نفت در آستانه 50 دلاري شدن
قيمت نفت به پوسته سخت رسيد
به‌نظر مي‌رسد افزايش قيمت جهاني نفت به هسته سخت خود رسيده است. طي ماه‌هاي گذشته قيمت نفت به صورت قابل توجهي افزايش پيدا كرده است به نحوي كه قيمت نفت برنت و WTI كه در ماه ژانويه به پايين‌ترين سطح خود در 12سال گذشته رسيده بودند در روزهاي اخير هر يك به ترتيب 80 و 90درصد رشد نسبت به ماه ژانويه افزايش قيمت را تجربه كرده‌اند.
خبر اقتصادی - نفت 50 دلاري به مثابه يك سد است كه با شكسته شدن آن شاهد استخراج مجدد نفت‌هاي با هزينه بالا از امريكاي شمالي و ديگر نقاط دنيا و سرازير شدن آنها به بازار خواهيم بود. پيش از اين «تعادل» در گزارشي به اين موضوع پرداخته بود كه تعداد زيادي از توليدكنندگان عدد جادويي نفت را 50 دلار در هر بشكه و بالاتر از آن عنوان كرده بودند كه با رسيدن به آن اين نقطه توليد نفت آنها در نقطه سربه‌سري قرار خواهد گرفت. اما از سوي ديگر كشورهاي عضو اوپك و ديگر كشورهايي كه نفت را با هزينه پايين‌تري استخراج مي‌كنند، تمايلي ندارند تا قيمت نفت از اين بالاتر برود و شاهد بازگشت رقباي خود و اضافه شدن نفت آنها به بازار باشند. اين مساله سبب شده تا نشست بعدي كشورهاي عضو اوپك در تاريخ 2ژوئن در وين زير ذره‌بين فعالان صنعت نفت و رسانه‌ها باشد تا مشخص شود كه آيا مجددا دستور كار فريز نفتي كه زماني از سوي عربستان و روسيه براي بالا رفتن قيمت نفت مطرح مي‌شد مجددا مطرح خواهد شد يا خير؟ سناريو ديگري كه در اين نشست امكان مطرح شدن دارد، افزايش توليد براي جلوگيري از رشد بيشتر قيمت نفت و جلوگيري از ورود نفت به كانال 50 دلاري و بازگشت توليدكنندگان نفت شيل به مدار توليد است. البته اين موضوع بدون شك با واكنش كشورهايي مثل ونزوئلا كه نياز مبرم به درآمدهاي نفتي دارند، مواجه خواهد شد. سناريو محتمل‌تري كه همگان از اوپك انتظار دارند و پيش از اين نيز ثابت شده كه كشورهاي اوپك تبحر خاصي در اجراي آن دارند، سناريو «انفعال» است. بدين معني كه كشورهاي اوپك سنت‌شكني نكنند و طبق روال نشست‌هاي اخير بدون دستيابي به توافق خاصي وين را ترك كنند. در ادامه گزارش«تعادل» از وضعيت فعلي بازار نفت را مي‌خوانيد.
روز پنج‌شنبه قيمت جهاني نفت براي ساعاتي به بالاي 50 دلار رسيد. اين افزايش قيمت ريشه در ادامه روند اختلال در سمت عرضه نفت ناشي از آتش‌سوزي كانادا و شرايط ناامن ليبي و غرب افريقا و نيز كاهش توليد نفت شيل ايالات متحده داشت كه منجر به كاهش 4ميليوني توليد جهاني نفت شده بود. اما به دلايلي كه در بالا ذكر شد، توقع مي‌رفت كه اين سطح از قيمت پايدار نماند و روز گذشته بازار به اين سطح از افزايش قيمت واكنش منفي نشان داد و ترس از بازگشت توليدكنندگاني كه به علت افت قيمت نفت فعاليت خود را متوقف كرده بودند سبب شد پس از چند ساعت مجددا قيمت‌ها به زير 50 دلار بازگردند.
به گزارش«تعادل» به نقل از رويترز«توني نونان» مدير بخش ريسك نفتي شركت توكيو ميتسو بيشي درباره تبعات نفت بالاي 50 دلاري اظهار مي‌كند: «هزينه توليد نفت شيل چيزي حدود 48تا 50 دلار به ازاي هر بشكه است بنابراين توليدكنندگاني وجود دارند كه با نفت 50دلاري سودآور مي‌شوند». به عنوان نمونه شركت Pioneer Natural Resource امريكا عنوان كرده كه درحال برنامه‌ريزي براي بازگرداندن 10ريگ حفاري به محض كسب اطمينان خاطر از پايدارتر شدن روند صعودي قيمت نفت است.
