بازتعريف اقتصاد مقاومتي در بستر بازار سرمايه شفافيت، تامين مالي و اقتصاد دانش‌بنيان
متاسفانه رويكردي كه بعضي دوستان از اقتصاد مقاومتي تعبير مي‌كنند، ادامه پدافند غيرعامل است كه اگر اين‌طور بود، موضوع اقتصاد مقاومتي به آن سازمان واگذار مي‌شد، اما بايد بگويم نگاه اقتصاد مقاومتي بازتر از اين موضوع است
خبراقتصادي - طي ساليان اخير، بازار سرمايه به عنوان يك نهاد مالي تاثيرگذار جايگاه خود را در اقتصاد ايران تثبيت كرده و اجراي برنامه‌هاي كلان اقتصادي بدون در نظر گرفتن اين نهاد امري محال شده است. به همين روي، فعالان بازار سرمايه براي بررسي چالش‌ها، راهكارها و توصيه‌هاي مطرح شده در خصوص اجراي شعار اقتصاد مقاومتي به عنوان مهم‌ترين برنامه اقتصادي سال 95، به ميزباني كانون نهادهاي سرمايه‌گذاري، روز گذشته گرد هم آمدند.
در ابتداي اين نشست دبيركل كانون نهادهاي سرمايه‌گذاري، به عنوان ميزبان، با اشاره به نامگذاري سال 1395 به نام اقتصاد مقاومتي، اقدام و عمل سخن خود را با اين پرسش آغاز كرد كه به چه دليل برخي كارشناسان نگراني‌هاي جدي‌اي در خصوص بايد‌ها و نبايد‌هاي اقتصاد مقاومتي دارند؟ آيا نتيجه اقتصاد مقاومتي تبديل ايران به جايي مثل كره شمالي است يا تدبيري است كه باعث مي‌شود، اقتصاد ما در مقابل شوك‌ها آسيب كمتري ببيند؟
بهروز خدارحمي در ادامه عنوان كرد: متاسفانه رويكردي كه بعضي دوستان از اقتصاد مقاومتي تعبير مي‌كنند، ادامه پدافند غيرعامل است كه اگر اين‌طور بود، موضوع اقتصاد مقاومتي به آن سازمان واگذار مي‌شد، اما بايد بگويم نگاه اقتصاد مقاومتي بازتر از اين موضوع است. دبيركل كانون نهادهاي سرمايه‌گذاري با بيان اينكه اتكاي صرف به خام‌فروشي درست نيست، اظهار كرد: بهتر است از اين به بعد به جاي واژه جنگ از عبارت رويارويي و كشاكش اقتصادي استفاده كنيم.
عزم جدي براي تحقق اقتصاد مقاومتي
در ادامه اين نشست عضو هيات رييسه كانون كارگزاران بورس و اوراق بهادار با بيان اينكه بورس، شفاف‌ترين بازار مالي در اقتصاد كشور است، افزود: براي اجرايي شدن اقتصاد مقاومتي و تاثير آن بر اقتصاد كشور بايد راهكارهاي عملي پيشنهاد و اقدام شود. اسماعيل فواديان با تقسيم اثرات اقتصاد مقاومتي بر دو مقوله درون و برون‌زا افزود: در زمينه اقدامات درون‌زا بايد با اتكا بر بازار سرمايه كاري بكنيم كه در داخل كشور افزايش توليد و خدمات را داشته باشيم و در بخش برون‌زا هم با تعامل با ديگر كشورها از تجربيات آنها استفاده و الگوبرداري كنيم و در اين راستا نبايد به كلي‌گويي اكتفا كنيم. اين فعال بازار سرمايه ادامه داد: ما بايد اقداماتي در بورس انجام دهيم تا مردم با درآمد متوسط سهم بيشتري در بورس داشته باشند. شهري مثل اصفهان كه يك قطب صنعتي است ولي مردم تهران از موضوع صنعتي بودن آن بيشتر نفي مي‌برند در مقابل مردم كاشان كه جزو استان اصفهان نيز هستند. ما براي اين موضوعات بايد اقدام و عمل داشته باشيم. اين كارگزار بازار سرمايه اضافه كرد: به‌طور مثال اگر دولت قرار است به صادرات محصولات ايراني همچون پسته، زيره، زعفران و فرش كمك كند بايد اين كمك طوري باشد كه فقط صادر‌كننده نفي نبيند و سود آن به كشاورز و فرشباف نيز برسد. وي با بيان اينكه در اقتصاد ايران بورس شفاف‌ترين مكان است، گفت: البته بايد بگويم كه بورس به‌طور نسبي شفاف‌ترين جاست نه 100درصد. ما بايد سعي كنيم كه شركت‌هاي بيشتري را به بورس بياوريم. فواديان با اشاره به شعار اقتصاد مقاومتي افزود: ما بايد در اقتصاد هم درون‌زا و هم برون‌گرا باشيم اين يعني به دنيا هم نگاه كنيم. مثلا ببينيم كه زعفران ما در اسپانيا بسته‌بندي مي‌شود و به فروش مي‌رسد.
