كالاهاي اساسي در سراشيبي قيمت

خبر اقتصادی - بر اساس اين گزارش، در طول سال 2015 شاخص قيمت كالاي بلومبرگ، 24درصد سقوط كرد و در بين زيرشاخص‌هاي اصلي بازار كالا، زيرشاخص انرژي با افت 40درصدي بيشترين كاهش و زيرشاخص فلزات گرانبها با افت 11 درصدي، كمترين كاهش را داشتند. همچنين در طول اين سال، زيرشاخص‌هاي فلزات صنعتي و كشاورزي نيز به ترتيب افت 26 و 14درصدي را تجربه كردند.

 سقوط قيمت در بازار انرژي

در بازار انرژي، ميانگين قيمت نفت خام برنت در سال 2015 نسبت به سال قبل، 47درصد سقوط كرد؛ علت اصلي اين كاهش قيمت، افزايش توليد اعضاي اوپك و كشورهاي غيراوپك و همچنين انتظار افزايش صادرات نفت ايران بعد از رفع تحريم‌ها بوده است. براساس گزارش ماه ژانويه 2016 بانك جهاني، انتظار مي‌رود ميانگين قيمت نفت خام برنت در سال 2015 به‌دليل تداوم مازاد عرضه نسبت به سال قبل 27درصد كاهش يابد و به 37دلار در هر بشكه برسد. ميانگين قيمت گاز طبيعي ايالات متحده، اروپا و گاز مايع ژاپن در سال 2015 نسبت به سال قبل به ترتيب 41، 28 و 37درصد كاهش يافت كه علت اصلي آن موجودي انبار بالا و در عين حال تقاضاي ضعيف و عرضه‌ بالا بوده است. براساس پيش‌بيني بانك جهاني، انتظار مي‌رود در سال 2015 تقاضاي گاز طبيعي به دنبال افت مصرف ژاپن و اروپا كاهش يابد. علاوه بر كاهش تقاضا، تداوم عرضه و فشارهاي رقابتي مضاعف روي قراردادهاي واردات مرتبط با نفت، به كاهش بيشتر قيمت گاز طبيعي دامن خواهد زد. بانك جهاني در پيش‌بيني ژانويه 2016 برآورد كرده كه متوسط قيمت گاز طبيعي ايالات‌متحده، به‌دنبال اضافه عرضه‌ جهاني و تداوم توليد در ايالات‌متحده 4درصد كاهش يابد. همچنين پيش‌بيني شده است، ميانگين قيمت گاز طبيعي اروپا و همچنين ميانگين قيمت گاز مايع ژاپن 4درصد كاهش يابند. ميانگين قيمت زغال سنگ، نيز هر دو در سال 2015 حرارتي استراليا نيز در سال 2016، 18درصد كاهش يابند. ميانگين قيمت زغال‌سنگ حرارتي استراليا نيز در سال 2015 نسبت به سال قبل به‌دليل تقاضاي ضعيف خصوصا از سمت چين، موجودي انبار بالا و راه‌اندازي خطوط توليد جديد در اين سال 18درصد كاهش يافت. كاهش تقاضاي چين به‌عنوان مصرف‌كننده نيمي از

زغال ‌سنگ جهان دليل اصلي اين كاهش قيمت به‌شمار مي‌آيد. بانك جهاني در گزارش ژانويه 2016 پيش‌بيني كرده است كه به‌دليل تقاضاي ضعيف، مازاد عرضه، ارزان بودن گاز طبيعي و همچنين سياست‌هاي جهاني در راستاي حمايت از محيط‌زيست، ميانگين قيمت زغال‌سنگ در سال 2016، معادل 13درصد كاهش يابد.

