طرح آموزش نيروهاي ماهر، مسووليتي فراموش شده

اين تصور كمي غيرمنطقي است كه گمان كنيم كسي اين اقدام بزرگ و ارزشمند صورت گرفته در پتروشيمي را به ياد ندارد تا در پاسخ به انتظار منطقي وزير نفت اشاره‌يي به برنامه ارزشمندي نمايد كه دو دهه قبل به خوبي در پتروشيمي اجرا شد و كارآموزان آن دوره‌ها چنان كارآمد بودند كه علاوه بر طرح‌هاي پتروشيمي در ديگر صنايع نيز مشغول به كار شده و برخي آنان با اتكا به اعتبار گواهي ممهور به مهر پتروشيمي توانستند در ديگر كشورها نيز مشغول به كار شوند.

برگزاري دومين همايش بين‌المللي مسووليت اجتماعي در صنعت نفت موجب شد وزير نفت با اشاره به لزوم توانمندسازي جوامع محلي در حوزه مسووليت اجتماعي تاكيد كند توجه به اين مساله سبب مي‌شود تا مشكلات بعدي نفت در جوامع محلي كه واحدهاي عملياتي در آنجا مستقر هستند حل شود.

 لزوم توجه به توسعه هنرستان‌ها و مراكز آموزش فني و حرفه‌اي

مهندس زنگنه نخستين گام در اين زمينه را آموزش اعلام كرد و افزود: از زماني كه صنعت نفت در ايران آغاز به كار كرد، به مساله آموزش نيز توجه شده است؛ من نيز هميشه تاكيد كرده‌ام كه به هنرستان‌ها و مراكز آموزش فني و حرفه‌يي توجه ويژه‌يي شود.

وزير نفت توسعه هنرستان‌ها و مراكز آموزش فني و حرفه‌يي را اثرگذارتر از دانشگاه‌ها دانست و افزود: توسعه اين مراكز علاوه بر اينكه سبب اشتغالزايي ساكنان محلي مناطق مي‌شود، سبب مي‌شود تا نيروهاي حرفه‌يي آموزش دهيم كه اين موضوع سرانجام به نفع صنعت نفت تمام مي‌شود.

وي ادامه داد: نخستين كاري كه مراكز فني و حرفه‌يي انجام مي‌دهند، استفاده از نيروهاي بومي است نه اينكه در مناطق نفتي از نيروهايي غيربومي استفاده كنيم. (شانا سه‌شنبه ۲۸ ارديبهشت ۱۳۹۵)

 سابقه طرح تربيت نيروهاي ماهر در صنعت نفت:

طرح آموزش نيروهاي ماهر مورد نياز صنعت نفت برنامه گسترده‌يي بود كه بر اساس فرآيندي طراحي شده براي دوران توسعه نفت و پتروشيمي در چشم‌انداز ايران 1400 به اجرا درآمده بود. اين برنامه توسط مديرعامل وقت شركت مديريت توسعه پتروشيمي با هدف آموزش داوطلبان داراي مدرك تحصيلي ديپلم در دوره ‌هاي زماني حدودا چهار ماهه در چندين رشته تخصصي مورد نياز طرح‌هاي اين صنعت از جمله جوشكاري، برق و ابزار دقيق، لوله كشي صنعتي و... در سراسر استان‌هاي كشور به اجرا درآمد. افراد پذيرفته شده در اين دوره‌ها از امكاناتي شامل خوابگاه، تغذيه و كمك هزينه برخوردار بوده و در پايان دوره و قبولي گواهي معتبر با مهر سازمان آموزش فني و حرفه‌يي و پتروشيمي را دريافت مي‌كردند.

