«حشيش» مواد مخدر اغلب زندانيان معتاد

خبراقتصادي -  گزارش جهاني مواد مخدر هرساله توسط دفتر مبارزه با جرم و مواد مخدر سازمان ملل متحد تهيه مي‌شود. اين گزارش در سال 2015 مروري بر آخرين تحولات غيرقانوني بازار مواد مخدر در جهان با تمركز بر توليد، قاچاق و مصرف آن است. در اين گزارش پيامدهاي سلامت مصرف مواد مخدر نيز مدنظر قرار دارد.

همچنين يك بررسي جهاني از عرضه و تقاضا براي ترياك، كوكايين، حشيش، محرك‌هاي مشتق از آمفتامين و مواد روانگردان جديد (NPS) و همچنين تاثير آنها بر سلامت و بررسي شواهد علمي در مورد روش استفاده از مواد مخدر پيشگيري و اصول كلي براي حصول به پاسخ موثر به درمان مصرف مواد مخدر مدنظر قرار گرفته است. با توجه به داده‌هاي موجود، به نظر مي‌رسد در توليد، مصرف و پيامدهاي سلامتي مواد غيرقانوني تغيير چنداني در وضعيت كلي جهاني مشاهده نمي‌شود. تاثير مصرف مواد غيرقانوني بر سلامت همچنان يك نگراني جهاني است،

 زيرا اكثر مصرف‌كنندگان موادمخدر به خدمات درماني دسترسي ندارند. تنها يك نفر از 6نفر مصرف‌كننده مساله‌دار به خدمات درماني دسترسي دارند كه اين حداقل نيز در خيلي از كشورها وجود ندارد. علاوه بر اين، افزايش جهاني كشت خشخاش و توليد ترياك در بازار جهاني اثر گذاشته و سبب شده است چالش‌هاي نيروهاي مقابله‌يي در برخورد با فعاليت‌هاي پيچيده‌تر گروه‌هاي جنايي سازمان يافته مضاعف شود. خلاصه‌يي از گزارش مركز پژوهش‌هاي مجلس با عنوان گزارش جهاني مواد مخدر در سال 95 را در زير مي‌خوانيد

 65 ميليون مصرف‌كننده مبتلا به HIV

برآورد مي‌شود، در مجموع 246 ميليون نفر، يا به عبارتي يك نفر از 20 نفر افراد بين سن 15 تا 64سال در جهان، يكي از مواد غيرقانوني را در سال 2013 استفاده كرده باشد. اين رقم نسبت به سال قبل افزايشي 3ميليون نفري را نشان مي‌دهد، البته بايد در نظر داشت با توجه به افزايش جمعيت جهان، درواقع تعداد مصرف‌كنندگان مواد غيرقانوني نسبت به كل جمعيت جهان ثابت باقي مانده است. بدتر آنكه در سال 2013 يك نفر از 10نفر مصرف‌كنندگان مواد غيرقانوني دچار اختلالات ناشي ازمصرف يا وابستگي به مواد هستند. به بيان ديگر، حدود 27ميليون نفر، كه برابر با جمعيت كشوري مانند مالزي است، مصرف‌كنندگان مشكل‌دار هستند. تقريبا نيمي از مصرف‌كنندگان مشكل‌دار (19 /12ميليون نفر) مواد را به صورت تزريقي مصرف مي‌كنند و برآورد مي‌شود 1/65ميليون نفر از تزريق‌كنندگان مبتلا به ويروس. HIV باشند.

اين ميزان بار سنگيني روي نظام‌هاي بهداشت عمومي از نظر پيشگيري، درمان و مراقبت از استفاده از مواد مخدر و اختلالات و پيامدهاي سلامتي مي‌گذارد. تنها يك نفر از هر 6 مصرف‌كننده مشكل‌دار مواد مخدر در جهان دسترسي به درمان دارد. در بسياري از كشورها كمبودهاي زيادي در ارائه خدمات به اين گروه به چشم ميخورد. تخمين زده مي‌شود، آمار مرگ ومير ناشي از مواد مخدر (187100 مرگ در سال 2013) بدون تغيير باقي مانده است.

تعداد غيرقابل قبول از مرگ‌هاي پيش از موعد مصرف‌كنندگان مواد مخدر ناشي از مصرف بيش از حد بوده كه قابل پيشگيري است. با وجود تغييرات ملي و منطقه‌يي در روند استفاده از مواد مخدر، اطلاعات محدود در دسترس نشان مي‌دهد كه استفاده مواد مخدر افيوني (ترياك و هروئين) در سطح جهاني ثابت باقي مانده است.