به نقل از CNCB «فرانك هاپكينز» معاون اول بخش سرمايه‌گذاري اين شركت عنوان مي‌كند: «فكر مي‌كنم كه ما نسبت به ماه گذشته و حتي ماه قبل از آن خوش‌بين‌تر شده‌ايم. ما به صورت محتاطانه خوش‌بين هستيم كه در نيمه دوم سال جاري شاهد بهبود قيمت باشيم». اين شركت در گزارش درآمد خود كه در ماه گذشته منتشر شده بود، عنوان كرده بود كه انتظار دارد كه با رسيدن قيمت نفت به مرز 50 دلار و دست‌يافتن به چشم‌انداز مثبتي از عرضه و تقاضا، 5 تا 10ريگ حفاري افقي را به خط توليد خود اضافه كند».
بنا به گفته هاپكينز، اين شركت داده‌هاي مربوط به ذخاير نفت‌خام امريكا كه توسط اداره اطلاعات انرژي اين كشور منتشر مي‌شود را به دقت رصد مي‌كند و هنگامي كه مقامات اين شركت قانع شوند كه جهت حركت بازار تغيير كرده و سطح ذخاير نفتي كماكان رو به كاهش باشد، اين ريگ‌هاي حفاري را در ميدان نفتي اسپرابري/ ولف‌كمپ شمالي به كار خواهند گرفت.
در همين رابطه لازم است عنوان شود كه بنا به گزارش چهارشنبه EIA در هفته گذشته سطح ذخاير نفتي امريكا حدود 4ميليون و 200هزار بشكه كاهش داشته است.
همچنين برخي تحليلگران معتقدند كه در ماه‌هاي آينده قيمت نفت در اثر فشار از سمت تقاضا افزايش خواهد داشت. «يون لي» تحليلگر ارشد بانك ملي استراليا در اين باره معتقد است: «در چند ماه آينده ممكن است قيمت نفت در بازه 40 تا 50 دلاري باقي بماند. ما درحال وارد شدن به فصل افزايش تردد در امريكا هستيم لذا اين افزايش تقاضاي فصلي منجر به رشد قابل توجهي در قيمت‌ها خواهد شد».
روز گذشته قيمت نفت برنت پس از لمس قيمت 50 دلار و 51 سنت در روز پنج‌شنبه به سطح 49دلار و 4 سنت و نفت «دبليو‌تي‌آي» نيز به 49دلار در هر بشكه رسيد.
آيا اوپك مجددا همه را نااميد مي‌كند؟
نشست هفته آينده اوپك مي‌تواند عامل تعيين‌كننده‌يي در جهت‌دهي قيمت نفت براي آينده باشد، به‌همين دليل بسياري از سرمايه‌گذاران در انتظار نتايج حاصله از اين نشست هستند.
توني نونان عنوان مي‌كند كه اكثر فعالان انتظار دارند نتايج نشست بعدي اوپك در دوحه يا خنثي يا منفي باشد. در صورتي كه توافق خاصي ميان اعضاي اوپك ايجاد نشود توليد و قيمت نفت تغيير خاصي نخواهد كرد اما حركت كشوري مثل عربستان به سمت افزايش توليد خود مي‌تواند حادثه بدي براي بازار تلقي شود. عربستان كشوري است كه در دو سال گذشته و با سقوط قيمت نفت همواره با ديگر كشورهاي اوپك بر سر توليد خود دچار تنش بوده است. استراتژي اين كشور بر پايين نگه‌داشتن قيمت نفت براي از ميدان خارج كردن رقباي پرهزينه خود خصوصا توليدكنندگان نفت شيل امريكا بود. اما اين استراتژي به مذاق بسياري از اعضاي اوپك مانند ونزوئلا كه از پايين ماندن قيمت نفت ضربه‌هاي اقتصادي سنگيني را خورده بودند، خوش نمي‌آمد.
اما اكنون كه سطح توليد جهاني در حال كاهش و قيمت نفت در حال افزايش و رسيدن به شرايط مطلوب توليدكنندگان نفت شيل امريكاست، مقامات عربستان اين فرصت را پيدا كرده‌اند تا در نشست هفته بعد از استراتژي سال‌هاي گذشته خود دفاع كنند. در اين رابطه «سث كلينمن» سرپرست گروه تحقيقات انرژي بانك سيتي گروپ معتقد است: «رسيدن به اين سطح از قيمت شايد در مقايسه با نفت بالاي 100دلاري پيروزي بزرگي نباشد اما ما شاهد موفقيت استراتژي عربستان در اين زمينه هستيم. شاهد اين مدعا نيز كاهش قابل‌توجه توليد در اقصي نقاط دنياست كه منجر به رشد قيمت‌ها شده است.»
ازسوي ديگر به نظر مي‌رسد كه با ازبين رفتن تدريجي مازاد عرضه در بازار شاهد رسيدن به تعادل در عرضه و تقاضا هستيم. كارشناسان معتقدند كه همين موضوع سبب مي‌شود نشست بعدي اوپك به سرنوشت نشست دوحه كه با ملامت عربستان ازسوي ديگر اعضاي اوپك به پايان رسيد، دچار نشود.
