سارا وخشوري با دفاع از عدم شركت ايران در نشست دوحه اظهار كرد:
بازي منطقه‌اي براي ناتوان‌سازي نفتي ايران و عراق، وزير انرژي روسيه ايران را مقصر شكست مذاكرات دوحه ندانست
«چطور مي‌توانيم، بگوييم ايران مقصر شكست نشست دوحه است وقتي كه حتي در اينجا حاضر نبوده است؟»
خبر اقتصادی - اين جمله را نه يكي از مسوولان وزارت نفت ايران، بلكه الكساندر نواك وزير انرژي روسيه پس از ساعت‌هاي متمادي بحث بي‌نتيجه در قطر خطاب به خبرنگاران روسي گفته است. نواك خسته و كلافه از كارشكني عربستان و متحدانش، شكست مذاكرات دوحه را «عقبگرد در روند صعودي بازار نفت» خوانده است. در حالي كه نشست روز يك‌شنبه پس از حدود 12ساعت بحث بدون نتيجه قابل توجهي به پايان رسيد، دكتر سارا وخشوري تحليلگر برجسته بازار انرژي در گفت‌وگو با «تعادل» تصميم ايران براي عدم شركت در اين نشست را تصميمي مناسب ارزيابي كرده و معتقد است مهم‌ترين هدف نشست دوحه ناتوان‌سازي ايران و عراق براي جلوگيري از توليد نفت خام بوده است. البته در ميان تحليلگران حوزه نفت هستند كساني كه برخلاف خانم وخشوري تصميم زنگنه و تيم وزارت نفت را درست نمي‌دانند. محمد‌علي خطيبي نماينده سابق ايران در هيات عامل اوپك از اين دسته افراد است، او به فارس گفته است كه ايران با عدم حضور در دوحه شانس قرار گرفتن در يكي از مهم‌ترين نشست‌هاي نفتي در سال‌هاي گذشته را از دست داده است. گزارش «تعادل» درباره اين صحبت‌ها و همچنين تاثير شكست توافق بر بازار نفت كه باعث كاهش بيش از 5 درصدي قيمت شد را در ادامه مي‌خوانيد.
سارا وخشوري در پاسخ به اين پرسش كه آيا مي‌توان چارچوب بحث‌هاي طرح شده در دوحه را چارچوب تشكيل يك سازمان جديد نفتي دانست، مي‌گويد: اينكه بگوييم، قرار است اوپكي جديد تشكيل شود، خيلي زود است. خروجي نشست دوحه نشان داد كه بين روسيه، اوپك و غير اوپكي‌ها براي بهبود شرايط بازار تصميمي گرفته نشد. با اين حال اينكه بگوييم اوپك كاركرد خودش را از دست داده، حرف درستي است، زيرا بعد از شوك نفتي‌اي كه اتفاق افتاد و قيمت‌ها كاهش پيدا كرد اين سازمان نتوانست عملكرد مطلوبي داشته باشد و شرايط را به گونه‌يي ديگر رقم بزند.
دكتر وخشوري درباره اينكه چرا اوپك عملكرد خود را از دست داده، با اشاره به عربستان سعودي، توليدكنندگان امريكايي و روسيه كه مقصر اصلي افول اوپك هستند، اظهار مي‌كند: از آنجا كه عربستان سعودي گرداننده اصلي اوپك است، حجم توليد نفت خام خود را به ميزان زيادي افزايش داد و در نتيجه نظمي كه در اوپك حاكم بود دچار اختلال شد، در واقع عربستان سعودي با اهرمي كه در دست داشت، مي‌توانست بازار نفت را كنترل كند و قيمت‌ها را بهبود بخشد كه اين‌گونه عمل نكرد، در سمت ديگر اقدام توليدكنندگان امريكايي را نيز مي‌توان به عنوان عاملي جهت تسري بخشيدن به عملكرد نامطلوب اوپك قلمداد كرد، زيرا توليدكنندگان امريكايي فكر مي‌كردند اگر توليداتشان را كاهش دهند، سهم خود از بازار نفت را از دست مي‌دهند، همچنين امريكايي‌ها بر اين باور بودند كه اوپك كارايي خود را از دست داده و ديگر نقش قابل توجهي در كنترل بازار ندارد، از طرفي اعضاي اوپك به خصوص عربستان سعودي در حال افزايش توليد خود بودند كه نگراني توليدكنندگان امريكايي را مضاعف مي‌كرد. يك باور ديگري نيز وجود داشت و آن اين بود كه امريكا و روسيه فكر مي‌كردند كه مي‌توانند جاي اوپك را بگيرند و بازار را در كنترل خود قرار دهند.
مدير موسسه مشاور انرژي اس وي بي در ادامه درباره اينكه در صورت توافق در دوحه چه رويدادهايي به وقوع مي‌پيوست، اظهار مي‌كند: اگر توافقي در دوحه حاصل مي‌شد، اين توافق بين روسيه و عربستان سعودي بود. من فكر نمي‌كنم كه اگر اين توافق صورت مي‌گرفت، مي‌توانست توليد نفت خام را كاهش دهد، زيرا عربستان سعودي و روسيه به بيشترين حجم توليد خودشان رسيده‌اند و بيشتر از اين نمي‌توانند، توليد كنند.
