اختلاف راه‌آهن و شهرداري در قيمت‌ زمين‌هاي آزادشده

عبور ريل راه‌آهن از زير زمين در دو منطقه تهران كه در مهر سال 87 عمليات اجرايي آن آغار شد، طوري طراحي شد كه از لحاظ مشخصات فني چهار خط قطار از خود عبور دهد؛ در اين پروژه قطار در دو باند رفت و دو باند برگشت از تونل استفاده مي‌كند، ضمن اينكه عرض تمام شده تونل 23 متر و ارتفاع آن 7.20 متر است و علاوه ‌بر اين مشخصات امكان استفاده از قطار برقي هم در اين تونل وجود دارد.

در واقع 40كيلومتر خط‌آهن در قالب 4خط 10 كيلومتري (2 خط رفت و 2 خط برگشت)، در تونل زيرزميني راه‌آهن در مناطق 17 و 18 تهران احداث شد و پروژه در اواخر دولت دهم به بهره‌برداري رسيد كه پيمانكار آن نيز قرارگاه خاتم‌الانبيا بود. اكنون اما مذاكراتي ميان شهرداري تهران و مديران راه‌آهن وجود دارد و احتمال آن وجود دارد كه دولت اين مسافت 10كيلومتري را به شهرداري واگذار كند. احمد دنيامالي، رييس كميسيون عمران و حمل و نقل شوراي شهر تهران در اين باره به «تعادل» مي‌گويد: قرار بود خط راه‌آهن جنوب (تهران-تبريز و تهران-جنوب) در منطقه 17 و 18 تهران از زيرزمين عبور داده شود اما مساله مهمي كه در اين زمينه مطرح است، اين است كه اگر خطوط راه‌آهن نامبرده به زيرزمين منتقل شود، قاعدتا يكسري از اراضي آزاد مي‌شود. در حالت طبيعي وقتي اين اراضي آزاد شود متعلق به مجموعه راه‌آهن است و شهرداري تهران مي‌تواند براي تصرف اين زمين‌ها مبالغي را به شركت راه‌آهن پرداخت كند.

 فضاي سبز مناطق 17 و 18 ضعيف است

آينده اين زمين‌هاي آزاد شده به كجا ختم خواهد شد ؟ اين سوالي است كه او در پاسخ به آن مي‌گويد: البته برخي دوستان در مجموعه راه‌آهن هم معتقد هستند، هزينه‌يي كه اين پروژه براي دولت داشته است را بايد از كنار طرح جبران كنيم اما نظر قاطع ما اين است؛ كل فضاهايي كه به واسطه انتقال خطوط راه‌آهن به زيرزمين آزاد شده است، نبايد با هيچ توجيهي تحت كاربري برود. اعتقاد ما اين است كه همه اين فضاها بايد تبديل به فضاهاي پاركي و مبلمان شهري شود چون دو منطقه 17 و 18 شهر تهران با ضعف شديد فضاهاي سبز روبه‌روست. بنابراين، اين محور چند كيلومتري مي‌تواند به محوري بسيار قوي براي كاشت درخت و گل و گياه و همچنين ايجاد مبلمان شهري اختصاص يابد تا مردم بهترين استفاده را از آن ببرند.

در اين زمينه جلسات زيادي بين مسوولان شهري و شركت راه‌آهن شكل گرفته است و اكنون طرفين در حال كارشناسي اين زمين‌ها هستند. ما نيز در شوراي شهر تهران اين موضوع را پيگيري مي‌كنيم چون منطقه ياد شده براي گسترش پديده بزهكاري ظرفيت بالايي دارد و محدوديت‌هاي زيادي را براي مردم رقم زده است و بايد مشكلات آن را حل كرد.

 شورا در انتظار توافق راه‌آهن و شهرداري

در حال حاضر اين طرح در چه وضعيتي قرار دارد؟ دنيامالي در پاسخ به اين سوال هم توضيح مي‌دهد: همكاران ما در شهرداري تهران نيز ساماندهي اين محدوده را به عهده گرفته‌اند اما طرح اصلي كه ما دنبال آن هستيم بايد با توافق ميان راه‌آهن و مديريت شهري به دست بيايد.

پس از اين توافقات نيز شهرداري تهران مسووليت اجراي سراسري طرح را بر عهده مي‌گيرد تا هم موضوع روشنايي منطقه حل شود و هم بحث‌هايي كه مربوط به خدمات عمومي است. شورا تاكيد دارد كه تحت كاربري غير از پارك و فضاي سبز نرود. البته تا پيش از اين نظر مجموعه راه‌آهن و مديريت شهري با يكديگر فاصله داشت اما اكنون به هم نزديك شده است.

