شاخص‌سازي سازمان بورس براي جلوگيري از فرار نقدينگي

خبر اقتصادی - افت شاخص در روزهاي اخير با رويه غلط سازمان بورس به نوعي ديگر رقم خورد به نحوي كه كارشناسان بازار معتقدند چنانچه مسوولان بازار اجازه افت بيشتر شاخص و اصلاح آن را مي‌داددند اين اصلاح زودتر و تنها طي چند روز صورت گرفته و موجب زيان سهامداران نمي‌شد اما مسوولان بورسي با انجام معاملات دستوري بلوكي در برخي نمادها، عامل تقويت بي‌دليل شاخص براي جلوگيري از افت بيشتر شده و موجب ضرر سهامداران شدند.

يك مقام مسوول در بورس تهران به روزنامه «تعادل» گفت كه مسوولان سازمان بورس طبق دستور به بورس تهران تاكيد كردند تا با معاملات بلوكي ارزش معاملات و شاخص‌هاي بازار را كنترل كنند تا نقدينگي از بازار خارج نشود. بر اين اساس ارزش معاملات در روزهاي اخير با وضعيت مبهمي روبه‌رو شده است زيرا تا ساعات پاياني هر روز در محدوده زير يك صد ميليارد ريال ثابت مانده و تنها در نيم ساعت پاياني معاملات، ارزش معاملات به كمك دادوستد بلوكي به رقم بالاي 200ميليارد تومان مي‌رسد اين درحالي است كه عرضه‌هاي سنگين و صف فروش موجب شده تا سهامداران نتوانند سهام خود را بفروشند بنابراين سازمان بورس با دستكاري شاخص به واسطه معاملات بلوكي درحال شاخص‌سازي است و تصور مي‌كند كه بازار از بلوغ برخوردار نيست.

 داد و ستد تالار شيشه‌اي

شاخص كل قيمت و بازده نقدي بورس تهران در پايان معاملات سه‌شنبه 25خرداد ماه 95 با كاهش 740واحدي به رقم 73هزار و 959واحد رسيد. شاخص كل هم‌وزن نيز با كاهش 108واحدي روي عدد 13هزار و 468واحد ايستاد. شاخص قيمت هم‌وزن اما در بازار ديروز با افت 88 واحدي به رقم 10هزار و 968واحد رسيد. همچنين شاخص سهام آزاد شناور با 1089واحد افت به عدد 81 هزار و 798واحد رضايت داد، شاخص بازار اول اما درحالي با كاهش 639 واحدي به رقم 51 هزار و 201واحد رسيد كه شاخص بازار دوم با 899 واحد افت عدد 165هزار و 5 واحد را تجربه كرد.

براساس اين گزارش، معاملات سهام در نماد معاملاتي شركت پالايش نفت بندرعباس با 60 واحد، ايران‌خودرو با 54 واحد و سايپا با 49واحد كاهش بيشترين تاثير منفي را در محاسبه شاخص كل بورس به نام خود ثبت كردند. در مقابل معاملات سهام در نماد معاملاتي شركت بانك تجارت با 7واحد، پتروشيمي مبين با 6 واحد و پتروشيمي شيراز با 2واحد افزايش بالاترين تاثير مثبت را بر محاسبه اين نماگر به نام خود ثبت كردند. ارزش كل معاملات روز گذشته بورس تهران نيز به بيش از 201ميليارد تومان بالغ شد كه ناشي از دست به دست شدن 920ميليون سهم و اوراق مالي قابل معامله طي 62 هزار و 752 نوبت داد و ستد بود.

طي اين معاملات، نماد معاملاتي شركت‌هاي آذريت، حق تقدم خريد سهام پتروشيمي شازند، صكوك اجاره صدانا، حق تقدم خريد سهام بيمه نوين، داروسازي امين و كيمي‌ دارو از سوي ناظر بازار سهام بازگشايي و در مقابل نماد معاملاتي شركت‌هاي ساختمان اصفهان، حق تقدم خريد سهام محورسازان ايران‌خودرو، نفت سپاهان، كارت اعتباري ايران كيش، داروسازي فارابي، كربن ايران، تراكتورسازي ايران، سرمايه‌گذاري سايپا، عمران و توسعه فارس، اوراق اجاره صمپنا، اوراق اجاره صينا، اوراق مشاركت شهرداري دزفول، اوراق مشاركت شهرداري شيراز، اوراق مشاركت شهرداري مشهد، توليد نيروي برق دماوند، سوليران و فولاد كاويان متوقف شدند. ديروز معاملات كد به كد در نماد معاملاتي پتروشيمي شيراز با جابه‌جايي بيش از 24ميليون سهم به ارزش كمتر از 6 ميليارد تومان همچنين در نماد معاملاتي سرمايه‌گذاري خوارزمي با بيش از 22ميليون سهم به ارزش بيش از 2.5ميليارد تومان ادامه يافت. همچنين 20ميليون سهم شهرسازي و خانه‌سازي باغميشه به ارزش كمتر از 5 ميليارد تومان كد به كد شد. در نماد معاملاتي توسعه معادن و فلزات نيز 15ميليون سهم از سوي سهامدار عمده گروهي به كدهاي درون‌گروهي جا به ‌جا شد. در صدرا اما برنامه كامل معاملات ديروز به 14.5ميليون سهم به ارزش بيش از 3.5ميليارد تومان رسيد. همچنين در نماد معاملاتي ايران ترانسفو 10ميليون سهم به ارزش بيش از 11ميليارد تومان با معاملات درون‌گروهي روبه‌رو شد. در گسترش صنايع انرژي آذراب 8 ميليون سهم به ارزش كمتر از 2ميليارد تومان با معاملات انتقالي سهامدار عمده روبه‌رو بود. روز گذشته همچنين پتروشيمي مبين با جابه‌جايي 3ميليون سهمي به ارزش بيش از يك ميليارد تومان به كدهاي درون‌گروهي سهامدار عمده منتقل شد. پتروشيمي جم نيز با معامله انتقالي بيش از 2ميليون سهم به ارزش بيش از 2ميليارد تومان در ميان كدهاي درون‌گروهي سهامدار عمده خود روبه‌رو شد. در نهايت روز گذشته 155ميليون برگه حق تقدم استفاده نشده بانك آينده به ارزش بيش از 1.5ميليارد تومان به كدهاي درون‌گروهي سهامدار عمده جابه‌جا شد.

