كاسبي با حياط مدرسه

 اخبار اقتصادی - صدور مجوز تجاري‌سازي ۲۰درصد فضاهاي آموزشي شهرستان ساوجبلاغ براي رسيدن به استقلال مالي مدارس، تامين هزينه‌هاي جاري و تهيه تجهيزات آموزشي در سال 91 نقطه آغازي بود تا اين وزارتخانه هم در كش و قوس بحران‌هاي مالي دولتي بطور جدي سياست‌هاي درآمدزايي را در پيش بگيرد. اين سياست‌ها سه سال بعد در خراسان شمالي پي گرفته شد زماني كه عبدالله رحيمي، معاون توسعه منابع و پشتيباني آموزش و پرورش خراسان‌شمالي هم عايدات اين طرح را تنها در شهرستان بجنورد ماهانه 12ميليون تومان اعلام كرد. قرعه بعدي هم در سال 93 به نام مدارس حاشيه خيابان شهرستان سبزوار افتاد و حسن محرابي‌فر، معاون پشتيباني و توسعه مديريت آموزش و پرورش سبزوار اين اقدام را باعث افزايش توان اقتصادي مدارس عنوان كرد. اكنون هم اين موضوع از سوي فاني، وزير آموزش و پرورش مطرح شده است؛ صحبتي كه وزارتخانه‌يي آموزشي را به سمت مادي گرايي خواهد برد. اما فارغ از اينكه اقدامات اقتصادي براي اين وزارتخانه تا چه ميزان مي‌تواند ماموريت اصلي آن را تحت تاثير خود قرار دهد و هويتش را خدشه‌دار كند، بايد به اين مساله انديشيد كه آيا تجاري‌سازي مدارس از لحاظ شهرسازي امكان پذير است؟

در صورت مثبت بودن پاسخ، انجام اين كار چه ملزوماتي دارد؟ محمد سالاري، رييس كميسيون معماري و شهرسازي شوراي شهر تهران در اين باره به «تعادل» مي‌گويد: اكنون مديريت تمامي شهرهاي كشور داراي طرح‌هاي جامع و تفصيلي هستند بنابراين تمامي ارگان‌ها، سازمان‌ها، وزارتخانه‌ها، اشخاص حقيقي، اشخاص حقوقي و شهروندان بايد براساس مفاد همين طرح‌هاي جامع و طرح تفصيلي شهرها عمل كنند و طبق پهنه‌هاي مصوب در اين طرح‌ها نسبت به ايجاد كاربري جديد يا تغيير كاربري اقدام كنند.

او با اشاره به پهنه‌هايي كه در طرح تفصيلي تهران تعريف شده است، مي‌افزايد: فضاهاي آموزشي در طرح تفصيلي تعريف و مشخص شده‌اند، همگي با فضاهايي در حوزه كاربري‌هاي آموزشي تثبيت شده هستند، بنابراين آموزش و پرورش نمي‌تواند اين مدارس را به كاربري تجاري، كاربري اداري يا هر كاربري ديگري با ارزش افزوده بيشتر تغيير دهد.

سالاري تغيير كاربري بخشي از زمين مدارس به تجاري را براساس مفاد طرح تفصيلي خلاف دانسته و مي‌گويد: درون تمامي فضاهاي آموزشي كه درحال حاضر در كشور موجود هستند، فعاليت آموزشي انجام مي‌شود و مسوولان نمي‌توانند به راحتي اين فضاها را تغيير كاربري دهند؛ مگر اينكه موضوع تغيير كاربري به كميسيون ماده 5 و شوراي عالي شهرسازي و معماري برود و فرآيند قانوني خود را طي كند.

 آموزش و پرورش درگير درآمدزايي نشود

اما آيا درست است كه يك وزارتخانه آموزشي به فعاليت‌هاي اقتصادي رو بياورد و درآمدزايي به عنوان يكي از دغدغه‌هاي آن مطرح شود؟ رييس كميسيون معماري و شهرسازي شوراي شهر تهران در اين باره مي‌گويد: من اين نگاه را نمي‌پسندم و وزارتخانه‌يي مثل آموزش و پرورش بايد در حوزه آموزشي، پرورشي، علمي، پژوهشي و تحقيقي سياست‌گذاري كند و وزير آن، خود را درگير موضوع‌هاي مالي و مادي نكند.