تلاش ما هم اين است كه تلاش كنيم تا اين موضوع به صورت غير نقد با شهرداري تهران حل شود. تا جايي كه بنده از آخرين جلسات ميان راه‌آهن و مديريت شهري اطلاع دارم دوطرف پذيرفته‌اند تا اين مشكلات حل شود.

 اختلاف راه‌آهن و شهرداري بر سر قيمت

زمين‌هاي آزاد شده با چه قيمتي واگذار مي‌شود؟ اين عضو شوراي شهر تهران در پاسخ به اين سوال مي‌گويد: همكاران ما در راه‌آهن براي هر متر زمين عددي را در نظر گرفته‌اند اين عدد در داخل شهر تهران براي كاربري‌هاي غيرفضاي سبز است اما اگر براي كاربري‌هاي فضاي سبز باشد، عدد بزرگي نيست. اكنون تلاش ما در شوراي شهر تهران اين است كه هم شهرداري تهران پيشنهاد قيمتي خود را بالاتر ببرد و هم دوستان راه‌آهن اعداد خود را پايين‌تر بياورند تا به هم نزديك شوند و توافق صورت بگيرد كه مردم دو منطقه بتوانند از اين امكاني كه ايجاد شده، بهره‌برداري كنند. البته چون اختلاف در بحث قيمت پايه وجود دارد و عدد دقيقي را نمي‌توان براي آن عنوان كرد چون قرار نيست پولي مبادله شود، ما خيلي نگران منابع آن نيستيم و همه سعي ما هم اين است كه جلسات برگزار شده، نتيجه درستي داشته باشد.

 با تجاري‌سازي در اين مناطق مخالف هستيم

دنيامالي درباره شايعاتي كه درباره تجاري‌سازي در اين زمين‌ها مطرح شده است نيز توضيح مي‌دهد: ما با تجاري‌سازي مخالف هستيم و شهرداري تهران نيز نگاه اقتصادي و تجاري به اين زمين‌ها ندارد. اين زمين مي‌تواند تبديل به مسير خوبي شود و از بالا نيز به زيبايي تهران بيفزايد. چون محور آن محور مستقيمي است و حتي مي‌تواند به عنوان ميراث تهران باقي بماند.

اگر منطقه راه‌آهن به همين صورت حفظ شود در سال‌هاي آينده مي‌توان فهميد كه خطوط 10كيلومتري راه‌آهن تهران در اين مسير قرار داشته و بعد تبديل به فضاهاي سبز و عمومي شده است.

 توافقات شهرداري و راه‌آهن انجام شد

البته عضو ديگر كميسيون عمران و حمل و نقل شوراي شهر اطلاعات ديگري در اين باره دارد. اگر چه دنيامالي از مذاكرات و توافقات بر سر واگذاري اين زمين‌ها خبر داد اما اقبال شاكري توافقاتي خبر مي‌دهد كه طبق آن قرار است، سطوح بالايي اين تونل يا مسير مسقف عبور قطار به شهرداري تهران واگذار شود. او در اين باره مي‌گويد: زمين‌هاي آزاد شده در دو منطقه 17 و 18 شهر تهران طبق مصوبه شورا كه سال گذشته به تصويب رسيد، تنها قرار است به يك نوار فضاي سبز و خدمات عمومي تبديل شود و از هر گونه ساخت و‌سازي نيز در آنجا خودداري شود. شهرداري تهران نيز اكنون در مرحله ساماندهي و تصحيح مسير است تا ارتباطات لازم برقرار شود، چون عبور اين كانال در وسط شهر باعث شده بود خيلي از خيابان‌ها قطع يا تبديل به بن‌بست شود و بين محله‌ها نيز جدايي بيفتد. در نتيجه اين اقدامات را انجام مي‌دهند، دسترسي مردم را بهبود مي‌بخشند تا فضا مقداري امن و قابل دسترسي شود. در حال حاضر كار به اين مرحله رسيده است تا 100درصد آن تبديل به فضاي سبز شود.

 مقايسه آلودگي خودرو و يك رام قطار

موضوع مهمي كه در هفته‌هاي گذشته مرتبط با شبكه راه‌آهن سراسري شهر تهران مطرح شد به پيشنهاد محمدباقر قاليباف، شهردار تهران بر مي‌گشت؛ او پيشنهاد داده بود كه ايستگاه راه‌آهن در منطقه 11 به خارج از شهر تهران منتقل شود.

