تونس دروازه بازار انرژي براي شمال آفريقا

خبر اقتصادی - اگر آن كشور تونس باشد پاسخ اين سوال مثبت است. تونس كشوري است كه با خودسوزي يك شهروند خود در اعتراض به حكومت زين‌العابدين بن‌علي جريان سياسي موسوم به بهار عربي را به راه انداخت و اين جريان به صورت دومينو وار به ساير حكومت‌هاي استبدادي در كشورهاي اسلامي نيز تسري پيدا كرد. اما نكته قابل تامل اينجاست در حالي كه اوضاع سياسي كشورهايي مانند مصر، ليبي و سوريه پس از اعتراضات مردمي در نابه‌ساماني مطلق به سر مي‌برد تونس تنها كشوري بود كه به دموكراتيك‌ترين شكل ممكن و با كمترين تلفات به نسبت همسايگان خود گذار حاكميتي را پشت سر گذاشت تا جايي كه در سال 2015 جايزه صلح نوبل به كميته چهارجانبه گفت‌وگوهاي ملي تونس براي تلاش‌هاي آنها در راستاي ميانجي‌گري ميان گروه‌ها و احزاب سياسي براي برگزاري گفت‌وگوهاي ملي رسيد. در حال حاضر نيز اين كشور داراي امنيت و ثبات سياسي قابل توجهي است كه مي‌تواند راه را براي ورود فعالان اقتصادي و صنعتي خارجي باز كند.

بنابراين مي‌توان گفت كه در ميان خيل عظيم كشورهايي كه از اروپا و شرق آسيا در دوران پساتحريم براي همكاري‌هاي دوجانبه اقتصادي خصوصا در بخش انرژي به ايران سفر مي‌كنند كشور تونس نيز مي‌تواند گزينه قابل اتكايي جهت گسترش روابط اقتصادي با كشورهاي واقع در منطقه پرآشوب شمال آفريقا محسوب شود. از اين رو سفر «منجي مرزوق» وزير انرژي و معادن تونس به ايران را مي‌توان به منزله نقطه عطفي در رابطه تجاري و اقتصادي ايران با كشورهاي شمال آفريقا دانست.

فارغ از مسائل سياسي و فرهنگي، تونس كشوري است كه نياز مبرمي به سوخت‌هاي فسيلي براي تامين انرژي مورد نياز صنعت و بخش خانگي خود دارد. براساس آمارها اين كشور حدود 70درصد از نفت و 50درصد از گاز مورد نياز خود را وارد مي‌كند. عمده واردات اين كشور نيز از دو كشور بزرگ همسايه خود يعني ليبي و الجزاير صورت مي‌گيرد. در سال 2014، 46درصد انرژي مورد نياز تونس از طريق نفت، 53درصد از طريق گاز و حدود يك درصد از محل سوخت‌هاي تجديدپذير تامين شده است. البته به نظر مي‌رسد كه اين كشور برنامه‌هاي ويژه‌يي براي توسعه استفاده از انرژي‌هاي پاك و سوخت‌هاي تجديد پذير دارد و طبق اظهارات وزير انرژي اين كشور قرار است سهم اين سوخت‌ها در يك دهه آينده به 30‌درصد نزديك شود.

در همين رابطه روز گذشته وزير انرژي تونس براي گفت‌وگو با همتايان ايراني خود در زمينه‌هاي برق، نفت‌وگاز و صنعت وارد تهران شد. منجي المرزوق كه پيش از اين وزير ارتباطات اين كشور بود و ماه ژانويه سال جاري ميلادي به سمت وزارت انرژي و معادن اين كشور منصوب شد به خوبي آگاه است كه براي توسعه صنعت انرژي خود گزينه‌ شركت‌هاي اروپايي و خصوصا فرانسوي كه زماني خود مستعمره آنها بودند و ارتباطات فرهنگي نيز بين آنها ايجاد شده است را در جيب خود دارد. اما احتمالا سفر وي به تهران براي ارزيابي گزينه ارزان‌تر شركت‌هاي ايراني است، مشروط به آنكه كيفيت كار ايراني‌ها مورد توجه باشد.

 دو كشور پيش از اين سابقه همكاري تجاري و اقتصادي قابل توجهي نداشتند و تنها مي‌توان به همكاري‌هاي دو طرفه در زمينه حمل و نقل در سال 2005 اشاره كرد. همانطور كه اشاره شد تونس كشوري است كه حدود 99درصد انرژي خود را از محل سوخت‌هاي فسيلي تامين مي‌كند و از واردكنندگان اصلي نفت در قاره آفريقا به حساب مي‌آيد. بنابراين پيش‌بيني مي‌شود در بازديد وزير انرژي تونس از تهران، در مورد خريد نفت از ايران نيز مذاكراتي صورت بگيرد.

در نخستين گام از ديدارهاي منجي مرزوق با سه وزير نيرو، نفت و صنعت و معدن روز گذشته وزراي نيروي ايران و انرژي تونس در ساختمان اصلي وزارت نيرو با يك‌ديگر ديدار داشتند تا زمينه‌هاي همكاري دوطرف را مورد بررسي قرار دهند.