 معاملات 2 هزار و 264 ميليارد ريالي فرابورس

در معاملات 25خرداد ماه بازار فرابورس ايران 398ميليون ورقه بهادار به ارزش 2هزار و 263ميليارد و 920ميليون ريال در 30هزار و 856 نوبت داد و ستد شد. در روز گذشته آيفكس با 8 واحد كاهش در جايگاه 781.15واحدي قرار گرفت و پالايش نفت تهران و لاوان بيشترين تاثير را در اين وضعيت داشتند. بيشترين حجم معاملات نيز مربوط به معامله 25ميليون و 650 هزار سهم تابان هور بود و بيشترين ارزش معاملات ديروز به ميزان 77ميليارد ريال در اختيار برق دماوند بود.

در اين شرايط، بيمه سامان و پس از آن بيمه كوثر و قند چهارمحال بيشترين افزايش قيمت را داشتند و در آن سوي بازار، پتروشيمي مارون، نيرو سرمايه و پالايش نفت شيراز با بيشترين كاهش قيمت مواجه شدند. نماد شركت‌هاي پالايش نفت تهران، پالايش نفت لاوان، قند شيروان، پالايش نفت لاوان، سرمايه‌گذاري مسكن تهران و بانك دي به عنوان پربيننده‌ترين نمادهاي فرابورسي معرفي شدند.

طبق اين گزارش در بازار اول، 61 ميليون اوراق بهادار به ارزش 126 ميليارد ريال داد و ستد شد كه طي آن بالاترين حجم معاملات به نام تابان هور ثبت شد. علاوه بر اين، 93 ميليون اوراق بهادار در بازار دوم به ارزش يك هزار و 260 ميليارد ريال دست به دست شد و بيشترين حجم و ارزش اين بازار مربوط به ذوب‌آهن اصفهان بود. اوراق حق تقدم استفاده از تسهيلات مسكن در بازه 865 تا 880 هزار ريال مبادله شد و بيشترين افزايش قيمت در نماد آبان 94 اتفاق افتاد. در بازار ابزاهاي نوين مالي، صندوق سرمايه‌گذاري اعتماد آفرين پارسيان با معامله 6 ميليون و 380 هزار سهم، بيشترين حجم معاملات ETF را از آن خود كرد.

همين‌طور اوراق اجاره سه ماهه مپنا با داد و ستد 100 هزار و 870 ورقه بهادار بيشترين حجم معاملات اوراق با درآمد ثابت را داشت. ارزش معاملات اسناد خزانه اسلامي نيز در اين بازار بالغ بر 153ميليارد ريال شد. در ميان نمادهاي معاملاتي اسناد خزانه، بيشترين ارزش معاملات در نماد «اخزا4» رقم خورد. در پايان اين معاملات، نماد معاملاتي اوراق اجاره شركت واسط مالي مهر براي تامين مالي شركت مديريت پروژه‌هاي نيروگاهي ايران در نماد «صمپنا 1»، براي پرداخت اصل مبلغ اوراق و پرداخت آخرين اجاره‌بهاي سه ماهه اوراق در تاريخ 28 خرداد، متوقف شد. همچنين نماد معاملاتي شركت توليد نيروي برق دماوند جهت برگزاري مجامع عمومي فوق‌العاده و عادي سالانه صاحبان سهام در روز شنبه متوقف شد.

 عرضه‌هاي تالار نقره‌اي

تالار صادراتي بورس كالاي ايران روز سه‌شنبه 25 خردادماه شاهد عرضه 54هزار و 600 تن انواع قير، لوب كات سبك و وكيوم باتوم بود. همچنين 5هزار تن وكيوم باتوم و 2هزار تن لوب كات سبك شركت پالايش نفت تبريز و 47هزار و 600 تن انواع قير شركت‌هاي عايق اصفهان، پالايش نفت تبريز، ريونيز پالايش آرتان، داناگام، قيران پخش ستاره ايرانيان، نفت جي، بام گام عايق اروميه و الوند پارس سپاهان در اين تالار عرضه شد.

