رييس‌جمهوري در مراسم بهره‌برداري از پتروشيمي مهاباد وعده داد
حمايت جدي از صنايع پايين‌دستي پتروشيمي
مهاباد، كيلومتر 15 جاده اروميه، سه راه دارلك. اين آدرس روز گذشته شاهد حضور حسن روحاني رييس‌جمهوري و بيژن زنگنه وزير نفت، براي بهره‌برداري از مجتمع پتروشيمي مهاباد، يكي از 12 مجتمع پتروشيمي خط لوله اتيلن غرب بود.
خبر اقتصادی - بهره‌برداري كه ترجمانش براي مردم منطقه «ايجاد اشتغال» خواهد بود. براي مناطق كردنشين ايران كه همواره در راس آمارهاي نرخ بيكاري قرار گرفته‌اند و به ويژه براي جوانان اين منطقه، از همان ابتدا خط لوله اتيلن غرب، اميد و دريچه‌يي تازه به سطحي جديد از رفاه بود. اميدي كه البته به واسطه طولاني شدن سال‌هاي به تاخير افتادن خط لوله اتيلن غرب كم‌كم رنگ باخت و در نهايت چيزي جز بارقه‌هايي كمرنگ از نور آن باقي نماند. طبق آماري كه شركت ملي صنايع پتروشيمي اسفند ماه سال 94 منتشر كرد، پتروشيمي مهاباد تا آن تاريخ پيشرفت فيزيكي 93درصدي را تجربه كرده و 342ميليون دلار در بخش ارزي و 1.829ميليارد ريال در بخش ريالي براي آن هزينه شده بود. توليد 30هزار تن بوتن يك و 300هزار تن پلي‌اتيلن سنگين/ سبك خطي در سال، هدف اين مجتمع از ابتداي تاسيس بوده و در كتاب جامع صنعت پتروشيمي ايران در دسته صنايع «بالادستي» قرار گرفته است. بهره‌برداري از پتروشيمي مهاباد براي دولت روحاني از اهميت ويژه‌يي برخوردار بود. شايد بخشي از سخنان رييس‌جمهوري در مراسم بهره‌برداري از اين مجتمع و اشاره او به اين نكته كه
«توليد 330هزار تن محصولات پايين‌دستي پتروشيمي در منطقه مهاباد به توهم‌ها و حرف‌هاي بي‌اساس پايان داده و نشان مي‌دهد كه همه جاي ايران براي ما عزيز است» خود بخشي از اهميت اين مراسم براي دولت و شخص روحاني را آشكار مي‌كند. البته اشاره رييس‌جمهوري به حرف‌ها و توهم‌هاي بي‌اساس در حالي صورت گرفته است كه طبق آمار ارائه شده از سوي وزارت كار، تعاون و رفاه اجتماعي در سال 92، شهرهاي كردنشين در بين 20شهر اول بيكار ايران قرار داشتند. رييس‌جمهوري اما درنهايت در اظهاراتي بسيار مهم وعده «حمايت از صنايع پايين‌دستي پتروشيمي» پس از به نتيجه رسيدن خط لوله اتيلن غرب را داد. وعده‌يي كه با توجه به وضعيت نه چندان خوشايند اين صنايع در وضعيت فعلي كه پيش از اين «تعادل» گزارش‌هاي متعددي درباره آنها تهيه كرده است، در صورت تحقق كسب و كار، اين گروه را دچار تحول خواهد كرد. بيژن زنگنه، وزير نفت نيز در اين مراسم عنوان كرد كه با اجراي طرح‌هاي در حال اجرا، منطقه غرب كشور پس از عسلويه و بندرامام، تا پايان برنامه ششم با ظرفيت ١,٥ميليون تن تا پايان برنامه ششم به سومين قطب پتروشيمي كشور بدل مي‌شود.
حسن روحاني رييس‌جمهوري در آيين گشايش رسمي مجتمع پتروشيمي مهاباد، برقراري ارتباط با همسايگان منطقه‌يي تركيه، عراق و آذربايجان غربي، تبديل مواد خام به محصول نهايي براي صادرات و مصرف داخل و ايجاد تعادل منطقه‌يي را ازجمله موارد مهم براي موفقيت اين پروژه دانست. وي افزود: استخراج گاز از جنوبي‌ترين نقطه ايران يعني عسلويه و رساندن آن تا مهاباد - غربي‌ترين نقطه كشور- با حدود يك‌هزار و ٦٩٠كيلومتر خط لوله ازجمله فعاليت‌هاي ارزشمند دولت براي توجه، توسعه صنعتي كشور و مناطق كردنشين بوده است.
