آسيب‌شناسي سرمايه‌گذاري خارجي در بازار سرمايه ايران
بورس تهران در ويترين جهاني جايگاهي ندارد
بازار سرمايه ايران بعد از اجرايي شدن برجام چشم انتظار سرمايه خارجي است تا علاوه بر افزايش وزن بازار از مزاياي فناوري آن نيز استفاده كند، اما براي رسيدن به اين مهم، موانع و مشكلات زيادي وجود دارد كه يكي از اصلي‌ترين مشكلات، عدم شناخت دقيق از بازار سرمايه ايران است؛ زيرا در گذشته حتي زماني كه تحريم‌ها شدت نيافته بود نيز ارتباطات زيادي بين بازار سرمايه ايران و ديگر نقاط دنيا نبود. از ديگر عوامل عدم ورود سرمايه‌گذار خارجي به ايران زيرساخت نامناسب بازار و عدم ثبات اقتصادي است.
خبر اقتصادی - تاكنون سرمايه‌گذاراني از كشورهاي انگليس، روسيه، آلمان، سوييس، چين، هند، تركيه، لبنان، آفريقاي جنوبي، امارات، نروژ، يونان، اندونزي، مالديو، هنگ كنگ، عراق، پاكستان، سوريه، كويت، مالزي و افغانستان براي ورود به بازار سرمايه ايران اقداماتي را انجام دادند اما تنها برخي از فعالان بورسي از كشورهاي انگليس، تركيه و كره جنوبي تاكنون توانستند كد بورسي دريافت كنند.
به گفته رييس بخش توسعه كسب و كار و عضو هيات‌مديره بورس مونيخ، بورس تهران براي سرمايه‌گذاران شناخته شده نيست و نياز به معرفي بيشتر دارد. روبرت ارتل اضافه كرد: تاكنون سرمايه‌گذاران به دليل تحريم‌ها، توجهي به بازار سرمايه ايران نداشتند و اين بازار نيز به روي سرمايه‌گذاران خارجي باز نبوده است. اكنون اين بازار بايد به جهان معرفي شود تا بتواند سرمايه‌گذار خارجي جذب كند.
وي درخصوص بازار سرمايه آلمان گفت: در آلمان مردم به اوراق قرضه داراي نرخ بهره عادت كرده‌اند و اين نوع اوراق قرضه را مي‌شناسند، بنابراين متقاضيان اين اوراق تنها به جوامع مسلمان اين كشور محدود مي‌شود.
عضو هيات‌مديره بورس مونيخ اضافه كرد: اگر اوراق قرضه اسلامي بطور شفاف معرفي شوند و براي دارنده، بازده به همراه داشته باشند، مي‌توان به آينده آن خوشبين بود.
يكي ديگر از موانعي كه حل آن بسيار جدي است، موضوع شفافيت است. در بازارهاي دنيا اطلاع‌رساني و شفافيت از موضوعات بسياري مهمي است كه قوانين محكمي نيز در اين خصوص وجود دارد اما در بازارهاي ايران اين مساله ممكن است كه به دقت كشورهاي ديگر نباشد. به همين منظور سازمان بورس نياز دارد كه نظارت دقيق‌تري را انجام دهد و يكي از راه‌هاي كه سازمان در پيش گرفته است انتشار صورت‌حساب‌هاي مالي شركت به زبان انگليسي است كه هرچند حركتي كوچك در شفاف‌سازي اما مهم تلقي مي‌شود.
پيش‌شرط‌هاي بازار براي جذب سرمايه خارجي
موضوع ديگر در جذب سرمايه‌گذاري خارجي، امنيت و ثبات اقتصادي و سياسي است كه براي سرمايه‌گذاران خارجي از اهميت ويژه‌يي برخوردار است.
به گفته يكي از فعالان بورس استانبول كه براي بررسي بيشتر بازار سرمايه به ايران آمده بود، بازار سرمايه ايران نياز به شناخت بيشتري دارد. اين كارشناس بورس منطقه در گفت‌وگو با «تعادل» اظهار كرد كه بازار سرمايه ايران به دليل گستردگي خود يكي از بزرگ‌ترين بازارهاي منطقه از نظر تنوع است و مي‌تواند با اندكي تغيير به راحتي پذيراي سرمايه خارجي باشد. به عنوان مثال يكي از تغييرات ضروري در حوزه فناوري است زيرا نرم‌افزارهاي بازار سرمايه ايران نياز به بازتعريف دارد.
وي اضافه كرد: استانداردهاي حسابداري با كيفيت، قوانين و مقررات مناسب و نيروهاي واجد شرايط و قابل اعتماد ازجمله موارد اصلي مورد نياز بازار سرمايه براي جذب سرمايه‌گذاران خارجي است.
در تاييد اين سخنان چندي پيش حامد سلطاني نژاد مديرعامل بورس كالا به «تعادل» گفته بود كه براي تسهيل در ورود سرمايه‌گذاري خارجي به ايران برخي مقررات محدوديت‌هاي بين‌المللي رفع خواهد شد؛ علاوه بر اين سامانه جديد در حال راه‌اندازي است.
پوشش ريسك، دغدغه اصلي سرمايه‌گذاران
يكي ديگر از اقدامات مهم به گفته احمد جمالي، مديركل دفتر سرمايه‌گذاري‌هاي خارجي سازمان سرمايه‌گذاري و كمك‌هاي اقتصادي و فني ايران، بازنگري جدي در آيين‌نامه سرمايه‌گذاري خارجي است كه بايد زير ساخت‌هاي قانوني به عنوان ابزار اصلي بازاريابي در اين حوزه به‌روز شود، زيرا سرمايه‌گذاران خارجي با تقاضاي اطلاعات شفاف، به موقع و با كيفيت، به افزايش كارايي بازار نيز كمك مي‌كنند.
البته مهم‌ترين مساله در خصوص سرمايه‌گذاري خارجي، پوشش ريسك سرمايه‌گذاري خارجي است تا سرمايه‌گذار خارجي اين اطمينان را در خصوص بازگشت پول خود نداشته باشد و نتواند ريسك‌ها بازار را شناسايي كند. به همين منظور بازار سرمايه به جهت پوشش ريسك، پيشنهاد راه‌اندازي بورس ارز را مطرح كرد، اما به دليل نوسانات نرخ ارز در حال حاضر اين اقدام عملياتي نشد و ظاهرا تا تك‌نرخي نشدن ارز، بورس ارز نيز راه‌اندازي نخواهد شد.
