گزارش از تقسيم كار جديد 2 نمايشگاه بزرگ تهران
همزيستي 2 نمايشگاه شمالي و جنوبي پايتخت
ايده انتقال نمايشگاه بين‌المللي به مكاني جديد اگرچه از سال 80 مطرح شد اما شهرداري تهران از سال 89 كلنگ احداث شهر آفتاب در جنوب تهران را به زمين زد تا منطقه شمال تهران در محدوده چمران و سئول را براي هميشه از ترافيك‌هاي سرسام‌آور موعد برگزاري نمايشگاه‌ها نجات دهد.
«تعادل» گزارش مي‌دهد
زمين نمايشگاه دايمي تهران موقوفه آستان قدس است و قابل واگذاري نيست
خبر اقتصادی - با افتتاح همزمان شهر آفتاب و نمايشگاه بين‌المللي كتاب در ارديبهشت امسال نگراني‌هايي از سوي برخي اعضاي شورا ازجمله احمد مسجدجامعي، عضو كميسيون سلامت شوراي شهر تهران مبني بر برج‌سازي در محل نمايشگاه دايمي تهران مطرح شد. البته اكنون نايب رييس كميسيون معماري و شهرسازي شوراي شهر تهران اين نگراني‌ها را رد مي‌كند و مي‌گويد: قطعا اين منطقه مسكوني نخواهد شد و نگراني در اين باره وجود ندارد.
محمدمهدي تندگويان، نايب رييس كميسيون معماري و شهرسازي شوراي شهر تهران دلايل رد نگراني‌ها از برج‌سازي در زمين نمايشگاه دايمي تهران را اينگونه توضيح مي‌دهد: زمين فعلي نمايشگاه بين‌المللي كه اكنون در بزرگراه چمران وجود دارد، متعلق به آستان قدس رضوي است و همين الان هم سازه‌هايي كه در آنجا قرار دارد، سند اعياني ندارد. او با تاكيد بر اينكه «در وهله اول به دليل اينكه زمين‌ها در اين منطقه موقوفه است» ادامه مي‌دهد: از سوي ديگر چون در طرح جامع و طرح تفصيلي تهران هم لكه‌گذاري‌هايي كه در اين منطقه انجام شده، لكه‌گذاري‌هاي مسكوني نيست بنابراين به طور قطع زمين‌ها مسكوني نخواهد شد و به آن سمت نخواهيم رفت.
خصوصيسازي منتفي است
سال 92 موضوع واگذاري زمين‌هاي نمايشگاه بين‌المللي به صدا و سيما مطرح شد كه البته مصوبه دولت دهم را نيز در آخرين روزهاي استقرار خود داشت. موضوعي كه در نهايت تا سال 93 منتفي شد. تندگويان همان زمان در اين باره گفته بود كه «در دولت قبل بحث خصوصيسازي نمايشگاه مطرح شد و طبق اصل 44 قرار بود نمايشگاه خصوصي شود. حتي مدتي نمايشگاه به ساتا(سازمان تامين اجتماعي نيروهاي مسلح) واگذار شد كه كار غلطي بود و به درگيري منتهي شده و موضوع منتفي شد. اكنون نيز كلا بحث خصوصيسازي تقريبا منتفي شده است.»
به گزارش«تعادل» مساحت زمين نمايشگاه بين‌المللي تهران 850هزار مترمربع يا 85 هكتار معادل 9برابر هتل استقلال است كه در مجاورت آن قرار دارد. كاربري اين زمين در سايت استعلام طرح تفصيلي تهران، پهنه S222 در نظر گرفته شده است و كاربري زمين‌هاي داخل اين پهنه نيز عبارت از ايجاد مراكز تجاري، اداري و خدمات البته با «غلبه فرهنگي» هستند. تراكم زمين‌هايي كه در اين پهنه قرار مي‌گيرند از قبل تعيين شده نيست و ميزان تراكم (تعداد طبقات قابل ساخت) و سطح اشغال آن براساس درخواست مالك و طرح در كميسيون ماده5 شهر تهران تصويب و تعيين مي‌شود.
بنابراين با توجه به موارد ذكر شده در زمين نمايشگاه بين‌المللي امكان ساخت هتل، برج تجاري، برج اداري و خلاصه هر نوع ساختمان غيرمسكوني بلندمرتبه وجود دارد. در سال 92 كه موضوع واگذاري اين زمين مطرح شده بود، ارزش آن حدود 34هزار ميليارد تومان برآورد شد كه اين رقم معادل كل تسهيلات بانكي است كه از ابتدا تا تير ماه همان سال به مسكن مهر تزريق شده است.