اهميت يكسان تمام مناطق براي دولت
رييس‌جمهوري اظهار كرد: پتروشيمي مهاباد سالانه بيش از 330 هزار تن محصولات توليدي خواهد داشت كه اميدواريم دولت موفق شود تا طرح‌هاي پايين‌دستي اين خط توليدي را در آذربايجان غربي تكميل كند. قدم بعدي دولت پس از بهره‌برداري از خط اتيلن غرب، حمايت همه‌جانبه از صنايع پايين دستي پتروشيمي كه امروز در منطقه باختر و مهاباد فعال شده و به توليد نهايي ٣٣٠هزار تن در سال مي‌رسد، است. اين رقم بزرگي جهت توسعه صنعتي كشور و منطقه كه به توهم‌ها و حرف‌هاي بي‌اساس پايان داده و اين امر را به اثبات مي‌رساند كه همه جاي ايران براي ما عزيز است و در جهت رشد تمام مناطق تلاش مي‌كنيم. به گفته روحاني، منطقه مهاباد از رشد كشاورزي مطلوبي برخوردار بوده اما نيازمند حمايت صنعتي است كه با اجراي طرح پلي اتيلن غرب و افتتاح پتروشيمي‌ها به بخشي از اين اهداف دست پيدا مي‌كنيم.
رييس‌جمهوري تاكيد كرد: با افتتاح خط پلي اتيلن غرب از سوي دولت، در مراحل بعدي بايد كار را به بخش خصوصي سپرد تا پيشرفت چشمگيري را در اين صنعت شاهد باشيم. وي يادآور شد: براي طراحي پروژه‌هاي عمراني و صنعتي در كشور بايد ديد مصرف‌كننده نهايي به چه صورت از محصولات استفاده مي‌كند، اگر نفت خام و گاز را مصرف‌كننده به محصول نهايي تبديل مي‌كند و مورد استفاده قرار مي‌دهد، بايد اين توانايي در كشور تقويت شده و سرانجام با جلوگيري از خام‌فروشي به سمت صادرات محصولات نهايي حركت كنيم.
روحاني ادامه داد: به‌طور معمول ارزش‌افزوده در تبديل‌هاست، به اين معني كه ارزش افزوده در مراحل و مسير نهايي توليد محصول شكل مي‌گيرد كه باتوجه به سياست اقتصاد مقاومتي، بايد هرچه سريع‌تر به اين سمت حركت كنيم. وي تصريح كرد: تبديل مواد به فرآورده نهايي بايد به‌عنوان يك برنامه اقتصادي براي توانمند و قوي كردن اقتصاد مورد توجه قرار گيرد و اولويت كشور باشد. وي، داشتن اقتصاد قوي را مستلزم ارتباط قوي با تمام دنيا دانست و اعلام كرد: اگر ايران كشوري شود كه در مسير ترانزيت قرار گيرد و در نهايت به صادركننده محصولات به كشورها تبديل شود، قطعا اين رابطه، اقتصاد و كشوري قوي را براي ما رقم خواهد زد و ديگر كشورها عليه ما توطئه نمي‌كنند يا كمتر توطئه مي‌كنند و قطعا براي امنيت ما تلاش خواهند كرد؛ البته در برقراري ارتباط با كشورهاي خارجي، ابتدا ارتباط با همسايگان منطقه‌يي اولويت بيشتري دارد.
