رنگ تبعيض پولي بر سيماي استاني، جابه‌‌جايي 1033 هزار ميليارد تومان با 10 ميليارد تراكنش در يك سال

خبر اقتصادی - محسن شمشيري: بر اين اساس مي‌توان دريافت كه هر ايراني 3 كارت برداشت متعلق به سه بانك مختلف را در جيب خود دارد و هر ايراني براي انجام كسب وكار و مبادلات خود مجبور به باز كردن حساب در 3 بانك شده است.

تعداد كارت‌هاي اعتباري در كشور نيز معادل يك ميليون و 645 هزار عدد اعلام شده كه 480هزار عدد آن در تهران و يك ‌ميليون و 164عدد آن متعلق به استان‌ها بوده است. در نتيجه معادل 29درصد كارت‌هاي اعتباري در تهران فعال بوده است.

تعداد كارت خريد و هديه نيز در كشور نزديك به 120ميليون عدد بوده كه 55 ميليون آن در تهران و 65 ميليون ديگر در استان‌ها عرضه شده و سهم تهران از كارت‌هاي هديه و خريد معادل 46درصد كل كارت‌هاي هديه و خريد كشور بوده است.

كارت‌هاي پول الكترونيك نيز كه تعداد اندكي دارند و تازه وارد شبكه بانكي و پرداخت‌هاي كشور شده است معادل يك ‌ميليون و 960هزار عدد بوده كه 371هزار عدد آن در تهران فعال بوده و سهم تهران 19درصد كل كارت‌هاي پول الكترونيك بوده است. يك‌ ميليون و 588 هزار عدد كارت‌هاي پول الكترونيك نيز متعلق به استان‌ها بوده است.

 جابه‌جايي  1033 هزار ميليارد تومان

بررسي مبلغ تراكنش‌هاي بانكي و شبكه شاپرك در سال 94 نشان مي‌دهد كه بيش از 1033هزار ميليارد تومان جابه‌جايي پول از طريق بيش از 9ميليارد و 980ميليون تراكنش انجام شده است. بر اين اساس با هر تراكنش شاپرك يا شبكه بانكي به طور متوسط معادل 103هزار تومان جابه‌جا شده است.

 يك سوم جابه‌جايي پول متعلق به تهران

سهم استان‌هاي كشور از مبلغ تراكنش‌ها 681 هزار ميليارد تومان معادل 66 درصد بوده و سهم تهران با رقم 351هزار ميليارد تومان 34درصد بوده است. يعني تهران به تنهايي يك سوم مبلغ جابه‌جايي پول در كشور را به خود اختصاص داده است. پايانه‌هاي فروش با رقم 945هزار و 932ميليارد تومان براي خريد، 17هزار و 530 ميليارد تومان براي قبض و شارژ بيشترين سهم را در مبلغ تراكنش‌ها داشته‌اند و 963هزار و 462ميليارد تومان جابه‌جايي پول انجام داده‌اند كه سهم آن از كل مبلغ تراكنش‌ها معادل 93درصد بوده و 7درصد مابقي سهم اينترنت و موبايل بانك بوده است.

به عبارت ديگر هنوز سهم اينترنت و تلفن همراه در جابه‌جايي پول افزايش نيافته و اين دو ابزار هنوز با اقبال مردم مواجه نشده‌اند و مردم همچنان براي پرداخت‌ها و مانده‌گيري به پايانه‌هاي فروش اتكا دارند. همچنين از طريق پايانه‌هاي اينترنت نيز براي خريد 60 هزار و 527 ميليارد تومان و براي پرداخت قبض و خريد شارژ نيز 3515ميليارد تومان پرداخت شده است. از طريق تلفن همراه و همراه بانك‌ها نيز براي خريد 33ميليارد تومان و براي پرداخت قبض و خريد شارژ نيز 5245 ميليارد تومان پرداخت شده است. اين ارقام نشان مي‌دهد كه پايانه‌هاي فروش همچنان سهم اصلي را در پرداخت‌ها دارند و پس از آنها پايانه‌هاي اينترنت در رتبه دوم هستند و سهم اينترنت به تدريج رو به افزايش است.

