خلق تاريخ دردالان چابهار
«وارد ايران شديم؛ سرزميني كه با آن پيوند‌ها تمدني داريم. اميدوارم بتوانيم همكاري‌هاي اقتصادي ميان دو كشور را تقويت كنيم.»
خبر اقتصادی - اين جملات محتواي پيامي است كه صفحه توييتر«نارندرا مودي» بلافاصله پس از ورود به تهران منتشر كرد، پيامي كه تلاش مي‌كند تصويري از مهم‌ترين اهداف سفر نخست‌وزير هندوستان به ايران را با اشاره به تاريخ و فرهنگ مشترك دو كشور بازتاب دهد. تصويري از «ايران پساتحريم» كه مي‌تواند به عنوان يك شريك قابل اعتماد براي هر كشوري به ايفاي نقش بپردازد. ديروز در جريان دومين روز سفر نخست‌وزير و هيات اقتصادي هند به تهران، نشست مشترك هيات‌هاي عاليرتبه دو طرف برگزار شد و بعد از آن روحاني و مودي در قامت روساي هيات سياسي و اقتصادي دو كشور رو به روي رسانه‌هاي گروهي نشستند تا درباره چشم‌اندازي كه از توسعه مناسبات ميان دو كشور گشوده مي‌شود، گفت‌وگو كنند. ملاقات‌هايي كه در جريان آن 12سند همكاري امضا شد و برنامه‌ريزي‌هاي اجرايي براي توسعه بندر چابهار به عنوان نقطه كانوني تجارت و بازرگاني كشورهاي منطقه جنوب آسيا در قالب قراردادهاي دو جانبه و چند جانبه تدارك ديده شد؛ ديروز همچنين محمد اشرف غني، رييس‌جمهوري افغانستان وارد تهران شد تا مقام‌هاي ايران، افغانستان و هند توافقنامه سه‌جانبه ترانزيتي تجاري بندر چابهار را به امضا برسانند. توافقنامه‌يي كه هند را از طريق افغانستان و آسياي ميانه متصل مي‌كند و دسترسي افغانستان به هند را نيز از طريق دريا ميسر مي‌كند و همه اين فعل و انفعالات از طريق بندر چابهار عملياتي مي‌شود.
توافق بر سر توسعه چابهار
مهم‌ترين توافقي كه در دستور كار سفر مودي به تهران قرار داشت، امضاي توافقنامه سه جانبه ترانزيتي- تجاري بندر چابهار بود. اين مهم در جريان ديدار و ملاقات سه جانبه مقام‌هاي ايران، افغانستان و هند ميسر شد. طرحي كه نخستين گفت‌وگو بر سر آن از زمان رياست‌جمهوري هاشمي‌رفسنجاني آغاز شده و در زمان رياست‌جمهوري محمد خاتمي ادامه يافت اما اعمال تحريم‌ها عليه ايران باعث شده بود تا هند در راه عملي كردن اين طرح كه هند هم بر آن اصرار داشت، ترديد داشته باشد. اما برداشته شدن تحريم‌ها عليه ايران به دو كشور فرر صت برنامه‌ريزي براي اجراي اين طرح را داد. براساس توافقنامه سه‌جانبه چابهار، ظرفيت بارگيري و تخليه اسكله‌هاي اين بندر توسعه يافته تا بتواند فعاليت‌هاي تجاري را تسهيل كند. ايران و هند قرار است سرمايه‌گذاري مشتركي براي توسعه زيرساخت‌هاي بندري و نيز جاده‌يي در اين بندر مهم ايران انجام دهند. حسن روحاني رييس‌جمهور ايران، نارندرا مودي نخست‌وزير هند و محمد اشرف غني رييس‌جمهور افغانستان پس از امضاي اين توافقنامه بيانيههاي جداگانه‌يي قرائت كردند. روحاني با اشاره به اينكه همكاري ميان كشورهاي منطقه به پيشرفت آنها منجر خواهد شد، خاطرنشان كرد: «امروز يك روز تاريخي در روابط ما با هند و افغانستان است.» رييس‌جمهوري ايران با تاكيد بر اينكه كل منطقه از «فعاليت مشترك ما سود خواهد برد» افزود: «چابهار هند را به افغانستان و كشورهاي آسياي مركزي متصل مي‌كند.»