 بي‌رغبتي معتادان نسبت به كوكايين

نتايج روند مصرف در امريكا و اروپا، نشان مي‌دهد مصرف كوكايين كاهش يافته است اما استفاده از حشيش و استفاده غيرپزشكي از داروهاي مخدر همچنان رو به افزايش است. روند مصرف محرك‌هاي آمفتاميني ATS از منطقه‌يي به منطقه ديگر متفاوت است. در برخي مناطق مانند مناطق فرعي جنوب شرق آسيا مصرف متامفتامين‌ها درحال گسترش گزارش شده است.

همچنين شاخص‌ها نشان‌دهنده اين است كه تعداد مصرف‌كنندگان حشيش كه به مراكز درماني براي درمان و معالجه مراجعه مي‌نمايند، درحال افزايش است. شواهد نشان مي‌دهد كه بيشتر مصرف‌كنندگان مواد مخدر از مشكلات مصرف حشيش رنج مي‌برند و اين آمار درحال رشد است.

شواهدي وجود دارد كه حشيش، ممكن است مضرتر شود. اين نتيجه در نسبت بالايي از ورود افراد به درمان براي نخستين‌بار براي اختلالات مصرف حشيش در اروپا، شمال امريكا و اقيانوسيه منعكس شده است. با توجه به اطلاعات محدود موجود، در آفريقا، در ميان انواع مواد مخدر كه مردم براي درمان سوء مصرف مواد مخدر مراجعه مي‌كنند حشيش در صدر قرار دارد.

حشيش ماده مخدر غالبي است كه در زندان استفاده مي‌شود. اگر چه اطلاعات در مورد اين موضوع محدود است، نشانه‌هايي از اينكه يك سوم از زندانيان حداقل يك بار مواد مخدر را در زندان مورد استفاده قرار داده‌اند، وجود دارد. طول عمر و نشانه مصرف در يك ماه اخير هروئين در زندان بسيار بالاتر از كوكايين، آمفتامين يا اكستازي است. زندان محيط كنترل شده است كه در آن استفاده از مواد مخدر، ازجمله تزريق مواد مخدر، اغلب در شرايط ناامن است. اين موضوع مي‌تواند توضيح دهدكه چرا محيط زندان مي‌تواند با سطح بالايي از بيماري‌هاي عفوني، به خصوص HIV، سل و هپاتيت C، مواجه باشد و با دسترسي محدود به پيشگيري و درمان، خطر ابتلا به ويروس منتقله از راه خون افزايش يابد.

مواد روانگردان جديد (NPS) به عنوان جايگزين مواد مخدر بين‌المللي تحت كنترل به بازار عرضه شده است و ادعا مي‌شود اثري شبيه به همتايان سنتي خود دارند. آنها به‌طور بالقوه خطرات جدي براي سلامت و امنيت دارند.

اطلاعات و تحقيق درخصوص آسيب‌هاي ناشي از مواد روانگردان جديد محدود است، اما پيدايش حدود500 مواد روانگردان جديد، ازجمله مفدرون، 5 يك تهديد براي سلامت مصرف‌كنندگان مواد مخدر محسوب شده و موجب افزايش تقاضا براي درمان مصرف مواد مخدر مي‌شود.

كوكايين ماده مخدر اول در امريكاي لاتين و كاراييب محسوب مي‌شود كه روند آن همچنان در اين مناطق نگران‌كننده باقي مانده است. اين درحالي است كه استفاده از مواد افيوني مشكل سازترين مساله جهاني است. اين موضوع شايد ناشي از مصرف تزريقي آن و ارتباط آن با HIV (ايدز) و مرگ و ميرهاي ناشي از مصرف بالاي آن باشد.