او ادامه مي‌دهد: «در نتيجه ساير توليدكنندگان از جمله ايران و عراق موظف به كاهش توليد مي‌شدند، مقامات ايراني نيز كه دست روسيه و عربستان سعودي در اين بازي را خواندند با شركت نكردن در اين نشست مهر باطل بر تصميمات اين توليدكنندگان زدند.»
بازي منطقه‌اي عربستان و روسيه
دكتر وخشوري درباره اينكه آيا روسيه و عربستان سعودي از قبل براي فريز نفت برنامه‌يي داشتند يا نه بيان مي‌كند: عربستان سعودي و روسيه در زمان مشغولي ايران به مذاكره با غرب، توليد نفت خود را افزايش دادند تا در ادامه با تحت فشار گذاشتن ايران، بازي منطقه‌يي راه بيندازند.
او ادامه مي‌دهد: «هم‌اكنون نيز طراحان اين بازي بر اين باورند كه تنها كشورهاي عراق و ايران مي‌توانند حجم توليد نفت را افزايش دهند و ساير توليدكنندگان به حداكثر توليد خودشان رسيده‌اند. توليد نفت خام عراق در ماه ژانويه بيش از چهار ميليون بشكه بود. عراق براساس نوع قرارداد‌هايي كه با شركت‌هاي خارجي منعقد كرده بايد بتواند پول اين شركت‌هاي خارجي را تامين كند در نتيجه دولت اين كشور مجبور است تحت هر شرايطي توليد خود را افزايش دهد تا بتواند با مشكلات مالي صنعت نفت خود كنار بيايد، در سمت ديگر ايران به عنوان كشوري كه تحريم‌ها از روي آن برداشته شده و پتانسيل خيلي زيادي براي افزايش حجم توليد دارد، مي‌تواند بيشترين افزايش سهم در اوپك را داشته باشد، به‌طوري كه وزير نفت ايران بارها اعلام كرده كه ايران در دو برنامه مجزا حجم توليد نفت خام خود را افزايش خواهد داد كه پيشرفت خوبي داشته است.»
سارا وخشوري درباره ابعاد سياسي نشست دوحه بيان مي‌كند: اگر بخواهم از ديد سياسي به موضوع نگاه كنم، در نشست دوحه از لحاظ سياسي يك اتفاق خوبي افتاد و يك نتيجه خوبي حاصل شد كه نشان داد، ايران با طرح فريز نفت مخالف است و با شركت نكردن در اين نشست به تمام دنيا فهماند كه حق با ايران است، درواقع مقامات ايراني به شركت‌كنندگان نشست دوحه اين پيام را رساند كه شما خودتان موجب به‌هم خوردن نظم بازار شده‌ايد و خودتان بازار را احيا كنيد، دكتر وخشوري به طنز گفت: اين آشي است كه عربستان سعودي و روسيه پخته‌اند و خودشان نيز بايد از اين آش بخورند. از همه مهم‌تر مقامات ايراني باشركت نكردن در اين نشست، كشورهاي توليد‌كننده را در موقعيتي قرار دادند كه اگر تصميمي گرفتند يك تصميم منطقي باشد نه يك تصميم احساسي.
ايران عامل نوسان قيمت‌ها در بازار نيست
وخشوري در پايان بااشاره به تحليل‌هاي اشتباه بعضي رسانه‌هاي خارجي نسبت به نقش ايران در كاهش قيمت‌ها گفت: رسانه‌هاي خارجي در تحليل‌هاي‌شان به اشتباه مي‌نويسند كه اگر ايران حجم توليد نفت خام خود را افزايش دهد، بازار با اضافه عرضه روبه‌رو خواهد شد و درنتيجه قيمت‌ها كاهش مي‌يابد، درصورتي كه اين‌گونه نيست، زيرا عرضه نفت خام در جهان در شرايطي قرار دارد كه همزمان با افزايش توليد نفت خام ايران، توليدكنندگان امريكايي در حال كاهش حجم توليدشان هستند. درواقع بازار نفت هم‌اكنون مثل يك استخر پر از آب است كه در يك سمت آب از اين استخر خارج شده و در سمت ديگر آب به استخر اضافه مي‌شود. اين درحالي است كه شركت‌هاي نفتي، دولت‌ها و كارشناسان واقعي اين حوزه، با بازار آشنا هستند و مي‌دانند كه افزايش توليد نفت خام ايران، قيمت‌ها را كاهش نمي‌دهد.