فاصله شهر آفتاب تا استانداردها
انتقال تمامي نمايشگاه‌ها به مجموعه شهر آفتاب تا چه ميزان جدي است تا براي زمين‌هاي آزاد شده آن ابراز نگراني شود؟ آيا زيرساخت‌هاي اين مجموعه مي‌توانند پاسخگوي برگزاري بسياري از نمايشگاه‌هاي بين‌المللي باشد؟ چه بعد و چه پيش از برگزاري نمايشگاه كتاب در شهر آفتاب اعضاي شوراي شهر تهران و حتي برخي از فعالان حوزه كتاب هشدارهاي زيادي نسبت به خطرات برگزاري نمايشگاه در شهر آفتاب مطرح كردند. بسياري از آنها معتقد بودند كه اين مجموعه هنوز ظرفيت و زيرساخت‌هاي لازم براي برگزاري نمايشگاه‌هاي پرمخاطبي مانند كتاب و نشر را ندارد. محمدمهدي تندگويان هم يكي از همين افراد بود كه در نخستين جلسه شوراي شهر تهران پس از پايان نمايشگاه كتاب در شهر آفتاب، يك بار ديگر سخنان پيشين خود را تكرار كرد. او تاكيد كرد كه «قبل از برگزاري نمايشگاه عنوان كردم كه به هيچ وجه زير بار برگزاري نمايشگاه نرويم و پيش‌بيني مي‌كردم در دوره برگزاري، تلفات جاني نيز خواهيم داشت. با توجه به هجوم روزانه 700 تا يك ميليون نفر به نمايشگاه شهر آفتاب همچنين برگزاري يك‌باره اين نمايشگاه، تلفات جاني قابل پيش‌بيني بود كه خوشبختانه حتي خوني از دماغ كسي نيامد.»
وي اكنون نيز همچنان موضوع جابه‌جايي كامل نمايشگاه بين‌المللي به شهر آفتاب را در حد حرف دانسته و مي‌گويد: ما هنوز در شهر آفتاب استانداردهاي لازم براي برگزاري نمايشگاه‌هاي بين‌المللي در سطح جهاني را نداريم. در اين نمايشگاه متراژ كم داريم و از طرفي زيرساخت‌هاي موجود براي برگزاري نمايشگاه‌هاي جهاني كم است. هر زمان در شهر آفتاب به استانداردهاي لازم براي تمامي نمايشگاه‌ها رسيديم آن وقت بايد درباره سايت فعلي نمايشگاه بين‌المللي بحث كنيم.
محلي براي نمايشگاه‌هاي تخصصي
آيا جابه‌جايي تمامي نمايشگاه‌ها به شهر آفتاب ضرورت دارد؟ محمدمهدي تندگويان در اين باره معتقد است كه كماكان لزومي ندارد سايت فعلي نمايشگاه در بزرگراه چمران را به طور كامل جمع كنيم. مي‌توانيم با امضاي تفاهمنامه‌يي بين شهرداري تهران و وزارت صنعت، معدن و تجارت مدل برگزاري برخي نمايشگاه‌ها را با محوريت نمايشگاه‌هاي تخصصي در اين مكان تعريف كنيم. او از برخي نمايشگاه‌هاي تخصصي كه بازديدكنندگان كمتري نسبت به نمايشگاه‌هاي عمومي‌تر دارد، مي‌گويد: كل بازديدكنندگان نمايشگاه‌هاي دندانپزشكي كه در عرض چهار روز برگزار مي‌شود، ممكن است كمتر از 100هزار نفر باشد؛ نمايشگاهي كه ترافيكي در شهر ندارد. اين نمايشگاه يك نمايشگاه كاملا تخصصي است و بازديدكنندگان آن نيز كاملا مشخص هستند. نايب رييس كميسيون معماري و شهرسازي ادامه مي‌دهد: بسياري از نمايشگاه‌هاي ديگر نيز با زيرشاخه‌هاي تخصصي يا موضوع‌هاي تكنولوژي، فناوري نانو و امثال آنها كه برگزاري آنها در دولت پيگيري مي‌شود، نياز به فضاهاي بزرگ ندارند چون بازديدكنندگان آنچناني هم ندارند در بزرگراه چمران هم كه برگزار مي‌شود كسي از آن مطلع نمي‌شود بنابراين مي‌توان برگزاري اينگونه نمايشگاه‌ها را بدون هيچ خللي در سايت چمران ادامه داد. تندگويان با اشاره به تفاهمنامه‌يي كه بايد بين شهرداري تهران و وزارت صنعت، معدن و تجارت امضا شود، مي‌افزايد: طبق اين تفاهمنامه نمايشگاه‌هايي مانند مبلمان، فرش يا شيريني شكلات كه بازديدكننده مردمي بالايي دارند و باعث ايجاد ترافيك مي‌شوند به شهر آفتاب انتقال داده مي‌شوند و نمايشگاه‌هاي تخصصي كه به صادرات و واردات كشور كمك مي‌كنند نيز در سايت چمران باقي مي‌مانند.