 سيماي آماري فلزات اساسي

در بازار فلزات صنعتي، ميانگين قيمت سنگ آهن در سال 2015 نسبت به سال قبل، 42درصد كاهش يافت كه علت آن تداوم عرضه در شرايط ضعف تقاضا خصوصا از سمت چين، به عنوان مصرف‌كننده نيمي از سنگ آهن جهان بوده است. علاوه بر اين، پيشران‌هاي سمت تقاضا نيز بر كاهش بيشتر قيمت سنگ آهن در اين سال دامن زدند؛ در اين سال توليد برخي كارخانه‌هاي با بهره‌وري بالا در استراليا و برزيل آغاز شد و كمپاني‌هاي بزرگي نظير ريوتينتو استراليا و واله برزيل براي حفظ سهم بازار و بيرون راندن رقباي ضعيف‌تر، باوجود افت قيمت سنگ آهن، به توليد خود ادامه دادند و سبب افت بيشتر قيمت آن شدند، تا آنجا كه برخي كارخانه‌هاي با هزينه بالاي توليد، ناچار شدند توليد خود را كاهش دهند يا توليد برخي واحدها را متوقف كنند. بانك جهاني در ماه ژانويه 2016 پيش‌بيني كرد كه متوسط قيمت سنگ‌آهن در سال 2016 به دليل ضعيف ماندن تقاضاي فولاد چين و تداوم مازاد عرضه خصوصا از سوي كارخانه‌هاي با هزينه توليد پايين در استراليا، 25درصد كاهش يابد. ميانگين قيمت مس نيز در سال 2015 نسبت به سال قبل، 20درصد تنزل كرد. افت قيمت مس در اين سال عموما به‌دليل شروع توليد ظرفيت‌هاي جديد بود، آن هم در شرايطي كه تقاضاي چين خصوصا در بخش ساخت و ساز و زيرساخت‌ها ضعيف بوده است. بخش ديگري از كاهش قيمت مس در سال 2015 به‌دنبال افزايش ارزش دلار در پي گمانه‌زني‌ها براي افزايش نرخ بهره امريكا بوده است. چشم‌انداز فلز سرخ در سال 2016 به‌دليل كند شدن رشد تقاضاي چين در بخش‌هاي كليدي خصوصا بخش ساخت‌وساز، نامطلوب است. علاوه بر آن احتمالا در كوتاه‌مدت ظرفيت‌هاي جديد معادن مس در جهان افزايش مي‌يابد كه كاهش قيمت در سال 2016 را تشديد خواهد كرد. به اين ترتيب، بانك جهاني در ژانويه 2016 پيش‌بيني كرده است كه ميانگين قيمت مس در سال 2016،  9درصد كاهش يابد. ميانگين قيمت آلومينيوم در سال 2015 نسبت به سال قبل، به‌دليل صادرات بالاي آلومينيوم از چين، در شرايطي كه تقاضاي داخلي چين ضعيف بود 11درصد تنزل كرد. كشور چين با وجود داشتن تعداد زيادي از كارخانه‌هاي ذوب آلومينيوم با بهره‌وري پايين، با حمايت‌هاي دولت توانست صادرات خود را در شرايط قيمت‌هاي پايين، بالا نگه دارد. البته پايين آمدن قيمت انرژي در اين سال عامل ديگري در جهت كاهش هزينه توليد آلومينيوم، به عنوان يك كالاي انرژي‌بر بوده است. در مقايسه با ساير فلزات، چشم‌انداز تقاضاي آلومينيوم به‌دليل كاربرد آن در بخش‌هاي مختلف و امكان جايگزين كردن آن به‌جاي برخي مصارف فلزات ديگر مطلوب است، با اين وجود، كاهش مصرف جهاني فلزات به اين فلز هم سرايت خواهد كرد. در چين، ظرفيت‌هاي جديد كه هزينه توليد در آنها پايين است، در حال افزايش توليد و تقويت اضافه عرضه در بازار آلومينيوم هستند. در مجموع، با وجود انتظار تقاضاي نسبتا مناسب براي آلومينيوم، نياز است كه براي كاهش اضافه عرضه، توليدات با بهره‌وري پايين بيشتري متوقف شوند. بر اساس پيش‌بيني بانك جهاني در ژانويه 2016، انتظار مي‌رود ميانگين قيمت آلومينيوم در سال 2016 نسبت به سال 2015،  7درصد كاهش يابد.

