«نسبت افراد شاغل به بازنشسته در صندوق فولاد نسبت 8 به 1 است يعني به ازاي هر 8 نفر بازنشسته 1 نفر شاغل است. همين موضوع باعث بههم ريختگي اساس صندوق شده است.» اين بخشي از سخنان علي ربيعي وزير تعاون، كار و رفاه اجتماعي در همايش«چشمانداز اقتصادي ايران در سال ۱۳۹۵ و الزامات شرايط جديد براي سرمايهگذاري صندوقهاي بازنشستگي» بود. به نظر ميرسد، عفونت ساختار مديريت صندوق بازنشستگي كشور در دورههاي مختلف در سالهاي اخير سر باز كرده است.
خبر اقتصادی - صندوقهاي بازنشستگي ورشكسته و بدهيهاي گزاف دولت به اين نهادها، مسوولان صندوقهاي بازنشستگي را به تكاپو واداشت تا در همايشي به بررسي و ارزيابي راهحلهاي برونرفت از اين شرايط بپردازند. ميزبان مسوولان صندوقهاي بازنشستگي كشور همچنين جمعي از كارشناسان اقتصادي بود. محمود اسلاميان، مديرعامل صندوق بازنشستگي كشوري و حسين عبدهتبريزي، عضو شوراي عالي بورس كشور جزو سخنرانان اصلي اين همايش بودند.
محمود اسلاميان با تاكيد بر حفظ امانت مردم در اين صندوقها از آزاد شدن برخي داراييهاي صندوق بازنشستگي خبر داد. حسين عبدهتبريزي نيز با ابراز گلهمندي از برخي قانونگريزيهاي صندوقهاي بازنشستگي كشور، تنها راهحل برونرفت از مشكلات فعلي اين نهادها را شفافسازي و ايجاد اصلاحات ساختاري دانست.
لقب سركوبگر مزد به وزير كار
وزير تعاون، كار و رفاه اجتماعي با تاكيد بر اينكه صندوقهاي بازنشستگي ميتوانند موتور توسعه ايران باشند و با تضمين سرمايههاي خُرد مردم را جمعآوري كرده و با آنها مشاركت كنند، گفت: صندوقها ميتوانند از اين طريق نقدينگيهاي خود را افزايش داده و براي بهبود زندگي اجتماعي بازنشستگان تلاش كنند. وزير تعاون، كار و رفاه اجتماعي با بيان اينكه طي ۳سال اخير ۶۵ درصد به حقوق بازنشستگان تامين اجتماعي اضافه كرديم اما هنوز سفرهها خالي است و از بازنشستگان پوزش ميخواهيم، اظهار كرد: با اين وجود بايد وضعيت فعلي را با دوره ۸ ساله دولت نهم و دهم مقايسه كنيد. درست است كه هنوز نتوانستهايم امكان زندگي با كرامت براي بازنشستگان فراهم كنيم اما تصميمات خوبي روي افزايش مزد حداقليبگيران گرفتهايم و اميدواريم بتوانيم با افزايش ۲۰درصدي حقوق در سال جاري بخشي از خلأها را پركنيم. ربيعي افزود: در سه سال اخير اقدامات خوبي در اين زمينه انجام شده، در سال اول دولت يازدهم ۲۵درصد به حقوق اضافه شد كه با ملحقاتش به ۳۱درصد رسيد، در سال دوم دولت ۱۷درصد به حقوق اضافه كرديم كه با ملحقاتش به ۲۱درصد رسيد در سال سوم (۱۳۹۵) با در نظر گرفتن تورم ۱۰درصدي ۱۴درصد به حقوق اضافه شد. وزير تعاون، كار و رفاه اجتماعي در بخش پاياني سخنانش به انگارهها و تلقيهايي از صندوقهاي بازنشستگي اشاره كرد و گفت: نخستين نگراني بنده بعضي نگاهها به صندوق بازنشستگي است اينكه بعضي از افراد برچسب كسورتي به صندوقها ميزنند و آن را به حاشيه ميرانند باعث نگراني است. برخي ميگويند، صندوقهاي بازنشستگي نبايد شركتهاي اقتصادي داشته باشند درحالي كه بايد از آنها سوال كرد در كجاي دنيا صندوقهاي بازنشستگي شركتداري نميكنند؟ اصل بر اين است كه از نظامهاي ليبرالي گرفته تا نظامهاي سوسياليستيتر اقتصاد صندوقهاي بازنشستگي در اولويت و جزو اقتصادهاي مهم باشد. وي به اصلاح ساختار صندوقهاي بازنشستگي نيز اشاره كرد و گفت: بايد در اين راستا از برخي بنگاههاي ضررده خارج شويم و سياست انقباضي و انبساطي خود را مشخص كنيم.