 

 زنان مصرف‌كننده مواد مخدر آرام‌بخش

درك عمومي در مورد توانبخشي معتادان به سمت و سويي است كه گويي رهايي از وابستگي امر آساني است درحالي كه هيچ روش درماني سريع و ساده‌يي براي رهايي از وابستگي به مواد مخدر وجود ندارد. اين يك بيماري مزمن است كه در كنار ساير بيماري‌هاي مزمن، افراد مبتلا براي باقي مانده عمرشان آسيب پذير مي‌مانند و نياز به درمان بلندمدت و ادامه‌دار دارند.  تعدادي از اين موانع اجتماعي و ساختاري آشكارا مانع از دسترسي زنان به درمان مصرف مواد مخدر مي‌شود. در سطح جهان، در درمان اعتياد تنها يك نفر از پنج مصرف‌كنندگان مواد مخدر زن است درحالي كه يكي از سه نفر مصرف‌كنندگان مواد مخدر زن‌ها هستند. شواهد زيادي نشان مي‌دهد كه عوامل اجتماعي و بيولوژيكي مربوط به استفاده از مواد مخدر، ادامه استفاده از مواد مخدر و گسترش مشكلات مربوط به استفاده از مواد مخدر، بطور قابل توجهي بين زنان و مردان متفاوت است. مردان به احتمال زياد سه برابر بيشتر از زنان از حشيش، كوكايين و آمفتامين استفاده مي‌كنند درحالي‌كه زنان با احتمال بيشتري نسبت به مردان به سوءاستفاده از مخدرها قابل نسخه و آرام بخش‌ها مي‌پردازند. مصرف بيش از حد تمامي انواع مواد مخدر كشنده است. مطالعات مختلف تخمين زده‌اند كه يك مورد از 25-  20 مورد مصرف‌كنندگان با مصرف بيش از حد مي‌ميرد.  مصرف بيش از حد غيركشنده، كمتر گزارش مي‌شود و يك تجربه معمول در بين مصرف‌كنندگان مواد مخدر است. با اين حال، خطر تجمعي مرگ با هر مصرف بيش از حد افزايش مي‌يابد.

 عرضه مواد مخدر و بازار

توليد رزين گياه شاهدانه به چند كشور در شمال آفريقا، خاورميانه و جنوب غرب آسيا محدود مي‌شود، درحالي‌كه گياه حشيش در بسياري از كشورهاي جهان توليد مي‌شود. عملا تمام كشت جهاني كوكا در جنوب امريكا و كشت غيرقانوني خشخاش در جنوب غرب آسيا ( افغانستان) و جنوب شرق آسيا (لائوس و ميانمار) صورت مي‌گيرد. بررسي مناطق توليد محرك‌هاي آمفتاميني دشوار است، زيرا توليدآن در همه مناطق جغرافيايي در سراسر جهان وجود دارد. اهميت رو به رشد غرب آفريقا به عنوان يك منبع قاچاق متامفتامين از طريق آفريقاي جنوبي يا اروپا به مقصد شرق و جنوب شرقي آسيا، همچنين بخش‌هايي در امريكاي شمالي و اروپا در گزارش‌ها منعكس شده است.  قاچاق دريايي غيرمعمول‌ترين شيوه مورد استفاده قاچاقچيان براي حمل‌ونقل مواد مخدر است، اما بزرگ‌ترين محموله‌ها (براساس وزن ) و مقادير بسيار زياد مواد مخدر از اين راه مي‌تواند منتقل شود. كشف و ضبط، نظارت و جلوگيري از حمل ونقل دريايي به‌طور بالقوه بيشترين تاثير را بر اين موضوع دارد.  به نظر مي‌رسد غرب آفريقا تبديل به يك منبع توليد متامفتامين و قاچاق آن به شرق و جنوب شرق آسيا از طريق آفريقاي جنوبي يا اروپا شده است. با راه قاچاق جديد ارتباط بازارهاي متامفتامين منطقه كه قبلا بي ارتباط بودند فراهم شده است. بازار ايجاد شده متامفتامين در شرق و جنوب شرق‌آسيا همچنان رو به رشد است، درحالي كه نشانه‌هايي از افزايش استفاده از متامفتامين در بخش‌هايي از شمال امريكا و اروپا وجود دارد.

شواهد وجود دارد كه نه‌تنها مسيرهاي قاچاق مواد مخدر درحال تغيير هستند، بلكه گروه‌هاي جنايتكار كه در گذشته فعاليت‌هاي خود را به يك نوع قاچاق مواد غيرقانوني محدود كرده بودند، درحال ايجاد تنوع هستند براي مثال گروه‌هايي كه قبلا فقط در قاچاق هروئين دخالت داشته‌اند، امروزه فعاليت‌هاي خود را به‌طور فزاينده‌يي تا قاچاق حشيش و متامفتامين نيز گسترش داده‌اند.