 درآمد تجاري‌سازي مقطعي است

شايد در نگاه اول ايده درآمدزايي از اين طريق براي آموزش و پرورش ايده‌يي خلاقانه باشد اما آيا مي‌تواند در بلندمدت پاسخي براي مشكلات مالي اين وزراتخانه باشد؟ محمد سالاري البته معتقد است كه وزارتخانه در طولاني مدت به هدف خود نخواهد رسيد. او مي‌گويد: شايد وزارتخانه آموزش و پرورش در يك مقطع زماني بتواند از اين طريق براي مدارس و فضاهاي آموزشي كسب درآمدي داشته باشد اما اين درآمدها با يك چشم بر هم زدن از بين مي‌رود و دوباره مشكلات زيادي باقي خواهد ماند.

اين نگاه كه وزارتخانه‌ها و حتي شهرداري‌ها به جاي بررسي‌هاي كارشناسي درباره بودجه‌هاي پايدار براي وزارتخانه، سازمان و نهادهاي خود به طور مقطعي تغيير كاربري را در دستور كار خود قرار مي‌دهند نگاه درستي نيست و هيچ دردي از آموزش و پرورش يا شهرداري حل نخواهد كرد.

 حل مشكلات با مديريت يكپارچه شهري

رييس كميسيون معماري و شهرسازي شوراي شهر تهران تحقق مديريت يكپارچه شهري را اصلي‌ترين راه‌حل رفع مشكلات اقتصادي دستگاه‌ها دانسته و توضيح مي‌دهد: ما بايد به دنبال راهكارهاي ديگري براي درآمدزايي باشيم كه پايدار باشد تا صرف هزينه نگهداري فضاهاي آموزشي شود.

شايد بهترين راه رسيدن به درآمدهاي پايدار تحقق مديريت يكپارچه شهري باشد كه در كنار آموزش و پرورش، همه وزارتخانه‌ها، نهادها و سازمان‌هايي كه ذي مدخل هستند در درون شهرها به يك مديريت واحد شهري واگذار شوند تا مديريت شهري و شهرداري‌ها بهتر آنها را اداره كنند.

  ساخت مغازه در مدارس بي‌معني است

سخنان محمد سالاري، رييس كميسيون معماري و شهرسازي شوراي شهر تهران در شرايطي است كه نايب‌رييس اين كميسيون در گفت‌وگو با «تعادل» روايت ديگري از تجاري‌سازي مدارس دارد. محمد مهدي تندگويان مي‌گويد: تاكنون كه هيچ طرح و پيشنهادي در اين باره به ما ارائه نشده است. البته ما پيش از اين به آموزش و پرورش پيشنهاد كرده بوديم كه پلاك‌هاي مدارسي را كه در پهنه‌هاي تجاري مانند خيابان وليعصر، بلوار كشاورز و جاهايي از اين قبيل قرار دارند را به ما معرفي كنند.

آموزش و پرورش مي‌تواند با ارزش بهينه‌يي كه با واگذاري يا فروش اينگونه مدارس كه در راسته‌هاي تجاري هستند كسب مي‌كند چندين مدرسه احداث كند اما تا به امروز در اين باره به نتيجه‌يي نرسيده‌ايم.

او البته با اعلام موافقت ضمني آموزش و پرورش با اين پيشنهاد مي‌افزايد: آموزش و پرورش هم پذيرفته است كه هيچ لزومي ندارد در يك سري پهنه‌ها و راسته‌هايي كه دسترسي آنها تجاري است مدرسه وجود داشته باشد. هيچ نهادي هم تعريف نكرده است كه حتما بايد برِ خيابان‌هاي اصلي مدرسه ساخته شود.

مي‌توان مدارس موجود در اين مكان‌ها را چندين پلاك عقب‌تر منتقل كرد. در عين حال از منفعت فروش اين املاك كه در رده بالايي هم قرار دارد مي‌توان براي آموزش و پرورش ارزش بهينه ايجاد كرد كه در واقع يك كار عام‌المنفعه براي شهر تهران است.