 تراكنش‌هاي بانكي به روايت آمار

در حال حاضر تعداد پايانه‌هاي همراه بانك به 1700دستگاه در بهمن94 رسيده و تعداد پايانه‌هاي اينترنت به 16هزار و 767عدد افزايش يافته است. اما پايانه‌هاي فروش همچنان سهم اصلي را در نظام پرداخت‌ها دارند و معادل 4ميليون و 433هزار و 666 پايانه فروش در بهمن94 فعال بوده است. در تهران بيش از 992هزار و 748 پايانه فروش وجود دارد كه معادل 22.3درصد كل پايانه‌هاي فروش كشور است. همچنين معادل 3ميليون و 440هزار و 918پايانه فروش در استان‌هاي كشور در بهمن94 فعال بوده‌اند.

در تهران4762 ميليارد تومان از طريق موبايل، 309 هزار و 164ميليارد تومان از طريق پايانه فروش و 37 هزار و 345ميليارد تومان از طريق اينترنت جابه‌جا شده است.

عملكرد شبكه شاپرك نيز نشان مي‌دهد كه تعداد كل تراكنش‌هاي سال 94 به 9ميليارد و 980ميليون تراكنش رسيده كه 5 ميليارد و 805 ميليون آن در استان‌هاي كشور انجام شده است.

به عبارت ديگر با توجه به جمعيت 78ميليوني كشور هر ايراني 128تراكنش در طول سال داشته و هر سه روز يك‌ بار يك تراكنش بابت خريد، قبض و شارژ مانده‌گيري داشته است.

 سهم تهران با 4ميليارد و 175ميليون تراكنش معادل 42.6درصد كل تعداد تراكنش‌هاي كشور بوده است

 سهم 77 درصدي پايانه‌هاي فروش

تراكنش‌هاي پايانه‌هاي فروش همچنان سهم بالاتري از كل تراكنش‌ها را به خود اختصاص داده‌اند و با 7ميليارد و 672 ميليون تراكنش سهم 77درصدي از كل تراكنش‌ها داشته‌اند.

تراكنش‌هاي پايانه‌هاي فروش نشان مي‌دهد كه 6 ميليارد و 102ميليون براي خريد، 834ميليون تراكنش براي پرداخت قبض و خريد شارژ و 736ميليون تراكنش براي مانده‌گيري از طريق پايانه‌هاي فروش انجام شده است.

همچنين در استان تهران بيش از 251ميليون تراكنش براي قبض و شارژ، 144ميليون براي مانده‌گيري و 1527ميليون براي خريد از طريق پايانه‌هاي فروش انجام شده است. به عبارت ديگر سهم استان تهران از تراكنش‌هاي پايانه فروش معادل 25درصد بوده است.

  غريبي تكنولوژي در استان‌ها

تراكنش‌هاي اينترنتي نيز شامل 472ميليون براي قبض و شارژ و 191ميليون براي خريد بوده است. نكته جالب اين است كه 99.8درصد تراكنش‌هاي پرداخت قبض و خريد شارژ از طريق اينترنت در تهران انجام شده و تنها 600 هزار تراكنش قبض و شارژ اينترنتي مربوط به استان‌ها بوده است. همچنين 141ميليون تراكنش خريد اينترنتي معادل 74درصد آن در تهران انجام شده است. به عبارت ديگر پديده تراكنش‌هاي اينترنتي هنوز در استان‌ها به كار گرفته نشده و به دليل نبود اطلاع‌رساني يا تبليغات بانك‌ها، مردم تمايلي به پرداخت و خريد از طريق اينترنت نشان نداده‌اند و هنوز به پايانه‌هاي فروش تمايل دارند.