طي چند سال اجراي اين طرح كه از سال 1381 شروع شده بود بيش از 60 هزار نفر در دوره‌هاي مختلف تخصصي، آموزش‌هاي مورد نياز براي حضور در پروژه‌هاي در دست اجراي مناطقي چون عسلويه را گذرانده و بر اساس نياز طرح‌هاي مختلف جذب آنها شدند. شايد يك ارزيابي يا تحقيق محيطي بتواند نشان دهد هريك از آنان هم‌اكنون در محل اشتغال خود به لحاظ كارايي از چه جايگاهي برخوردار هستند. اين طرح در زمان وزارت مهندس زنگنه در دولت هشتم نيز همچنان ادامه داشت ولي عملا در دولت دهم به شكلي مورد بي‌مهري قرار گرفته و از برنامه‌هاي كاري نفت و پتروشيمي خارج شد.

طرح تربيت نيروهاي ماهر صنعت نفت در آن زمان با سرمايه‌گذاري سالانه 30 تا 40 ميليارد تومان به وسيله شركت مديريت توسعه صنايع پتروشيمي در حال اجرا بود، و اين هزينه به وسيله وزارت نفت از طريق شركت ملي صنايع پتروشيمي تامين مي‌شد.

در همان سال‌ها مسوولان پتروشيمي در اطلاع‌رساني پيرامون اين طرح اعلام كرده بودند: طرح فوق بر اساس برنامه‌هاي توسعه صنعت نفت و پيش‌بيني توسعه ميدان گازي پارس جنوبي با 100 ميليارد دلار سرمايه‌گذاري و نياز اين پروژه بزرگ به 550 هزار كارگر فني و ماهر از سال 1381 آغاز شده و تاكنون 48 هزار نفر (در زمان اعلام خبر) در اين دوره‌ها آموزش ديده‌اند. از جمله ويژگي‌هاي عنوان شده در رابطه با اين دوره اين بوده كه طرح تربيت نيروهاي ماهر مورد نياز صنعت نفت با 17 مركز در مناطق نفت خيز جنوب آغاز و سپس با 260 مركز در مناطق جنوب كشور و با ظرفيت30 هزار نفر در حال اجرا بود و افراد پس از گذراندن دوره‌هاي 5/4 ماهه و موفقيت در اين دوره‌ها، به وسيله شركت‌هاي آزمون بين‌المللي كه وابسته به كشورهاي فرانسه، ايتاليا، آلمان و اتريش بود مورد ارزيابي قرار گرفته و به آنها گواهينامه بين‌المللي اعطا شده، مي‌توانستند در پروژه‌هاي صنعت نفت ايران و حتي پروژه‌هاي نفتي خاور ميانه نيز مشغول به كار شوند. همچنين افراد آموزش ديده در رشته‌هاي جوشكاري، ابزار دقيق، برق صنعتي و لوله‌كشي از طريق دفاتري كه آموزش مي‌ديدند به پيمانكاران پروژه‌هاي مختلف نفتي معرفي مي‌شدند. (شانا سه‌شنبه ۵ ارديبهشت ۱۳۸۵) نكته قابل ذكر اين است كه بيژن زنگنه نظر خود در مورد اهميت آموزش نيروهاي فني و ماهر را مهر ماه سال 93 نيز مطرح كرده بود. وي در آن زمان و به هنگام حضور در نشست بررسي وضعيت ميادين نفتي آذر مهران با توصيه به فراگيري آموزش‌هاي فني و حرفه‌يي مرتبط با صنعت نفت و گاز گفت: بهترين كار براي جذب نيروهاي بومي تربيت افراد ماهر فني و كارشناسان نفتي است.

مهندس زنگنه اين مطالب را در پاسخ به درخواست نمايندگان و مسوولان استان در مورد به كارگيري نيروهاي بومي مطرح كرده و تاكيد كرده بود: اگر كارجويان بومي از تخصص‌هاي عملي مانند جوشكاري، برقكاري، مكانيك و ساير تخصص‌هاي فني برخوردار باشند دليلي ندارد نيروي كار از جاي ديگر آورده شود و گفته بود مسوولان از اين فرصت استفاده كنند و نيروهاي ماهر و تكنيسين تربيت كنند.