نايب‌رييس كميسيون معماري و شهرسازي شوراي شهر تهران درباره طرحي كه اخيرا از سوي وزير آموزش و پرورش مطرح شده است، مي‌گويد: من اين خبر را از رسانه‌ها شنيده‌ام اما هنوز جزييات آن را نمي‌دانم به همين دليل نمي‌توانم قطعا نظر مخالف يا موافق درباره آن بدهم. البته كليت طرح چيزي نيست كه من با آن موافق باشم. به عقيده من بي‌معني است كه بخشي از حياط مدرسه تبديل به مغازه شود اما پيشنهادي كه به آنها ارائه كرديم كاملا منطقي و به نفع آموزش و پرورش است.

 آمار مدارس را نمي‌دهند

چه تعداد مدارس در تهران هست كه قابليت فروش و واگذاري داشته باشد؟

سوالي كه اين عضو كميسيون معماري و شهرسازي شوراي شهر تهران پاسخي براي آن ندارد و مي‌گويد: تا امروز آموزش و پرورش آماري از اين مدارس به ما نداده است درحالي كه چندين بار اين موضوع را با آنها مطرح كرده‌ايم. حتي در جلسه آخري كه رييس سازمان نوسازي مدارس مهمان شوراي شهر تهران بود هم رييس شورا چندين بار بر اهميت اين اقدام در راستاي منافع شهر و آموزش و پرورش تاكيد كرد اما هنوز هيچ آماري از طريق اين سازمان به ما داده نشده است.

حال دليل اينكه چرا مسوولان آموزش و پرورش به درخواست شوراي شهر تمكين نمي‌كنند هنوز براي ما مشخص نيست. او مي‌افزايد: معتقدم اشتباه است، آموزش و پرورش در پهنه‌هايي كه قابليت تجاري دارد و مي‌توان از آن بهره‌برداري تجاري كرد تا ارزش افزوده خوبي براي آموزش و پرورش داشته باشد، بهره‌برداري آموزشي كند.

البته پيش از اين اسفنديار چهاربند، مدير آموزش و پرورش شهر تهران تلويحا درباره پيشنهاد كميسيون شهرسازي و معماري شوراي شهر تهران سخناني را ارائه كرده بود. او گفته بود: كاربري برخي از مدارسي كه در بافت تجاري هستند، به تجاري تغيير مي‌يابد تا از درآمدش مدارس جديد ساخته شود البته كاربري هيچ مدرسه فعالي را به تجاري تغيير نمي‌دهيم و از هزينه تبديل اين كاربري‌ها در مناطق حاشيه‌يي شهر مدرسه جديد ساخته مي‌شود.

با وجود اين، هفته گذشته نيز نمايندگان مجلس در جريان رسيدگي به لايحه تاسيس و اداره مدارس و مراكز آموزشي و پرورشي غيردولتي ماده 12 آن را به به تصويب رساندند و بر اين اساس به وزارت آموزش و پرورش اجازه داده شد كه مطابق قوانين و مقررات، زمين و ساختمان‌هاي مازاد بر نياز خود را به صورت اجاره يا فروش به موسسان مدارس غيردولتي واگذار كند.

آن طور كه از سخنان مسوولان آموزش و پرورش بر مي‌آيد، بحث تجاري‌سازي مدارس چه به شكل ساخت مغازه در حياط مدارس و چه به صورت تغيير كاربري به تجاري هنوز با سازمان نوسازي، توسعه و تجهيز مدارس آموزش و پرورش مطرح نشده است.

درحالي كه اين سازمان به رياست مرتضي رييسي، مجري نهايي طرح‌هايي از اين قبيل است كه از سوي وزارت آموزش و پرورش ابلاغ مي‌شود. بنابراين هر زمان كه اين طرح نهايي شود آموزش و پرورش استان‌ها بايد مدارسي را كه قابليت تجاري‌سازي دارند را تفكيك كرده و آمار و مشخصاتشان را به سازمان نوسازي مدارس بدهند تا اين سازمان نيز براي بررسي‌هاي كارشناسي، طراحي و ساخت اقدام كند.

 نيره خادمي