 فلزات گرانبها و كمترين كاهش قيمت

در بازار فلزات گرانبها، ميانگين قيمت طلا در سال 2015 نسبت به سال قبل عمدتا به‌ دليل كاهش تقاضاي سرمايه‌گذاري 8.3درصد كاهش يافت. كاهش تقاضاي سرمايه‌گذاري به ‌دليل انتظار براي افزايش نرخ بهره امريكا توسط فدرال رزرو و كاهش جذابيت بازار طلا براي سرمايه‌گذاران رخ داد. براساس گزارش بانك جهاني در ژانويه 2016 پيش‌بيني مي‌شود، قيمت طلا در سال 2016، 7.3درصد كاهش يابد كه علت اصلي آن انتظار افزايش ارزش دلار و اعمال سياست‌هاي انقباض پولي بيشتر توسط بانك مركزي ايالات متحده است. ميانگين قيمت نقره نيز در سال 2015 نسبت به سال قبل 18درصد تنزل كرد؛ همانند طلا كاهش قيمت نقره نيز عمدتا به دليل كاهش تقاضاي سرمايه‌گذاري بوده است.  كاهش تقاضاي صنعتي سبب شد افت قيمت نقره بيش از طلا باشد به طوري‌ كه نسبت قيمت طلا به نقره در نيمه دوم سال 2015، 4درصد نسبت به نيمه اول سال افزايش يافت. براساس گزارش ماه ژانويه 2016 بانك جهاني پيش‌بيني مي‌شود در بين فلزات، قيمت نقره بيشترين افت را در سال 2016 داشته باشد و تا 11درصد كاهش يابد كه علت آن كاهش تقاضاي سرمايه‌گذاري و صنعتي همچنين آسيب‌پذيري بيشتر نقره نسبت به كاهش تقاضاي صنعتي در مقايسه با طلاست. ميانگين قيمت پلاتين در سال 2015 نسبت به سال قبل به‌ دليل وجود انبار بالا، تقاضاي وارداتي ضعيف بخش جواهرسازي چين، كاهش تقاضاي سرمايه‌گذاري همچنين رشد استخراج آن از معادن خصوصا معادن آفريقاي جنوبي بعد از اعتصاب كارگران در سال 2014، 24درصد كاهش يافت. براساس گزارش ماه ژانويه 2016 بانك جهاني برآورد مي‌شود قيمت پلاتين در اين سال به‌ دليل اضافه عرضه بيش از 10درصد كاهش يابد.

 بازار پررونق كالاهاي كشاورزي

در بازار كالاهاي كشاورزي، ميانگين قيمت ذرت در سال 2015 نسبت به سال قبل به‌ دليل شرايط مطلوب توليد با وجود پديده ال‌نينو 12درصد تنزل كرد. شوراي بين‌المللي غلات در گزارش آوريل 2016 پيش‌بيني كرده است، توليد و مصرف جهاني ذرت در سال زراعي 2016-2015 نسبت به سال قبل زراعي كاهش يابد به طوري‌ كه مصرف در اين سال برخلاف سال قبل بيشتر از توليد باشد. اما پيش‌بيني اين شورا، فائو و بانك جهاني براي سال 2017-2016 حاكي از افزايش توليد و مصرف ذرت است. لازم به ذكر است در مورد شدت رشد توليد در مقايسه با مصرف اختلاف نظر وجود دارد؛ شوراي بين‌المللي غلات انتظار دارد در سال زراعتي 2017-2016 توليد بيشتر از مصرف باشد اما پيش‌بيني فائو و بانك‌ جهاني عكس آن است.