نرخ سود و ارز 2عامل موثر
مديرعامل هلدينگ سيمان غدير هم با اشاره به اينكه در اقتصاد مقاومتي دو اصل مهم نرخ سود و نرخ ارز تاثيرگذار هستند، اذعان داشت: تا زماني كه سياست دولت در اين زمينه مشخص نشود، نمي‌توان به اقدام و عمل به شعار امسال اميدوار بود. علي محمد بُد با بيان اينكه نرخ بهره بانكي بر نرخ ارز تاثيرگذار است، افزود: تا زماني كه نرخ بهره در كشور بالا باشد، نمي‌توان اصل رقابت و كاهش قيمت تمام شده محصولات را در اقتصاد شاهد بود و بر اين اساس در بازار سرمايه و بازار پول به دليل بالا بودن نرخ بهره تحول خاصي صورت نخواهد گرفت. وي گفت: زماني كه سود فعاليت‌هاي توليدي در دنيا حدود 15درصد است، چگونه مي‌توان با نرخ بهره بالاي بانكي در كشور شاهد افزايش سودآوري بنگاه‌ها بود. بُد در ادامه افزود: تا زماني كه ما مشخص نكنيم كه سياست دولت براي نرخ بهره چگونه است، مگر مي‌توانيم كالايي كه مي‌خواهيم، توليد كنيم، وام با 25درصد بگيريم. مگر مي‌شود كه نرخ ارز را ثابت كرد و پوشاك تركيه وارد مملكت نشود. از طرفي اگر تعرفه بگذاريم، قاچاق وارد مملكت مي‌شود در نتيجه بايد اصل را درست كرد. مگر مي‌شود كه بازار سرمايه را درست كرد و بهره بالا باشد.
اقتصاد دانش‌بنيان محور اقتصاد مقاومتي
عضو هيات‌مديره سازمان بورس هم در اين نشست با بيان اينكه اقتصاد كشور بايد به‌گونه‌يي مقاوم شود كه در برابر تحريم‌ها مقاومت داشته باشد، تصريح كرد: وابستگي زياد اقتصاد به نفت موجب مي‌شود، اعمال تحريم‌ها براي كشور مشكلاتي را به وجود آورد. قاسم محسني با اشاره به اينكه بايد تلاش كنيم تا وابستگي خود را به محصولي واحد كم و در مقابل تنوع محصولات داشته باشيم، اضافه كرد: وظيفه بازار سرمايه تامين مالي به كمترين هزينه است كه در اين راستا بايد در حوزه‌هاي مختلف كسب و كار، شاهد رشد و سودآوري باشيم تا بازار سرمايه انگيزه لازم براي تامين منابع مالي براي آن حوزه را داشته باشد.
وي گفت: وظيفه بازار سرمايه اين نيست كه تامين مالي يك بخش يا حوزه و صنعت خاص را با وجود نداشتن بازده كافي فراهم كند. محسني با بيان اينكه اقتصادي در برابر تحريم‌ها مقاوم است كه به تكنولوژي روز مسلح باشد، اذعان داشت: تنوع تامين مالي مي‌تواند به تحقق شعار اقتصاد مقاومتي كمك كند و از تامين مالي خارجي هم مي‌توان براي رسيدن به اين مقصود استفاده كرد. عضو هيات‌مديره سازمان بورس گفت: اتكا به تامين مالي بر اساس انتشار اوراق بهادار مي‌تواند، اقتصاد كشور را در برابر تحريم‌ها مقاوم كند و با استفاده از سرمايه‌هاي خرد مي‌توان ريسك تحريم‌ها را كاهش داد.