تبديل صندوق بازنشستگي به موسسات مالي
حسين عبدهتبريزي با اشاره به مشكلات صندوقهاي بازنشستگي كشور گفت: صندوقهاي بازنشستگي بايد در چند بخش خود را اصلاح كنند كه اصلاح نظام مالكيت، پوستاندازي نيروي انساني و ورود ماليها به صنعت بازنشستگي ازجمله آنهاست و اكنون صندوقهاي بازنشستگي ابزاري براي تامين مالي شدهاند كه نقش عمدهيي را در تامين سرمايه دارند. وي با اشاره به اينكه صندوقهاي بازنشستگي در كشور در سه شاخه كشوري، بيمهيي و عمومي فعاليت ميكنند، افزود: هر كدام از اين صندوقها سهم متفاوتي دارند كه خود محل سوال است و عبدهتبريزي تصريح كرد: از طرف ديگر صندوقهاي بازنشستگي كشور محلي براي تامين كسريهاي نظام تامين اجتماعي كشور شدهاند و اگر در يك صندوق بازنشستگي اهداف ديگري را دنبال كنيم تمام محاسبات بيمهسنجي ناديده گرفته ميشود و در عين حال مداخلات غيرحرفهيي دولت و مجلس نيز در اين زمينه بيتاثير نيست. به اعتقاد اين استاد دانشگاه در حوزه اقتصاد ما در ايران اصلا مفهوم صندوق را نداريم كه منابع در آن جمع شود و سالهاي بعد به مصرف برسد و در عين حال فشاري كه در 10سال اخير به دليل مشكلات داراييهاي نقد شونده روي صندوقها وارد شد به آنجا رسيد كه اكنون برخي صندوقهاي بازنشستگي تبديل به موسسات مالي شدهاند. عبده تبريزي نبود مقام ناظر قدرتمند و عدم شفافيت در گزارشدهي صندوقهاي بازنشستگي را يكي ديگر از مشكلات اين صندوقها برشمرد
كمترين استفاده از فرصتها
محمود اسلاميان، مديرعامل صندوق بازنشستگي كشوري، ثروت صندوق بازنشستگي را ۲۰ هزار ميليارد تومان اعلام كرد و گفت: بايد از خود بپرسيم كه خروجي اين سرمايه چيست. زماني كه متوجه اين مساله شويم ميتوانيم در مسير درست حركت كنيم. مذاكراتي را با شركتهاي مختلف داشتهايم و علاوه بر اين شركتهايي كه بدهي بانكي با سود بالا داشتهاند بيشترشان واگذار شدهاند. كساني كه گرفتار چنبره بانكي شوند كارشان تمام است و بايد از صبح تا شب براي پرداخت سود زحمت بكشند. اسلاميان در ادامه صحبتهايش به استفاده از فرصتهايي كه در كشور با توجه به مناسبتهاي مختلف ايجاد ميشود اشاره كرد و گفت: متاسفانه در صندوق بازنشستگي كشوري از فرصتهايي كه در كشور به مناسبتهاي مختلف ايجاد ميشود، كمترين استفاده را كردهايم. خواهش ميكنم كه اعضا از فرصتهايي كه در كشور ايجاد ميشود استفاده كنند. كم هستند شركتهايي كه از فاينانسهاي با بهره پايين استفاده كردهاند و ما بايد به اين مساله توجه كنيم.
حسن صادقی