در مقابل اظهارات سارا وخشوري، اما سيدمحمدعلي خطيبي نماينده سابق ايران در اوپك نظري متفاوت داشته و شركت نكردن ايران در اين اجلاس را تحت‌عنوان شانس از دست رفته ايران تعبير مي‌كند و مي‌گويد نبايد اجازه مي‌داديم گناه شكست اجلاس دوحه به گردن ايران مي‌افتاد. به گزارش فارس، محمد‌علي خطيبي بااشاره به اينكه پيش از برگزاري اين اجلاس روابط عمومي وزارت نفت اطلاعيه‌يي را صادر كرد كه وزير در اين اجلاس شركت نخواهد كرد و نماينده ايران به اين جلسه مي‌رود، گفت: من در جريان رفتن يا نرفتن نماينده ايران به اين نشست نيستم اما اگر نماينده ايران نيز به اين جلسه نرفته باشد درواقع يكي از مهم‌ترين جلسات در طول 2سال اخير را از دست داده است.
خطيبي با تاكيد بر اينكه پيش از برگزاري اين نشست همواره اعضاي اوپك اعلام مي‌كردند حاضرند با غيراوپك به توافق برسند تا قيمت نفت بهبود پيدا كند، اظهار كرد: اما در اين جلسه ورق برگشت و عملا اعضاي اوپك نتوانستند يك حرف واحدي داشته باشند، به‌همين دليل بعد از اين نشست اعلام شد مقصر عدم توافق با اعضاي غيراوپك، ايران است كه ما مي‌توانستيم با حضور در اين جلسه ضمن فعاليت و گفتن مواضع ايران، اجازه ندهيم گناه عدم توافق در اين جلسه به گردن ايران بيفتد.
خطيبي بااشاره به نقش عربستان در اين نشست گفت: عدم حضور ايران در اين جلسه درواقع بهانه به دست عربستان داد و اين كشور كه قبلا نيز عزمش براي فريز نفتي جزم نبود هم‌اكنون مي‌تواند اعلام كند به‌دليل آنكه در اين جلسه به توافق نرسيده‌ايم توليد را افزايش دهد، كما اينكه پيش از برگزاري اين نشست نيز اين موضوع را اعلام كرده بود كه اگر به توافق نرسيم و ايران در اين جلسه حضور پيدا نكند عربستان توليد نفت خود را افزايش خواهد داد.
خطيبي با تاكيد بر اينكه ما يكي از مهم‌ترين نشست‌ها در سال‌هاي اخير را از دست داده‌ايم، گفت: شركت در اين جلسه به معني آن نيست كه ما از مواضع قبلي خود كوتاه آمده‌ايم بلكه مي‌توانستيم در اين جلسه حضور پيدا كنيم و حرف‌مان را بزنيم و بگوييم بازگشت ايران به بازار حق ماست و بايد به اين حق كه برخي كشورها آن را به زور از ما گرفته‌اند، برسيم.
دفاع نواك از ايران
الكساندر نواك وزير انرژي روسيه پس از پايان نشست دوحه در جمع خبرنگاران با ملامت كردن اعضاي اوپك، اقدام آنان را «بي‌اثر كردن 2ماه مذاكره مستمر» براي طرح فريز نفتي خواند. نواك اظهار كرد كه آنها با بيان تقاضاي خود در صبح روز مذاكره باعث شدند تا اين نشست به هيچ نتيجه‌يي ختم نشود.
نواك در گفت‌وگو با رسانه‌هاي روسيه، پس از به پايان رسيدن اين نشست كه 12ساعت طول كشيد، توضيح داد كه 11عضو اوپك به‌همراه 7عضو بيروني، 2ماه در تلاش بودند پيش‌نويسي را براي طرح فريز نفتي آماده كنند تا مانع از فشار بيش از پيش بر قيمت نفت شوند. رسانه‌ها به‌طور گسترده‌يي پوشش دادند كه عربستان‌سعودي سعي داشته ايران را نيز مجبور به محدود كردن سقف توليد خود كند.
وقتي از الكساندر نواك وزير انرژي روسيه سوال شد كه چه كشورهايي جز عربستان‌سعودي سعي در تحت‌فشار قرار دادن ايران براي محدود كردن توليد نفت خود داشته است، پاسخ داده بود كه قطر، امارات و عمدتا ديگر كشورهاي خليج‌فارس اين اقدام را انجام دادند. وزير انرژي روسيه اظهار كرده است كه انتظارات او از اين نشست برآورده نشده، چراكه يك توافق در دسترس بوده اما جمع به بحث‌هاي داغ بازگشته است.
چگونه ممكن است ايران دليل شكست اين مذاكرات باشد درحالي كه اين كشور اصلا در اينجا حاضر نبود؟ نواك اضافه كرده است: «ما باور داشتيم كه حضور كشورهايي كه كنترل 75درصد توليد نفت جهان را در دست دارند، كافي بود.» نواك افزود: «شكست تلاش‌ها در دوحه، روند بهبود قيمت نفت را طي 3 تا 6ماه به عقب خواهد راند. اكنون تا اواسط2017 براي تعادل بازار زمان احتياج است.» وزير انرژي روسيه كه از اتفاق رخ داده خوشحال نبود، احتمال حضور روسيه در نشست بعدي اين گروه در ماه ژوئن را تاييد نكرد. او بيان كرد كه پس از نشست دوحه خوش‌بيني او كاهش يافته است. او در پايان گفت: «ما هنوز معتقديم كه در براي مذاكرات در آينده باز است.»
الچین یوسفی