كاهش توليد غيراوپكي‌ها
بنا بر پيش‌بيني آژانس بين‌المللي انرژي، توليد نفت كشورهاي غيراوپكي، در سال جاري با كاهش شديد مواجه خواهد شد و با خارج شدن توليدكنندگان نفت امريكا كه مسبب ايجاد مازاد عرضه در بازار در سال‌هاي اخير شده بودند، بيشترين كاهش از سال1992 را تجربه خواهد كرد. به گزارش IEA در حال حاضر توليد نفت امريكا براي 11هفته متوالي در حال كاهش بوده و به پايين‌ترين سطح خود از سپتامبر2014 رسيده و به‌طور ميانگين هشت‌ونيم درصد كمتر از توليد سال2015 خواهد بود.
وليكن در حال حاضر توليدكنندگان خارج از سازمان اوپك كه نفت خود را با هزينه بالايي استخراج مي‌كنند در وضعيت مرزي قرار دارند و مترصد عبور قيمت از مرز 50دلار و پايدار ماندن آن هستند تا مجددا حفاري خود را آغاز كنند و به بازي توليد نفت بازگردند. اين مساله به‌شدت عربستان را نگران كرده است. به گزارش بلومبرگ، «مايك ويتنر» سرپرست گروه تحقيقات بازار نفت شركت سوسيته جنرال در اين باره مي‌گويد: «احتمالا مقامات سعودي نگران هستند كه اگر قيمت نفت اندكي ديگر رشد كند به تعادلي كه به‌تازگي در بازار نفت در حال شكل‌گرفتن است آسيب وارد كند.»
اما ازسوي ديگر كشورهايي مانند ونزوئلا و نيجريه نيز كه تحت‌فشار شديد اقتصادي ناشي از افت قيمت نفت هستند و بارها خواستار اتخاذ تدابيري براي حمايت از رشد قيمت ازسوي اوپك و خصوصا سعودي‌ها شده بودند احتمالا به اين نتيجه رسيده‌اند كه از جانب عربستان آبي براي آنها گرم نخواهد شد. «جيسون بردف» رييس مركز سياست جهاني انرژي دانشگاه كلمبيا در اين رابطه عنوان مي‌كند: «كشورهايي مانند ونزوئلا بيش از يك سال است كه در حال وارد آوردن فشار براي انجام هر كاري براي افزايش قيمت نفت و رشد درآمدهاي خود هستند. آنها احتمالا به اين نتيجه رسيده‌اند كه ادامه اين كار توسط آنها در شرايط فعلي امري عبث و بيهوده خواهد بود. به اين دليل كه استراتژي عربستان مبني بر پايين نگه داشتن قيمت نفت در حال جواب گرفتن است.»
مجموعه اين شرايط به علاوه مورد ويژه تقابل ايران و عربستان دست به دست هم داده تا كمتر كسي چشم اميدي براي رسيدن به يك نتيجه مشخص از نشست بعدي اوپك داشته باشد. اگر شكست مذاكرات دوحه بين كشورهاي اوپك و روسيه را نيز مجددا به ياد بياوريم اين چشم‌انداز بيش از پيش تيره‌وتار مي‌شود.
گوشه‌چشم ايران به افزايش بيشتر قيمت نفت
مقامات ايران با رساندن غيرمنتظره سطح توليد و صادرات خود به دوران پيشاتحريم قبل از برگزاري نشست اوپك، با اعتماد به نفس و طيبه خاطر به وين سفر خواهند كرد تا همان‌طور كه پيش از اين نيز عنوان كرده بودند آماده گفت‌وگو براي هر توافقي پس از رسيدن توليد خود به بيش از 4ميليون بشكه در روز باشند.
ايران درحالي در اين نشست حاضر خواهد شد كه در لايحه بودجه سال95 كه در دومين روز خردادماه توسط رييس‌جمهور به سازمان مديريت و برنامه‌ريزي ابلاغ شد قيمت نفت ايران در سال جاري 40دلار در هر بشكه پيش‌بيني شده است.
در حال حاضر قيمت سبد نفتي مرجع اوپك 45دلار و 53سنت است. همچنين به گزارش واحد بين‌الملل شركت ملي نفت در حال حاضر نفت سنگين ايران به‌طور ميانگين با قيمت بيش از 36دلار و 50سنت و نفت سبك ايران نيز 38دلار و 25سنت در هر بشكه معامله مي‌شود. بنابراين مي‌توان گفت كه ايران تمايل دارد قيمت جهاني نفت از سطحي كه در آن قرار دارد نيز بيشتر شود تا با كسري بودجه مواجه نشود.
بنابراين در صورتي كه طبق آن چيزي كه پس از شكست نشست دوحه وعده داده شد اگر مجددا طرح فريز نفتي در نشست اوپك روي ميز آورده شود بعيد است ايراني كه هم سهم از دست رفته خود از بازار را مجددا به دست آورده و هم گوشه‌چشمي به افزايش بيشتر قيمت نفت دارد، نسبت به آن ترش‌رويي نشان دهد.
حمید مظفر