بانك جهاني كه در گزارش ژانويه 2016 پيش‌بيني كرده بود متوسط قيمت ذرت در سال 2016، 0.1درصد افزايش يابد در گزارش آوريل پيش‌بيني خود را تغيير داد و برآورد كرد متوسط قيمت ذرت در اين سال 3درصد نسبت به سال قبل كاهش يابد. همچنين در اين گزارش پيش‌بيني شده است متوسط قيمت ذرت در سال 2017، 3درصد نسبت به سال قبل افزايش داشته باشد. ميانگين قيمت دانه سويا در سال 2015 نسبت به سال قبل به دليل شرايط مناسب توليد 20.5درصد كاهش يافت. براساس پيش‌بيني آوريل 2016 شوراي بين‌المللي غلات و فائو، توليد و مصرف دانه سويا در سال زراعتي 2016-2015 نسبت به سال قبل افزايش مي‌يابد و توليد همانند سال‌هاي قبل بيشتر از مصرف خواهد بود. همچنين شوراي بين‌المللي غلات براي سال زراعي 2017-2016 پيش‌بيني كرده است توليد و مصرف نسبت به سال قبل زراعي افزايش يابد اما برخلاف سال زراعي 2016-2015 مصرف6 برابر بيشتر از توليد خواهد بود. بانك جهاني در ژانويه 2016 پيش‌بيني كرده بود متوسط قيمت دانه سويا در اين سال 2.3درصد افزايش يابد. اما در آوريل برآورد كرد اين قيمت در سال مذكور بدون تغيير خواهد بود و در سال 2017، 3/3درصد رشد خواهد داشت. ميانگين قيمت برنج تايلند نيز در سال 2015 نسبت به سال قبل به دليل شرايط مطلوب عرضه با وجود اثر نامطلوب ال‌نينو و همچنين كند شدن رشد مصرف، كاهش 8.5درصدي را تجربه كرد. براساس پيش‌بيني آوريل 2016 شوراي بين‌المللي غلات در سال زراعي 2016-2015 توليد برنج كاهش و مصرف آن افزايش مي‌يابد به طوري كه در اين سال زراعي نيز همانند سال قبل مصرف بيشتر از توليد خواهد بود. فائو و شوراي بين‌المللي غلات براي سال زراعتي 2017-2016 پيش‌بيني كرده‌اند كه توليد و مصرف هر دو افزايش يابد و در اين سال زراعي نيز همانند سال‌هاي قبل مصرف بيشتر از توليد خواهد بود. بانك جهاني كه در ژانويه 2016 پيش‌بيني كرده بود متوسط قيمت برنج تايلند در اين سال 4.2درصد كاهش يابد در گزارش آوريل با استناد به نتايج گزارش‌هاي شوراي بين‌المللي غلات و فائو برآورد كرد، اين قيمت در سال 2016 تنها 3درصد كاهش يابد و در سال 2017 يك درصد افزايش يابد.

ميانگين قيمت گندم نيز در سال 2015 نسبت به سال قبل 29درصد تنزل كرد؛ كاهش قيمت گندم عمدتا به دليل شرايط مناسب عرضه با وجود اثر نامطلوب ال‌نينو بوده است. البته عوامل ديگر ازجمله تقويت ارزش دلار، قيمت‌هاي پايين‌تر انرژي، موجودي انبار بالا و رشد ضعيف توليد سوخت‌هاي زيستي از ديگر عواملي است كه به كاهش بيشتر قيمت گندم در اين سال دامن زد. شوراي بين‌المللي غلات در گزارش آوريل 2016 براي سال زراعتي 2016-2015 پيش‌بيني كرده است، توليد و مصرف گندم هر دو نسبت به سال قبل افزايش يافته و توليد بر مصرف پيشي گيرد. اما اين شورا و فائو براي سال زراعي 2017-2016 پيش‌بيني كردند، توليد و مصرف گندم كاهش يابد و انتظار مي‌رود در سال زراعي 2017-2016 برخلاف سال قبل زراعي مصرف گندم بيشتر از توليد باشد. بانك جهاني كه در گزارش ژانويه 2016 پيش‌بيني كرده بود متوسط قيمت گندم در اين سال 9درصد كاهش يابد در ماه آوريل با استناد به نتايج گزارش‌هاي شوراي بين‌المللي غلات و فائو برآورد كرد، اين قيمت در سال مذكور 11.7درصد كاهش و در سال 2017، 4.4درصد افزايش يابد.