مهاباد قطب سوم پتروشيمي
بيژن زنگنه نيز در آيين گشايش مجتمع پتروشيمي مهاباد اظهار كرد: منطقه غرب كشور با توجه به طرح‌هاي پيش‌بيني شده و همجواري با كشورهاي عراق، تركيه به منطقه بي‌نظيري براي صنايع پتروشيمي در بخش پايين دستي بدل مي‌شود. وي با بيان اينكه با اجراي طرح‌هاي درحال اجرا، منطقه غرب كشور پس از عسلويه و بندرامام تا پايان برنامه ششم با ظرفيت ١,٥ميليون تن تا پايان برنامه ششم به سومين قطب پتروشيمي كشور بدل مي‌شود، افزود: با توجه به خلأ نبود صنايع پتروشيمي در شرق كشور تركيه، اقليم كردستان عراق و كشور عراق با بهره‌برداري از طرح پلي اتيلن غرب كشور امكان تامين نياز كشورهاي همسايه به خوبي براي ما مهيا مي‌شود. وزير نفت گفت: با بهره‌برداري از طرح خط لوله اتيلن غرب و تكميل زنجيره ارزش همسو با سياست‌هاي اقتصاد مقاومتي و صنايع ميان‌دستي و پايه اميدواريم بتوانيم يك شهرك پايين‌دستي در منطقه مهاباد ايجاد كنيم. زنگنه گفت: از ابتداي سال ٨١ طبق يك طراحي مفهومي قرار شد مجموعه‌يي از طرح‌هاي توسعه مناطق غرب كشور به اجرا در‌آيد كه بعدها به خط لوله اتيلن غرب معروف شد و مهاباد از ابتدا يكي از اهداف اين كار در نظر گرفته شد.
خط اتيلن جايگزين توزيع پول در مناطق كردنشين
زنگنه ادامه داد: در سال ٨١ طرحي در دولت تصويب شده بود كه براي ايجاد تعادلات منطقه‌يي يك سري اقدام‌ها در مناطق كردنشين انجام شود كه با پيشنهاد اينجانب در هيات دولت قرار بر اين شد به جاي توزيع پول در روستاهاي كردنشين يك خط توليد براي انتقال اتيلن با پول دولت ايجاد شود اما ساخت مجتمع‌هاي پتروشيمي و توليد اتيلن با بخش خصوصي باشد.
زنگنه با اشاره به تصويب اين پيشنهاد از سوي هيات دولت وقت تصريح كرد: با اين طرح مناطق ايلام، كرمانشاه، كردستان و مهاباد به يك توسعه درازمدت و ماندگار دست مي‌يابند. وي افزود: در اين راستا خط لوله اتيلن غرب با هدف ايجاد تعادل در منطقه و توسعه مناطق كردنشين كشور در مناطق كردنشين ايلام، كرمانشاه، كردستان و مهاباد با چشم‌انداز توسعه بلندمدت به مرحله اجرا رسيد. وزير نفت ادامه داد: اين طرح با توجه به توسعه صنعتي غرب و شمال غرب كشور به ويژه مناطق كردنشين بود تا بتوانيم اين مناطق را وارد چرخه توسعه صنعتي كشور كنيم. زنگنه تصريح كرد: اين طرح بزرگ‌ترين سرمايه‌گذاري است كه تاكنون دولت آگاهانه براي مناطق كردنشين و مهاباد سازمان داده و اين تصميم اتفاقي نبوده و با فكر و هدف توسعه مهاباد و منطقه كردنشين صورت گرفته است.
طلب حمايت زنگنه از دولت براي پتروشيمي غرب
وزير نفت اظهار كرد: غرب كشور منطقه بي‌نظيري براي ايجاد كارخانه صنايع پايين‌دستي پتروشيمي است كه اميدواريم دولت با توجه به شرايط ارتباطي اين منطقه با تركيه و عراق حمايت‌هاي لازم را انجام دهد.
