يابد؟ چرا به جاي احداث ساختمان‌هاي جديد پرداخت بدهي‌ها را در دستور كار قرار نداده‌ايد. درحالي كه اگر بدهي‌ها پرداخت مي‌شد، سود آن بيشتر از سود ساختمان‌هايي است كه احداث شده‌اند؟ به هر حال ممكن است مبلغ بدهي‌ها به علاوه جرايم آنها افزايش بيشتري نسبت به ارزش پروژه‌ها داشته باشند. آيا ما نبايد حساب و كتاب كنيم تا مشخص شود كه توجيه اقتصادي در پرداخت بدهي‌ها و بازگشت پول وجود دارد يا خير؟ درحالي كه ممكن است پروژه به قدري سودده باشد كه حتي از جرايم بدهي‌ها هم ارزش بيشتري پيدا كند و زماني مي‌توان قضاوت درستي درباره اين موارد داشت كه به تمام صورت وضعيت‌هاي مالي شهري دسترسي پيدا كرد.
او با تاكيد بر اين مطلب كه اعضاي شوراي شهر تهران در حال حاضر به هيچ كدام از اين اطلاعات دسترسي ندارند ادامه مي‌دهد: متاسفانه اعضا اين موارد را نمي‌دانند درحالي كه دانستن وضعيت فعلي شهرداري حق آنها است. به همين دليل اعضاي شوراي شهر درخواست كردند تا اين موضوع پيگيري شود.
تعلل رييس شورا
قناعتي همچنين درباره پيگيري‌هايي كه در اين خصوص صورت گرفته است، مي‌گويد: ماه گذشته بود كه ما در هيات‌رييسه شوراي شهر اين موضوع را با آقاي چمران رييس شوراي شهر تهران مطرح كرديم تا جلسه خصوصي با شهردار تهران در اين زمينه بگذارد.
به دنبال طرح موضوع رييس شورا به من قول داد كه جلسه‌يي در صحن شوراي شهر بگذارد اما هنوز اتفاق نيفتاده است. بنده حتي مطرح كردم كه اعضاي شورا جلسه‌يي خصوصي با شهردار تهران در اين باره داشته باشند تا او شفاف و دقيق در اين باره توضيح دهد كه بدهي‌ها و سرمايه‌هاي شهر تهران در چه وضعيتي قرار دارد تا ما بر اساس داشته‌هاي شهر تهران اجراي طرح‌ها را اولويت‌بندي كنيم. اين اتفاق اگر بيفتد هيچ اشكالي ندارد، البته بعيد مي‌دانم اگر رييس شورا از شهردار تهران اين توضيحات را بخواهد او مخالفت كند و به نظر شورا تمكين نكند.
خودمان هم برخي اطلاعات را نداريم
در حالي كه هنوز درخواست شوراي شهر به شهرداري تهران براي سامانه‌ها مالي شهرداري مطرح نشده است اما ناصر اماني، معاون برنامه‌ريزي شهردار تهران به «تعادل» مي‌گويد: ما خودمان هم به يكسري از اين اطلاعات دسترسي نداريم، چون سامانه‌هاي ماژور مالي و فايناس شهرداري تهران هنوز فعال نشده است. او درباره سامانه ماژور مالي توضيح مي‌دهد: اين سامانه براي ثبت صورت‌هاي مالي و صورت وضعيت‌هايي است كه از پيمانكاران دريافت و مبالغي كه به آنها پرداخت مي‌شود. ماژور مالي و قيمت تمام شده هنوز به‌طور كامل در سيستم شهرداري تهران آماده نيست چون نرم‌افزار آن نهايي نشده است اما در آينده نزديك بايد آماده شود تا در سيستم‌هاي تمام سازمان‌ها و شركت‌هاي شهرداري تهران مستقر شود. زماني كه اين اتفاق بيفتد، امكان بهره‌برداري از آن وجود دارد تا بتوانيم آن را در اختيار اعضاي شوراي شهر تهران قرار دهيم. اما اكنون حتي خودمان هم نمي‌توانيم اين اطلاعات را مشاهده كنيم. اماني مي‌گويد: اين سامانه در حال تكميل است، با اين وجود، بايد از دوستان معاونت مالي اقتصادي و سازمان فناوري اطلاعات شهرداري تهران كه بطور مشترك مسووليت انجام آن را به‌عهده گرفته‌اند پرسيده شود. قطعا آنها مي‌توانند پاسخ دهند كه آيا زمان‌بندي خاصي براي سامانه درنظر گرفته‌اند يا نه. طراحي اين سيستم‌ها از سه سال قبل در دستور كار شهرداري بوده است اما اتمام آن زمان بر، پيچيده و سختي است. بعضا قوانين و مقرراتي وجود دارد كه مانع توسعه مي‌شود و براي تسريع در انجام كارها بايد اين مقررات و بعضي فرآيندهاي اجراي آن اصلاح شود. تاكنون هم گام اصلي آن برداشته شده است اما زير سيستم‌هايي مثل قيمت تمام شده هنوز انجام نشده است.
بودجه عملياتي پيش‌زمينه تشخيص قيمت
او در اين باره از يك عقب‌ماندگي هم نام برده و مي‌گويد: اگر ما مبناي اقدامات شهرداري را قيمت تمام شده قرار بدهيم بايد به سمت استقرار كامل بودجه‌ريزي عملياتي برويم در حالي كه تاكنون ما فقط دو گام از بودجه‌ريزي عملياتي را برداشته‌ايم و گام‌هاي ديگر آن در سال‌هاي بعد بايد برداشته شود.
طبق مصوبه شوراي شهر تهران ما ملزم شديم تا طوري برنامه‌ريزي كنيم كه در پايان برنامه سيستم بودجه‌ريزي شهرداري تهران كاملا عملياتي شود. قطعا يكي از مواردي كه در قيمت تمام شده مهم است، بودجه‌ريزي عملياتي است.
براي گرفتن اطلاعات به شهرداري بياييد
«اعضاي شورا هر زمان خواستند براي گرفتن اطلاعات به شهرداري بيايند.» احمد حكيمي‌پور اين سخنان اماني را تعارف مي‌داند اما معاون برنامه‌ريزي شهردار تهران يك‌بار ديگر همين جمله‌هاي هميشگي خود را درباره سامانه فاينانس شهرداري تهران تكرار مي‌كند.
او مي‌افزايد: تكميل و استقرار سيستم فايناس فعلي شهرداري با توانمندي و قابليت‌هاي فعلي هم در دستور كار است تا در نيمه اول امسال همه سازمان‌ها و شركت‌هاي شهرداري تهران بتوانند براي بهره‌برداري به صورت يكپارچه به آن دسترسي پيدا كنند.
البته اكنون هم دوستان در كميسيون بودجه شوراي شهر تهران مي‌توانند گزارش فاينانس را به صورت مستقيم از شهرداري دريافت كنند و مشكلي در دسترسي آنان نيست.
هنوز هيچ برآوردي از وضعيت مالي، بدهي و ميران دارايي‌هاي كنوني شهر تهران وجود ندارد و اگر محمدباقر قاليباف شهردار تهران در زمان باقي‌مانده‌يي كه در مسند شهرداري تهران است در اين باره شفاف‌سازي نكند، احتمالا تجربه ميراث دولت نهم و دهم براي دولت يازدهم در شهرداري هم تكرار خواهد شد؛ ميراثي كه تنها در حوزه شهري به‌طور تقريبي 11هزار ميليارد تومان محاسبه شده است و حتي خود شهردار تهران هم همواره با اين معضل روبه‌رو بوده است.
نیره خادمی