مسير ترانزيتي جديد در منطقه
نخست‌وزير هند نيز پس از امضاي اين توافقنامه گفت: «ما درباره مسائل مختلف به بحث و گفت‌وگوي مفصل پرداختيم. ما شاهد ايجاد تاريخ نه فقط براي منطقه بلكه براي كل جهان هستيم.» مودي در ادامه گفت: «رشد كنوني ما از سوي تروريسم و افراط‌گرايي تهديد مي‌شود، توافقنامه چابهار جايگاه ما را در برابر افرادي كه به دنبال كشتار و ويراني هستند، تقويت مي‌كند.» نخست‌وزير هند افزود: با ايجاد اين مسير ترانزيتي تجاري جديد، افغانستان از مسيري امن براي تجارت با ديگر كشورها برخوردار خواهد شد. اشرف غني، رييس‌جمهور افغانستان نيز گفت: «آسيا درحال تبديل شدن به قاره‌يي اقتصادي است كه رفاه را در سراسر جهان بهبود خواهد بخشيد.»
500 ميليون دلار براي زيرساخت‌ها
قبل از ملاقات سه جانبه مقامات سه كشور، روحاني و مودي بعد از امضاي 12سند همكاري مشترك به ميان خبرنگاران آمدند تا دورنمايي از توسعه مناسبات دو كشور را تصوير‌سازي كنند. مودي در صحبت‌هايش از اختصاص 500 ميليون دلار براي توسعه زيرساخت‌هاي بندر چابهار خبر داد و روحاني از توسعه مناسبات اقتصادي در تمام زمينه‌ها گفت. رييس‌جمهور ايران پس از امضاي 12سند همكاري ميان دو كشور با خبرنگاران صحبت مي‌كرد، گفت: «سفر نخست‌وزير هندوستان به ايران و در دوره پسابرجام و پساتحريم، زمينه را براي توسعه روابط اقتصادي بين دو كشور بيش از گذشته مهيا مي‌كند. روابط اقتصادي دو كشور مي‌تواند بسيار گسترده‌تر از گذشته باشد و امروز مسوولان اجرايي دو كشور تصميم گرفتند كه روابط دو كشور از حالت تجاري به روابط اقتصادي كرد:«هنگامي كه بحث روابط اقتصادي ايران و هندوستان مطرح مي‌شود به مفهوم تعامل ايران و همسايگانش با جمعيتي بالغ بر 400ميليون نفر و هندوستان به عنوان كشوري با بيش از يك ميليارد و 200ميليون نفر جمعيت است. با توجه به ظرفيت‌هاي انرژي در ايران و معادن گسترده هندوستان و بندر راهبردي چابهار مي‌توانيم در عرصه‌هاي مختلف ازجمله در صنايع آلومينيوم و پتروشيمي همكاري‌هاي گسترده‌يي داشته باشيم.»
رييس‌جمهوري، سرمايه‌گذاري هندوستان در توسعه بندر چابهار و تجهيز آن را نمادي براي همكاري بين دو كشور توصيف و تصريح كرد: «چابهار مبدا دالان ترانزيني بين جنوب - شرق و جنوب - شمال خواهد بود و با اتمام احداث راه آهن بين چابهار - زاهدان و زاهدان – سرخس اين مسير ريلي مي‌تواند به نقطه اتصالي بين كشورهاي مختلف از هندوستان و افغانستان گرفته تا كشورهاي آسياي ميانه و منطقه قفقاز و شرق اروپا تبديل شود.»
روحاني خاطرنشان كرد: « با توجه به نقش بانك‌ها در روابط اقتصادي دو كشور امروز بحث‌هاي بسيار مهمي درباره نحوه ساماندهي روابط بين بانك‌ها داشتيم و اميدواريم در آينده نزديك، تسهيلات بانكي بيش از گذشته زمينه را براي روابط اقتصادي وسيع‌تر بين دو كشور فراهم و آماده كند.» رييس‌جمهوري گفت: «پيشرفت هندوستان در تكنولوژي‌هاي نو و هاي تك به ويژه‌يي تي سي، بيو و نانوتكنولوژي و هوا - فضا ما را بر آن داشت تا امروز توافق كنيم كه روابط دو كشور در عرصه فناوري‌هاي نو، دانشگاهي و پارك‌هاي علمي و فناوري توسعه يابد.»
همكاري گسترده تجاري دوجانبه
نارندرا مودي نيز در اين نشست خبري، همكاري و مشاركت دو كشور را بسيار حائز اهميت توصيف و تاكيد كرد:«دستاوردهاي اين ديدار و قراردادهاي امضا شده، فصل تازه‌يي در عرصه همكاري‌هاي استراتژيك دو كشور رقم مي‌زند و بي‌ترديد رفاه دو ملت در گرو همكاري‌هاي گسترده اقتصادي ايران و هندوستان خواهد بود.»