حميد چيت‌چيان وزير نيرو پس از پايان مذاكره يك ‌ساعته خود با وزير انرژي تونس به جمع خبرنگاران آمد و پاسخگوي سوالات آنها بود. وي درباره محورهاي مذاكرات خود با المرزوق اعلام كرد: «اين نخستين بار است كه وزير انرژي و معادن كشور تونس به ايران دعوت شده است تا توانمندي‌ها و نيازهاي دو طرف مورد بررسي قرار بگيرد و دقيقا متوجه شويم در دو كشور چه ظرفيت‌ها و چه نيازهايي وجود دارد و اين دو كشور چگونه مي‌توانند در زمينه صنعت برق همديگر را ياري كنند.»

چيت‌چيان افزود: «خوشبختانه با بررسي‌هاي صورت گرفته مشخص شد كه زمينه‌هاي گوناگوني براي همكاري طرفين وجود دارد. در فرصتي كه وزير انرژي تونس در تهران حضور دارد وي از بعضي شركت‌هاي ايراني بازديد خواهد كرد و با مديران تعداد قابل توجهي از شركت‌هاي ايراني ملاقات و مذاكره خواهد داشت تا از نزديك از توانمندي‌ها و امكانات اين شركت‌ها مطلع شود.»وزير نيرو در انتها گفت: «در اين جلسه مقرر شد درصورتي‌كه طرفين به توافقي براي همكاري برسند شكل و شمايل اين همكاري مشخص شود. اين نشست نخستين گامي بود كه در اين زمينه برداشته‌ شد و اميدواريم كه اين ديدار موجب تسهيل ارتباطات تجاري و اقتصادي دو كشور در زمينه صنعت برق شود».

چيت‌چيان در پاسخ به پرسش خبرنگار «تعادل» مبني بر اينكه آيا كشور تونس نيز در صنعت برق ايران اقدام به فعاليت و سرمايه‌گذاري خواهد كرد يا خير، اظهار كرد: «در اين زمينه خيلي صحبتي نشد و بيشتر صحبت از اين شد كه چگونه از ظرفيت‌هاي شركت‌هاي ايراني در صنعت برق تونس استفاده شود.»

منجي المرزوق وزير انرژي و معادن تونس نيز پس از پايان نشست خود با وزير نيرو در جمع خبرنگاران اظهار كرد: «مذاكرات مفيدي با ايران در زمينه همكاري در زمينه انرژي انجام شد و از پيشرفت‌ها و توسعه صورت‌گرفته در زمينه توليد برق ايران مطلع شديم. ما براي همكاري در اين زمينه ديدارهاي برنامه‌ريزي‌شده‌يي خواهيم داشت. افزايش نياز تونس به توليد برق سالانه اكنون اين كشور را نيازمند به گسترش ظرفيت‌هاي برق خود كرده است.»

او ادامه داد« ضمنا در اين نشست ما از برنامه ايران در زمينه توسعه استفاده از انرژي‌هاي تجديدپذير آگاهي يافتيم. صنعت برق تونس در چشم‌انداز خود تا سال 2030 بنا دارد تا 30درصد نياز خود را از محل انرژي‌هاي تجديدپذير ازجمله انرژي‌ بادي تامين كند. لذا در اين نشست راه‌هاي همكاري دو كشور در اين زمينه را بررسي كرديم و با توجه به تجربه و كيفيت ايران در سطح جهاني در زمينه ساخت نيروگاه‌هاي توليد برق، اميدواريم از قابليت‌هاي اين كشور در اين صنعت استفاده كنيم.»

وي همچنين اعلام كرد كه در اين جلسه، گفت‌وگويي در رابطه با همكاري دو كشور در زمينه آب صورت نگرفته است.

المرزوق در ادامه صحبت‌هاي خود تاكيد كرد كه در اين ديدار تنها زمينه‌هاي همكاري مورد بررسي قرار گرفته و توافقي مبني بر امضاي قرارداد صورت نگرفته است.

المرزوق در پايان صحبت‌هاي خود به يك نكته ادبي نيز اشاره كرد و آن‌ اينكه واژه «كهرباء» كه در زبان عربي به «برق» اشاره دارد، واژه‌يي فارسي است در حالي كه كلمه «برق» كه در زبان فارسي استفاده مي‌شود كلمه‌يي عربي است. (پس از اين صحبت خبرنگاران گريبان‌ها دريدندي و هريك به سويي دويدندي و نعره‌ها زدندي و روي بر پاي استاد ماليدندي!)

وزير انرژي و منابع طبيعي تونس پس از به پايان بردن مراسم ديدار خود با چيت‌چيان عازم 2 وزارتخانه ديگر ايران شد تا با بيژن زنگنه وزير نفت و محمدرضا نعمت‌زاده وزير صنعت معدن و تجارت نيز ديدار داشته باشد. اطلاعات تكميلي درباره مذاكرات صورت گرفته ميان ايران و تونس در حوزه انرژي در شماره‌هاي بعدي منتشر خواهد شد.