نبود امكانات اقامتي نزديك به شهر آفتاب
شهر آفتاب اكنون چه كمبودهايي دارد و تا چه زماني اين كمبودها برطرف خواهد شد تا بتوان نمايشگاه‌هايي مطابق با استاندارد جهاني در محل آن برگزار كرد؟ عضو كميسيون معماري و شهرسازي شوراي شهر تهران در اين باره مي‌گويد: يك سايت كامل براي نمايشگاه بين‌المللي بايد حتما داراي پايانه گمرك باشد تا امكان ترخيص كالاهاي غرفه‌داران خارجي از اين طريق فراهم شود.
او با اشاره به امكانات اقامتي كه مجموعه نمايشگاهي شهر آفتاب بايد از آن برخوردار باشد، توضيح مي‌دهد: حتما بايد ساير امكانات اقامتي ازجمله چندين هتل در اطراف سايت شهر آفتاب براي غرفه‌داران غيرايراني در نظر گرفته شود. اين طور نمي‌شود كه غرفه‌دار خارجي از صبح در شهر آفتاب مستقر باشد و شب مجبور باشد براي رفتن به هتل به اوين يا پارك وي اين مسافت‌هاي طولاني را طي كند. هيچ غرفه‌داري هم حاضر نيست براي رفتن به غرفه‌اش سه تا چهار ساعت در ترافيك داخل شهر تهران باشد.
الزامات بهره‌برداري بين‌المللي از شهر آفتاب
نايب رييس كميسيون معماري و شهرسازي شوراي شهر تهران همچنين درباره شرايط حضور قطعي در نمايشگاه شهر آفتاب اينگونه توضيح مي‌دهد: منطقي است كه ابتدا تمامي امكانات اقامتي، تسهيلات صدور و ورود كالا در شهر آفتاب به وجود بيايد و بعد از تكميل و ثبت اين امكانات حضور در آن قطعي شود. ضمن اينكه بخشي از نمايشگاه كتاب امسال در چادرها برگزار شد درحالي كه بخش زيادي از نمايشگاه‌هاي بين‌المللي حتما بايد زيرسقف‌هاي استاندارد مشخص برگزار شود. تندگويان مي‌گويد: ساير زيرساخت‌هاي استاندارد سالن‌هاي نمايشگاهي هم بايد به طور كامل رعايت شود، چون سالن‌هاي نمايشگاهي استانداردهاي خاص خود را دارد. اين سالن‌ها هم بايد توسط اتحاديه جهاني نمايشگاه‌ها تاييد شود تا در قدم بعدي به عنوان يك سايت بين‌المللي براي برگزاري نمايشگاه‌ها قابليت بهره‌برداري داشته باشد. تنها پس از طي اين مراحل است كه قادر خواهيم بود، سايت شهر آفتاب را به بهره‌برداري بين‌المللي برسانيم.
او درباره فازهاي بعدي تكميل نمايشگاه شهر آفتاب نيز توضيح مي‌دهد: البته اكنون هم در طرح‌هايي كه براي شهر آفتاب وجود دارد، ساخت هتل در فازهاي بعدي پيش‌بيني شده و دنبال مي‌شود اما زمان به نتيجه رسيدن آن به شركت سرمايه‌گذار بستگي دارد كه چه زماني اعلام آمادگي كند.
