تعيين تعرفه هزينه خدمات سازمانهاي مناطق ويژه اقتصادي براي سال ۹۵، از مصوبات آخرين نشست شوراي عالي مناطق آزاد بود كه با حضور وزراي راه و شهرسازي، دادگستري، تعاون، كار و رفاه، نفت، فرهنگ و ارشاد اسلامي، اموراقتصادي و دارايي، رييس سازمان مديريت، رييس سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري، رييس سازمان حفاظت محيط زيست و رييس كل بانك مركزي برگزار شد.
خبر اقتصادی - تغيير سازمان مسوول منطقه ويژه اقتصادي انرژي پارس، اصلاح بخشي از تعرفه هزينه خدمات سال ۹۳ منطقه ويژه اقتصادي انرژي پارس و صورت وضعيت مالي طرح تملك داراييهاي سرمايهيي سازمان منطقه آزاد قشم مربوط به سال مالي ۹۳ از ديگر موضوعاتي بود كه در اين جلسه مطرح و پس از بحث و تبادلنظر به تصويب رسيد. در اين نشست همچنين مقررات اشتغال نيروي انساني مناطق آزاد تجاري ـ صنعتي اصلاح شد و نصاب معاملات سال ۹۵ سازمانهاي مناطق آزاد تعيين شد. همچنين گزارشي از كليات بودجه سال ۹۵ و اصلاحيه بودجه سال ۹۴ سازمانهاي مناطق آزاد تجاري ـ صنعتي ارائه شد و پس از توضيحات نمايندگان دبيرخانه شوراي عالي مناطق آزاد تجاري ـ صنعتي و ويژه اقتصادي، به تصويب رسيد. معاون اول رييسجمهور در اين جلسه البته فارغ از جزييات مصوباتي كه به آن اشاره شد، مزيتهاي بندر چابهار و اين منطقه آزاد را، مورد اشاره قرار داد و گفت: برگزاري اجلاس بينالمللي روساي مناطق آزاد اتحاديه كشورهاي حاشيه اقيانوس هند كه اخيرا در چابهار برگزار شد علاوه بر آنكه از نظر اقتصادي و همكاريهاي تجاري داراي اهميت زيادي است، ديدگاه نادرست برخي افراد مبني بر عدم امنيت در استان سيستان و بلوچستان را تا حد زيادي اصلاح كرد.
اسحاق جهانگيري با اشاره به توافق سهجانبه ميان جمهوري اسلامي ايران، جمهوري اسلامي افغانستان و هند كه اخيرا در سفر رييسجمهور افغانستان و نخستوزير هند به ايران منعقد شد، اظهار اميدواري كرد كه اين توافقات بتواند گام مهمي در جهت توسعه همكاريهاي اقتصادي و مبادلات تجاري ايران با كشورهاي ديگر باشد.
يكي از مهمترين نيازهاي فعلي بندر چابهار در جهت توسعه همكاريها و گسترش تعاملات با كشورهاي مهم حاشيه اقيانوس هند، تكميل زيرساختها و اتصال خطوط ريلي اين منطقه به راهآهن اصلي كشور است چرا كه در شرايط كنوني راهآهن چابهار يكي از راهبرديترين خطوط ريلي جنوب شرق ايران است از اين رو توجه به اتصال راهآهن چابهار به راهآهن سراسري كشور بيش از پيش ضروري به نظر ميرسد؛ موضوعي كه معاون اول رييسجمهور نيز با تاييد آن، بر لزوم همكاري و همافزايي همه دستگاههاي اجرايي و سازمان مناطق آزاد كشور در جهت توسعه بندر چابهار تاكيد ميكند.
طمع خارجيها براي بندر چابهار
بر اساس اين گزارش، توسعه بندر چابهار نگرانيهايي را نيز براي مقامات برخي كشورهاي همسايه ازجمله پاكستان ايجاد كرده است و اين گمانهزني مطرح ميشود كه با توسعه بندر چابهار، بندر گوادر در پاكستان تضعيف خواهد شد. اما واقعيت اين است كه ظرفيتهاي بسيار گستردهيي در اين دو منطقه وجود دارد و اين دو بندر ميتوانند مكمل يكديگر باشند. چابهار تنها بندر خارج از تنگه هرمز ايران است كه در حوزه اقيانوس هند قرار دارد؛ از طرف ديگر بندر گوادر هم براي چينيها نزديكترين منطقه براي تامين انرژي و اهداف اقتصاديشان است. هم گوادر براي چينيها و هم چابهار براي هنديها يك موقعيت استراتژيك قلمداد ميشود. در اين زمينه، به دنبال انتشار خبر نگراني پاكستان از توسعه بندرچابهار، وزارت بازرگاني پاكستان اعلام كرد از آنجا كه چابهار بندر آب عميق نيست تهديدي عليه بندر گوادر اين كشور محسوب نميشود. روبينا اختر، يكي از مقامات ارشد وزارت بازرگاني پاكستان، تاكيد كرد پروژه توسعه بندر چابهار موضوع تازهيي نيست و هند و ايران مدتهاست كه در اين زمينه در حال مذاكره و توافق هستند و اين پروژه تهديدي عليه پاكستان محسوب نميشود. اين گفته اختر در حالي مطرح ميشود كه چندي پيش توافقنامه توسعه بندر چابهار ميان ايران، افغانستان، و هند به امضا رسيد.
از سوي ديگر چين و پاكستان نيز در حال توسعه بندر گوادر هستند و به نظر ميرسد اين رقابت ميان دو كشور ايران و پاكستان موجب نگراني پاكستان از توسعه بندر چابهار شده است. اما روبينا اختر معتقد است كه شباهتي بين دو بندر در عملكرد وجود ندارد بنابراين دليلي براي نگراني مقامات پاكستاني وجود ندارد. علاوه بر اين به اذعان مقامات پاكستاني فاصله چابهار به بازارهاي جهاني بيشتر از گوادار است و اين مساله نيز يكي ديگر از نقاط ضعف چابهار در برابر گوادر محسوب ميشود. اما مقامات ايراني با اين تفكر كه بندر چابهار ايران رقيبي براي بندر گوادر پاكستان نيست از پاكستان و چين براي پيوستن به اين طرح توسعهيي دعوت كردند.
مهدي هنردوست، سفير ايران در پاكستان ظاهرا تلاش دارد نگرانيهاي پاكستان درباره توافق اخير بين ايران، هند و افغانستان در زمينه بندر چابهار را كاهش دهد. وي ضمن دعوت از پاكستان براي پيوستن به اين طرح توسعهيي گفت، موافقتنامه چابهار محدود به اين
3 كشور نيست و حتي پاكستان و چين نيز ميتوانند بخشي از آن باشند. سفارت ايران در پاكستان در همين راستا ميكوشد تا اين برداشت كه بندر چابهار رقيبي براي بندر گوادر پاكستان است و از سوي ديگر درك طرف پاكستاني از مخالفت ايران با كريدور اقتصادي چين- پاكستان و برداشت غلط درباره توسعه بندر چابهار را اصلاح كند.