به دنبال او نيز برخي موافقان اين پيشنهاد از جمله ابوالفضل قناعتي، عضو كميسيون عمران و حمل و نقل شوراي شهر تهران و محمد سالاري رييس كميسيون معماري و شهرسازي شوراي شهر مساله آلودگي ديزل‌هاي قطار همزمان با آلودگي هواي تهران را مطرح كردند مساله‌يي كه به نظر رييس كميسيون عمران خيلي هم جدي نيست. او با وجود اينكه نظر منفي نسبت به خروج راه‌آهن از تهران ندارد اما در برابر آلايندگي قطارهاي راه‌آهن سراسري به «تعادل» مي‌گويد: در هر صورت بحث ما در مورد حمل و نقل ريلي خيلي عمومي است و همچنان اميدوار هستيم كه روزي برسد كه شبكه حمل و نقل ريلي در كل شهرهاي كشور برقي شود كه البته اين موضوع هم در دستور كار هست.

منتها اين را بدانيد كه ما در مورد مجموعه‌يي صحبت مي‌كنيم كه بزرگ و صنعتي است و به راحتي نيز نمي‌شود، ظرف يك يا دو سال با يك برنامه مساله آن را حل كرد و از سيستم‌هاي ديزلي به سمت لكوموتيوهاي برقي رفت. بنابراين شرايط ما همين است، ولي حمل و نقل ريلي انبوه بر است. اگر ميزان جابه‌جايي كه يك رام قطار انجام مي‌دهد و آلودگي ديزل آن را در نظر بگيريم، طبيعتا با آلودگي كه خودرو به واسطه جابه‌جايي تعداد نفرات بسيار كمتر ايجاد مي‌كند قابل مقايسه نيست. از سوي ديگر ما هميشه گفته‌ايم كه حمل و نقل ريلي حمل و نقل سبز است و اين يعني اين سيستم حمل و نقل سازگار با مسائل زيست محيطي است. اگر ما به يك لكوموتيو به شكل مجرد نگاه كنيم دچار همين اشتباه خواهيم شد اما يادمان باشد كه لكوموتيو يك رام قطار است كه چند صد نفر را جابه‌جا مي‌كند.

در شرايطي كه اگر همين چند صد نفر بخواهند با خودرو و وسايل نقليه شخصي در شهر جابه‌جا شوند طبيعتا آلودگي چند صد برابري ايجاد مي‌كنند. احمد دنيامالي ادامه مي‌دهد: البته موضوع خروج ايستگاه راه آهن از جنوب تهران مقداري جاي تامل دارد. در همه جاي دنيا زماني كه قصد دارند شهر جديدي ايجاد كنند به‌طور طبيعي ايستگاه مركزي داخل شهر را طوري طراحي مي‌كنند كه با ارتباطات خطوط مترو شرايط جابه‌جايي آسان‌تر براي مردم فراهم شود. اما در شهرهايي كه قبلا شكل گرفته ايستگاه‌هاي راه‌آهن در قلب و مركز شهر قرار دارد با اين وجود اين‌طور نيست كه ايستگاه را به بيرون از شهر انتقال دهند.

در تهران هم همين قضيه به‌ همين صورت است ضمن اينكه اگر دولت و شهرداري به اين نتيجه برسند كه بخواهند راه آهن را از شهر خارج كنند، اين اقدام سير طولاني خواهد داشت چون در اين‌صورت بايد امكان‌سنجي شود تا منابع آن مشخص شود. البته در اين شرايط اقتصادي و با توجه به بحث موضوع اقتصاد مقاومتي و تاكيدات مقام معظم رهبري بنده هيچ اعتقادي ندارم كه در اين موقعيت كنوني كشور بايد اين هزينه‌هاي زياد براي چنين طرح‌هايي صرف شود. اما اكنون تنها مي‌توان موضوع را مورد مطالعه قرار داد تا ابتدا توجيهات فني و اقتصادي آن مشخص شود. اگر پس از بررسي و مطالعات به اين نتيجه رسيديم كه خروج راه‌آهن به صلاح نيست كه طرح منتفي مي‌شود اما اگر توجيه منطقي داشت بايد براي آن برنامه‌ريزي دقيقي داشته باشيم اگرچه طبيعتا اين اتفاق در برنامه ششم و هفتم قابل تحقق نيست.