استفاده از بخش خصوصي در فازهاي بعدي
براي تكميل پروژه شهر آفتاب 1200ميليارد تومان بودجه پيش‌بيني شده بود اما كمي بعدتر گفته شد كه ساخت فازهاي اوليه اين پروژه 1300ميليارد تومان هزينه بر دوش مديريت شهري گذاشته است. اكنون نايب رييس كميسيون معماري و شهرسازي شوراي شهر تهران درباره هزينه‌ها و اعتبارات صرف شده براي پروژه شهر آفتاب اينگونه سخن مي‌گويد: تمامي اعتباراتي كه تا همين لحظه براي شهر آفتاب صرف شده از بودجه‌هاي شهر تهران و شهرداري پايتخت بوده است. تمامي بحث‌هايي هم كه طي هفته‌هاي گذشته در شوراي شهر تهران از سوي اعضا مطرح شد مبني بر اين بود كه بعد از بهره‌برداري از شهر آفتاب شركت بهره‌بردار بايد براي اجراي عملياتي فازهاي دو و سه شهر آفتاب تمهيداتي را بينديشد و اين مجموعه را با استفاده از ظرفيت‌هاي بخش خصوصي گسترش دهد.
شرط اتمام شهر آفتاب در عرض يك سال
تندگويان به ورود سرمايه‌گذاري بخش خصوصي براي تكميل اين پروژه شهرداري تهران خوش‌بين است. او در اين باره مي‌گويد: به نظر مي‌رسد به محض ورود بخش خصوصي در موضوع سرمايه‌گذاري فازهاي بعدي شهر آفتاب در عرض يك سال يك يا چند هتل منظم و شيك در آنجا ساخته مي‌شود. ساخت و آماده‌سازي پايانه گمرك هم خيلي كار سختي نيست. اقدام براي ايجاد پايانه‌هاي گمرك ابتدا نياز به هماهنگي با وزارتخانه مربوطه را دارد تا انبارهاي گمرك در جنب شهر آفتاب احداث شود و در نهايت پس از احداث چندين سوله مي‌توانيم اجازه بهره‌برداري از مجموعه را بدهيم. به اعتقاد اين عضو كميسيون معماري و شهرسازي شوراي شهر تهران تكميل شهر آفتاب كار خيلي سختي نيست چراكه به نظر مي‌رسد بعد از توافقات لازم با سرمايه‌گذاران طرح نهايتا بتوان تا يك سال ديگر از آن بهره‌برداري كرد تا يك سايت بين‌المللي براي نمايشگاه‌ها داشته باشيم. البته براي ماجراي افزايش متراژ سالن‌ها هم بايد فكر اساسي كرد. چون افزايش متراژ بحثي نيست كه به همين راحتي انجام شود و حتما نياز به هزينه‌هاي ديگري دارد اگرچه الان هم مي‌توانيم با همين سالن‌هاي مسقف موجود نمايشگاه‌هاي بين‌المللي را به شرط فراهم كردن زيرساخت‌ها برگزار كنيم.
واگذاري سهام شهر آفتاب
چندي پيش موضوع واگذاري شهر آفتاب به بانك شهر به قيمت 4هزار ميليارد تومان مطرح شد كه بحث‌هاي زيادي در مخالفت با آن در شوراي شهر تهران مطرح شد، آن هم در شرايطي كه برآورد 4هزار ميلياردي شهر آفتاب از سوي معاون برنامه‌ريزي شهردار تهران رد شد. تقي‌پور، سخنگوي شوراي شهر تهران هم در اين باره گفت: با توجه به اينكه بودجه شهرداري در شوراي شهر تصويب مي‌شود تمامي موضوع‌هاي مالي بايد در شوراي شهر مورد تاييد قرار گيرد. شوراي شهر به هيچ عنوان با واگذاري مالكيت فروشگاه شهروند و شهر آفتاب موافق نيست. در زمان تصويب اساسنامه اين نمايشگاه بر موضوع كلمه «بهره‌بردار» تاكيد شد چراكه مديريت شهري به هيچ عنوان با واگذاري مالكيت اين نمايشگاه موافق نيست و تنها بهره‌برداري آن موضوع بحث است. با وجود اين، معاون مالي و برنامه‌ريزي شهردار تهران در روزهاي اول خرداد ماه امسال در حاشيه نهمين دوره اعطاي جوايز خوش حسابي رسما از واگذاري سهام شهر آفتاب به بخش خصوصي خبر داد و گفت: واگذاري بخشي از سهام فروشگاه شهروند و مجموعه نمايشگاهي شهر آفتاب به بخش خصوصي با روش بي. او. تي(ساخت و بهره‌برداري از پروژه) در دست مطالعه و بررسي است. قدرت‌الله گودرزي افزود: بانك شهر يكي از گزينه‌هاي مطرح براي واگذاري سهام فروشگاه شهروند و مجموعه شهر آفتاب است.
نیره خادمی