زنگنه تصريح كرد: در اين راستا پتروشيمي بوكان با ظرفيت اندك طراحي شد كه از خوراك اتيلن براي توليد پلي اتيلن استفاده كند همچنين امسال پتروشيمي سنندج با ظرفيت ٣٣٠هزار تن به بهره‌برداري مي‌رسد؛ به اين ترتيب مجموع طرح‌هاي پتروشيمي كه در مناطق كردنشين كشور ايجاد مي‌شود، موقعيت بي‌نظيري براي منطقه غرب ايجاد خواهد كرد. وي افزود: با اجراي طرح‌هاي پيش‌بيني شده، منطقه غرب كشور پس از عسلويه و بندر امام با توليد ٢ميليون تن، سومين كانون پتروشيمي كشور مي‌شود. زنگنه با اشاره به اينكه امسال و سال آينده با طرح‌هاي درحال اجرا ٢سال استثنايي براي صنعت پتروشيمي خواهد بود، اظهار كرد: از نيمه نخست سال ٩٢ تا پايان سال ٩٣ طرح‌هاي پلي اتيلن سنگين مجتمع‌هاي پتروشيمي ايلام و تخت جمشيد در ماهشهر وارد مدار شد كه در مجموع ارزش توليدات آنها براساس قيمت‌هاي سال ٩٠، ٥٤٤ ميليون دلار و به قيمت امسال ٤٠٠ميليون دلار است. زنگنه ارزش طرح‌هاي پيش گفته را يك ميلياد و ٥٠٠ تا يك ميليارد و ٩٠٠ميليون دلار اعلام كرد و گفت: برنامه افزايش ظرفيت سرمايه‌گذاري در صنعت پتروشيمي تا نيمه سال ٩٦ به هشت ميليارد دلار با ارزش توليد ٦,٧ ميليارد دلار به قيمت‌هاي پايه سال ٩٠ در دست اقدام است.
1200ميليارد تومان براي اتيلن غرب
مرضيه شاهدايي، مديرعامل شركت ملي صنايع پتروشيمي نيز در آيين گشايش پتروشيمي مهاباد، افتتاح اين مجتمع را به مردم استان آذربايجان غربي و به ويژه مردم مهاباد تبريك گفت و اظهاراميدواري كرد: فعاليت اين مجتمع منشا خير، بركت، رونق و بهبود كسب و كار در منطقه باشد. شاهدايي با اشاره به مجتمع‌هاي پتروشيمي كاويان و مرواريد كه تامين‌كننده خوراك خط لوله اتيلن غرب هستند، افزود: پتروشيمي كاويان ظرفيت توليد سالانه ٢ميليون تن اتيلن را دارد كه اين ظرفيت تا 3ميليون تن نيز قابل افزايش است. وي قطر خط لوله اتيلن غرب را در جنوب، ٢٤ اينچ اعلام كرد كه با عبور از مسير مجتمع‌هاي پتروشيمي به ٨ اينچ مي‌رسد و افزود: براساس پيش‌بيني، ظرفيت فشار خط ٩٠ بار است كه براي ثابت نگهداشتن فشار در طول خط، هشت ايستگاه كمپرسور ديده شده است كه از اين تعداد پنج ايستگاه تاكنون اجرا شده و سه ايستگاه كمپرسور نيز در مرحله بهره‌برداري قرار دارد. معاون وزير نفت در امور پتروشيمي سرمايه‌گذاري اين خط را حدود هزار و ٧٠٠ميليارد تومان اعلام كرد و افزود: تاكنون هزار و ٢٠٠ميليارد تومان براي ساخت خط لوله اتيلن غرب هزينه شده است.
مردم چه مي‌گويند؟
در ميان تمام سخنان مسوولان صحبت از توسعه مناطق كردنشين، بهبود وضعيت و معيشت مردم و بيش از همه ايجاد اشتغال براي جوانان منطقه است. با اين وجود پتروشيمي مهاباد تجربه چندان موفقي حداقل در اين زمينه محسوب نمي‌شود. اسفند ماه سال گذشته جلال محمود‌زاده منتخب مهاباد در مجلس در بنرهايي در پي موفقيت خود در مجلس شوراي اسلامي به مديران پتروشيمي مهاباد نسبت به عدم استخدام نيروهاي بومي هشدار داد. پيش از آن برخي آمارهاي تاييد نشده از اين حكايت مي‌كردند كه تنها 18درصد از نيروهاي مشغول در پتروشيمي مهاباد بومي اين منطقه هستند. نويد كه از اهالي مهاباد است به«تعادل» مي‌گويد: «پتروشيمي مي‌توانست كمكي بزرگ به مردم شهر و جوانان باشد اما درحال حاضر بيش از هر چيز آلودگي براي ما مانده است.» او ادامه مي‌دهد:«هيچ كس را در اطرافيان خودم نمي‌شناسم كه توانسته باشد در اين مجتمع استخدام شود، همان‌هايي هم كه استخدام شده‌اند در حد نيروي حراست بوده است. در مورد آلودگي هوا مي‌شود به وضوح گفت كه قبل از احداث پتروشيمي هواي آلوده به شكل فعلي در شهر وجود نداشت.».