نقش خصوصي‌سازي در تسريع اقتصاد مقاومتي
عضو هيات علمي دانشگاه شهيد بهشتي نيز در ادامه اين نشست گفت: اقتصاد مقاومتي موضوع جديدي در اقتصاد كشور نيست و در ادامه سياست‌هاي كلي نظام است. عباس هشي افزود: بايد تلاش كنيم از اقتصاد دانش‌بنيان در راستاي تحقق اقتصاد مقاومتي استفاده كنيم؛ چرا كه در كشورهايي چون آلمان، هلند و دانمارك كه منابع طبيعي ندارند با استفاده از اين پتانسيل به صادرات تكنولوژي و بهبود اقتصادي اقدام كرده‌اند. بر اين اساس ما نيز بايد با بهره‌گيري از منابع خدادادي چون نفت در راستاي توليد فكر و تكنولوژي استفاده كنيم. وي همچنين با اشاره به بند يك سياست‌هاي اقتصاد مقاومتي تاكيد كرد: تسريع در امر واگذاري‌ها و كاهش تصديگري‌هاي دولت مي‌تواند در عملي شدن اقتصاد مقاومتي موثر باشد.
شفافيت لازمه شكوفايي توليد
رييس كل سابق سازمان امور مالياتي كشور نيز در ادامه اين نشست با اشاره به ابلاغ سياست‌هاي كلي اقتصاد مقاومتي توسط رهبر معظم انقلاب گفت: از وظايف بازار سرمايه، تكامل مالي و متنوع‌سازي در روش‌هاي تامين مالي است. علي عسكري افزود: در صورت ايجاد نشدن تنوع مالي در اقتصاد، امكان جذب منابع مالي جديد وجود نخواهد داشت. وي بر لزوم ترجيح بخش توليد به ساير بخش‌هاي اقتصادي تاكيد كرد و ادامه داد: بخش مصرف در كشور ما به حدي فربه است كه بخش توليد را تحت تاثير قرار داده است. اين فعال بازار سرمايه با بيان اينكه نظام بانكي كشور غيرشفاف عمل مي‌كند، اضافه كرد: نظام عرضه و توزيع نيز در كشور ما شفاف نيست و سبب افزايش هزينه‌هاي تمام شده مي‌شود. عسكري با بيان اينكه روش‌هاي تامين مالي در كشور را بايد گسترده‌تر كنيم، ادامه داد: بايد هزينه‌هاي تامين مالي را كاهش دهيم؛ اگر بازار سرمايه نتواند با استفاده از ابزارهايي كه دارد، هزينه‌هاي تامين مالي را كاهش دهد، وظيفه خود را انجام نداده است. رييس كل پيشين سازمان امور مالياتي ادامه داد: خوداتكايي به معني بستن درهاي كشور نيست بلكه بايد حلقه‌هاي ارزش‌آفريني را در كشور ايجاد كنيم تا امنيت اقتصادي شكل بگيرد.
اقتصاد مقاومتي يا اقتصاد رياضتي
در ادامه نشست سخنرانان به تفاوت ديدگاه‌ها در خصوص اقتصاد مقاومتي و نقش بازار سرمايه در اين حوزه را بررسي كردند. صادق‌الحسيني، مشاور ارشد اتاق بازرگاني، نيز در قسمتي از صحبت‌هايش اظهار كرد: اقتصاد مقاومتي واژه جديدي است. مشابه اين واژه، واژگان ديگر مانند اقتصاد رياضتي وجود داشته است، ولي منظور از اقتصاد مقاومتي، اقتصاد رياضتي نيست، اما مخالفان دولت و برجام آن‌قدر از اين واژه استفاده سياسي و بي‌ربط كرده‌اند كه مفهوم واژه عوض شده است. پس از آن غلامحسين دواني، عضو شوراي عالي انجمن حسابداران خبره ايران در قسمتي از صحبت‌هايش گفت: چرا بايد نرخ سود بانكي را پايين بياوريم وقتي بازار ما بانك‌محور است. ما اقتصاد دانش‌محور نيستيم، چرا كه تنها 10كشور در جهان دانش‌محور هستند. در امريكا سالي 87 هزار اختراع، در چين 21 هزار اختراع ثبت مي‌شود. وي با اشاره به صحبت‌هاي رييس دولت نهم و دهم در مورد ماجراي انرژي هسته‌يي و اختراع بيان كرد: منظور من از اختراع، اختراع به معني واقعي كلمه است نه اينكه بگوييم دختري در ايران در زيرزمين انرژي هسته‌يي توليد كرده است. دواني افزود: من بازار سرمايه را مقصر نمي‌دانم، بلكه بسترها را مشكل‌دار مي‌دانم. در عراق تعرفه سيمان ايران را 25 درصد بالا برده‌اند ما هم بايد چنين كاري انجام دهيم و جنس‌هاي بنجل چيني را داخل كشور نياوريم. بايد اقتصادي فراهم شود كه بانك در جايگاه خود باشد و به عنوان بنگاهدار عمل نكند. ما تا مي‌توانيم بايد بر طبل توليد داخلي بكوبيم.
علي رمضانيان