بر اساس اين گزارش، 131هزار و 892 تن انواع مواد پليمري، قير، وكيوم باتوم و گوگرد در تالار فرآورده‌هاي نفتي و پتروشيمي روي تابلوي عرضه رفت. بر اين اساس شركت‌هاي پتروشيمي 45هزار و 92 تن انواع مواد پليمري را در اين تالار عرضه كردند. از سوي ديگر تالار محصولات صنعتي و معدني در اين روز عرضه 10هزار تن تختالc شركت فولاد هرمزگان جنوب، 200 تن شمش هزار پوندي 99.8 شركت ايرالكو و 20 كيلوگرم شمش طلاي معدن زرشوران را تجربه كرد.

همچنين 4هزار و 160تن جو دامي استان‌هاي خراسان رضوي، ايلام، خوزستان و مركزي در قالب طرح قيمت تضميني و 200 تن جو دامي روسيه، 500تن ذرت دانه‌يي دزفول، 500تن كنجاله آفتابگردان شركت پنبه و دانه‌هاي روغني خراسان، 165تن كنجاله سويا كرمانشاه و 200تن كنجاله كنجد شركت پنبه و دانه‌هاي روغني خراسان در تالار محصولات كشاورزي عرضه شد.

 روز پرتقاضا در بورس انرژي

در روزي كه بيش از 6ميليون ليتر انواع حلال‌ها عرضه شد، تقاضايي قريب به 12ميليون ليتر به ثبت رسيد تا روزي پرتقاضا براي محصولات پالايشگاهي بورس انرژي ايران رقم زد. در جريان معاملات روز دوشنبه (24 خرداد 95)، در بازار فيزيكي بورس انرژي ايران كالاهاي حلال 400، 402، 406و 410 پالايش نفت اصفهان، حلال 410 پالايش نفت آبادان، حلال 402 و 410 پالايش نفت شيراز و حلال 402 پالايش نفت كرمانشاه و آيزروريسايكل پالايش نفت اصفهان و بندرعباس در رينگ داخلي و گاز مايع خام پالايش گاز ايلام و گاز مايع پالايش گاز فجر جم در رينگ بين‌الملل بورس انرژي ايران مورد عرضه قرار گرفتند. كل معاملات صورت گرفته در عرضه‌هاي عادي و عرضه‌هاي مازاد بازار فيزيكي بورس انرژي معادل 6هزار و 626 تن و به ارزش بيش از 84ميليارد و 400ميليون ريال بود.

بخش عمده بازار فيزيكي در اين روز را عرضه حلال‌هاي پالايشگاه‌ها تشكيل داده بود. از ديگر نكات حايز اهميت نخستين عرضه گاز مايع پالايش گاز فجر جم در رينگ بين‌الملل به حجم 2هزار تن بود كه با وجود تقاضاي 6هزار تني و حضور سه خريدار، به دليل عدم تطابق قيمت سفارش‌هاي خريد و فروش معامله‌يي صورت نپذيرفت.

طي اين جلسه معاملاتي، بازار برق بورس انرژي ايران نيز شاهد معامله 2هزار و 270 قرارداد معادل 18هزار و 560مگاوات ساعت به ارزش بيش از 5ميليارد و 700ميليون ريال بود. گفتني است در آغاز جلسه معاملاتي اين روز نمادهاي بار‌ پيك، كم‌باري، ميان‌باري و بارپايه روزانه 23 تير 95 گشايش يافته و در پايان نمادهاي بار پيك، كم‌باري، ميان‌باري و بارپايه روزانه 28 خرداد 95 متوقف شدند.

طبق اين گزارش، در اين روز در تابلوي سلف موازي استاندارد براي قراردادهاي با سررسيد يك‌‌سال و بيشتر در بازار مشتقه بورس انرژي ايران در تمام نمادهاي فعال، 109 قرارداد به ارزشي بيش از يك ميليارد ريال مورد معامله قرار گرفت. در مجموع ارزش كل معاملات اين روز بورس انرژي ايران به بيش از 91ميليارد و 214ميليون ريال بالغ شد. شايان ذكر است در جلسه معاملاتي ديروز (سه‌شنبه 25 خردادماه 94)، در كنار معاملات مستمر قراردادهاي سلف موازي استاندارد برق و نفت كوره در بازار مشتقه، كالاهاي برش سنگين پتروشيمي جم، پنتان پلاس پتروشيمي پارس، آيزوفيد، آيزوريسايكل، حلال 404، نفتاي سبك و سنگين پالايش نفت شيراز، متانول پتروشيمي شيراز و فن‌آوران، ميعانات گازي پتروشيمي رازي در رينگ داخلي و گازمايع پلايش نفت آبادان به مقاصد افغانستان و پاكستان و همچنين گاز مايع پالايش نفت شازند به مقاصد مذكور در رينگ بين‌الملل بازار فيزيكي عرضه شد.