 (خبرگزاري ايرنا ايلام تاريخ خبر: 18/07/1393|ساعت: 13: 9)

همان‌طور كه ذكر شد گذراندن دوره‌هاي آموزش طرح تربيت نيروهاي ماهر در پتروشيمي رايگان بوده، افراد داراي مدرك ديپلم با گذراندن 600 ساعت آموزش كه شامل 100 ساعت تئوري و 500 ساعت عملي بود، آماده فعاليت در پروژه‌هاي صنعت نفت شده و با ورود به داخل سايت‌ها و انجام فعاليت‌هاي تخصصي به تدريج تبديل به يك كارگر ماهر و متخصص مي‌شدند. در همان زمان بر اين موضوع تاكيد مي‌شد كه در عين حالي كه تلاش شده براي تمامي افراد آموزش ديده فضاي اشتغال باز شود، اما در هر حال شركت در دوره‌هاي آموزشي تعهدي مبني بر استخدام يا اشتغال براي وزارت نفت يا پتروشيمي ايجاد نمي‌كرد ولي تا همان زمان بررسي‌ها نشان مي‌داد حدود 70درصد از افراد آموزش ديده در پروژه‌هاي مختلف مشغول به كار شده بودند، همچنين در صورتي كه نيروها مازاد نياز صنعت نفت مي‌بودند، مي‌توانستند در صنايع ديگر مشغول به كار شوند. (شانا سه‌شنبه ۵ ارديبهشت ۱۳۸۵)

گزارش‌هايي كه در وب‌سايت يكي از شركت‌هاي پتروشيمي ثبت شده بود حاكي از آن است كه تا آن زمان در اين دوره‌ها در سال 1386 تعداد 30 هزار نفر، تا سال 1387 تعداد 4 هزار نفر و تا سال 1388 تعداد بيش از 64 هزار نفر فارغ‌التحصيل داشته است. رقمي كه تحقق اجراي آن اين روزها بيشتر به يك رويا شبيه است. گزارش مذكور بيانگر اين است كه در دوره نصب مكانيكي 145 نفر، برق صنعتي، 9321 نفر، ابزار دقيق، 1178 نفر، لوله كشي 21543 نفر، جوشكاري آلومينيوم 268 نفر، جوش برق گازي 8316 نفر و جوش گازي آرگون 22895 نفر و جوشكاري استيل 580 نفر فارغ‌التحصيل شده بودند. (وب‌سايت رسمي شركت مديريت توسعه پتروشيمي)

 ختم كلام:

يك رسم ماندگار در تقدير از اقدام‌هاي ارزشمند، يادآوري آن و اشاره به نام افرادي است كه در انجام آن نقش داشته‌اند.

 طرح آموزش نيروهاي ماهر از سوي وزير نفت از چنان جايگاهي برخوردار است كه هر از چندگاهي به لزوم اجراي آن اشاره مي‌كند. اگر اجراي اين برنامه يكي از راهكارهاي موثر براي ايجاد اشتغال در مناطق مختلف كشور است. لازم است دست‌اندركاران چنين طرح ارزشمند و موفقي در سال‌هاي نه چندان دور پتروشيمي مورد تقدير قرار گيرند. شايد الگوئي شوند براي ادامه اين راه بزرگ و درس‌هاي لازم از اجراي موفق آن به مجددا به كار گرفته شود.

انجام كارهاي بزرگ نيازمند داشتن مديراني است كه جرات، توان و دل بزرگ داشته باشند. شايد حضور يك خانم در راس مديريت پتروشيمي، درايت ايشان موجب شود پتروشيمي متولي آن شده، در راه‌اندازي مجدد اين طرح ارزشمند و مورد تاكيد و حمايت وزير نفت بتواند در راستاي مسووليت اجتماعي، با ايجاد اشتغال يكي از دغدغه‌هاي بزرگ دولت را برطرف كند.

* رفعت فرزادفر، كارشناس صنايع پتروشيمي