نخست‌وزير هندوستان ادامه داد: «همكاري گسترده تجاري، ارتباطات كارآمد جاده‌يي به‌ويژه در زمينه راه آهن و مشاركت در بخش‌هاي نفت و گاز، آموزش و مسائل فرهنگي از اركان همكاري‌هاي اقتصادي دو كشور خواهد بود.» وي از اختصاص 500 ميليون دلار براي توسعه و زيرساخت بندر چابهار بر پايه قراردادي دو جانبه خبر داد و تصريح كرد: «بي‌ترديد اين قرارداد به پيشرفت و رشد اقتصادي منطقه منجر خواهد شد و مصمم هستيم هر چه زودتر اين قراردادها عملياتي شود.»
مودي همچنين امضاي قرارداد سه جانبه
حمل و نقل و ترانزيت كالا با مشاركت ايران، هندوستان و افغانستان را فرصت تاريخي دانست كه راه‌هاي ارتباطاتي جديد و نزديك‌تر را بين سه كشور برقرار خواهد كرد.
نخست‌وزير هندوستان ادامه داد: «امروز توافق كرديم كه همكاري سازمان‌هاي دفاعي و امنيتي دو كشور در زمينه امنيت دريايي را تسهيل كنيم.» مودي با اشاره به همكاري‌هاي غني و استوار دو كشور در طول تاريخ اظهار كرد: «من و دكتر روحاني در مسير آينده درخشان اين روابط از هيچ كوششي دريغ نخواهيم كرد و دوستي دو ملت عامل ثبات در منطقه خواهد بود.»
نخست‌وزير هندوستان در ابتداي سخنان خود نيز با بيان اينكه زيبايي و غناي زبان فارسي همواره جهانيان را مجذوب كرده است، افزود: «سفر به ايران حقيقتا مايه افتخار است.» مودي ضمن ستايش از ديپلماسي دورانديشانه مقام معظم رهبري گفت: «قدرت رهبري و شفافيت و بصيرت جنابعالي نيز همواره من را به شدت تحت تاثير قرارداده است.»
همكاري براي تقويت افغانستان
روحاني همچنين در ديداري دو جانبه با اشرف غني، رييس‌جمهوري افغانستان از آمادگي تهران براي همكاري با كابل جهت افزايش ثبات، امنيت و توسعه در افغانستان خبر داد.
به گزارش پايگاه اطلاع‌رساني رياست‌جمهوري حسن روحاني در ديدار اشرف غني به اشتراكات ديني، فرهنگي و تاريخي دو ملت اشاره كرد و گفت: «براي جمهوري اسلامي ايران ثبات، امنيت و توسعه افغانستان از اهميت بسزايي برخوردار است و در اين راستا آماده هر گونه همكاري با كشور دوست و همسايه خود هستيم.»
روحاني با تاكيد بر لزوم پيشبرد طرح‌هاي توسعه‌يي در افغانستان تصريح كرد: «بدون ترديد، يأس و نااميدي يكي از عوامل و ريشه‌هاي بروز و تقويت تروريسم است و اگر جامعه به آينده اميدوار شود، مي‌توان مانع بزرگي در برابر گسترش و اشاعه تروريست و توليد و توزيع مواد مخدر ايجاد كرد. از اين رو توسعه افغانستان مي‌تواند در ايجاد ثبات و امنيت در اين كشور بسيار موثر باشد.»
رييس‌جمهور ايران همچنين با اشاره به امضاي موافقتنامه ترانزيتي و تجاري سه جانبه چابهار گفت: «سندي كه امروز بين ايران، هند و افغانستان امضا خواهد شد نه تنها زمينه‌ساز توسعه هر سه كشور بلكه منطقه خواهد بود.»
افغانستان به دنبال همكاري با ايران
رييس‌جمهور افغانستان نيز در اين ديدار با ابراز خوشحالي از پيشرفت و توسعه ايران در عرصه‌هاي مختلف گفت: «همواره ثبات، امنيت و ترقي ايران موجب ثبات، امنيت و ترقي افغانستان بوده است.»
اشرف غني همكاري‌هاي منطقه‌يي را براي افغانستان حياتي دانست و گفت: «افغانستان به دنبال توسعه همكاري‌هاي منطقه‌يي با ايران در قالب دو جانبه و چند جانبه است.»
وي با اشاره به امضاي موافقتنامه سه جانبه ترانزيتي چابهار خاطرنشان كرد: «امروز گام بزرگي در روابط و همكاري‌هاي دو جانبه و منطقه‌يي سه كشور برداشته مي‌شود و اين خط ترانزيتي تاثير بزرگي در همكاري‌هاي منطقه‌يي خواهد داشت.»