در بخش همراه بانك و تلفن همراه نيز تراكنش‌هاي پرداخت قبض و خريد شارژ بيش از 1300ميليون بوده كه 1296ميليون يعني بيش از 99.7درصد آن در تهران انجام شده و تنها 4ميليون تراكنش در استان‌ها انجام شده است. براي مانده‌گيري نيز 287ميليون تراكنش انجام شده كه تماما مرتبط با تهران بوده است. از 4.2ميليون تراكنش خريد نيز تهران با 3.66ميليون سهم معادل 87درصدي داشته و استان‌ها نيز 520 هزار تراكنش داشته‌اند. بنابراين بايد بررسي شود كه چرا سهم موبايل و اينترنت در استان‌ها بسيار كم بوده و تنها تهران در استفاده از اين دو ابزار الكترونيكي رشد كرده است. تعداد پايانه موبايل يا همراه بانك فعال در اسفند 94 معادل 1355 و تعداد پايانه اينترنت فعال 17013 بوده است.

 آمار تراكنش در تهران نشان مي‌دهد كه طي سال 94 و در استان تهران بيش از 1641ميليون تراكنش از طريق موبايل، 1922ميليون از طريق پايانه فروش و 612 ميليون تراكنش از طريق اينترنت انجام شده است. يعني در مجموع 4175ميليون تراكنش در تهران انجام شده است.

اين نكته در مقايسه با تراكنش موبايل و اينترنت در استان‌ها نشان مي‌دهد كه با وجود امكان تراكنش موبايل و اينترنت در شهرستان‌ها، اين پديده عمدتا متعلق به تهران بوده و در تهران به دليل شلوغي و ترافيك مردم راحت‌تر هستند كه از طريق اينترنت و موبايل تراكنش انجام دهند اما در شهرستان‌ها به دليل جمعيت و خلوتي خيابان‌ها مردم با پايانه فروش راحت هستند و از طريق دستگاه‌هاي بانك‌ها، مغازه‌ها و... تراكنش انجام مي‌دهند.

 هر ايراني 4 تا 5كارت در كيف خود دارد

تعداد كارت‌هاي شبكه پرداخت و بانكي كشور در پايان94 به بيش از 355ميليون عدد رسيد كه براين اساس به ازاي هر ايراني به‌طور متوسط 4.55عدد كارت وجود دارد كه شامل كارت برداشت، كارت اعتباري، كارت خريد و هديه و پول الكترونيك مي‌شود. به عبارت ديگر، هر ايراني در جيب خود بين 4 تا 5كارت برداشت و متصل به حساب بانكي، كارت هديه، كارت اعتباري يا پول الكترونيك دارد و صنعت پرداخت و ابزارهاي الكترونيكي به‌شدت رشد كرده و جايگزين پول نقد، چك و حواله شده است.

 جابه‌جايي 116هزار ميليارد از طريق خودپرداز

تعداد خودپرداز بانك‌ها و موسسات اعتباري و فروشگاه‌ها به 43712دستگاه رسيده و اين تعداد خودپرداز در بهمن 94 بيش از 424ميليون تراكنش به مبلغ 115هزار و 973ميليارد تومان داشته‌اند.

تهران با 149ميليون تراكنش سهم 35درصدي از كل تعداد تراكنش‌ها داشته و مبلغ تراكنش خودپردازها در تهران نيز 48هزار و 100ميليارد تومان معادل 41.5درصد كل مبلغ تراكنش خودپردازهاي كشور بوده است.

تعداد تراكنش‌هاي استان‌ها نيز 275ميليون با سهم 65درصدي بوده و استان‌هاي كشور نيز با رقم 67 هزار و 872 ميليارد تومان سهم 58.5 درصدي از كل مبلغ تراكنش خودپردازهاي كشور داشته‌اند.

براين اساس، متوسط هر تراكنش از دستگاه خودپرداز معادل 273هزار تومان بوده است و نشان مي‌دهد كه اكثر برداشت‌هاي نقدي معادل 200هزار تومان بوده و بخشي از تراكنش‌ها نيز بابت انتقال وجه، قبض، خريد شارژ و... بوده است.

  وزن پولي تراكنش‌ها

تعداد پايانه‌هاي شعب نيز به 71302 دستگاه رسيده كه بيش از 24ميليون تراكنش به مبلغ 49هزار و 841 ميليارد تومان داشته است. براين اساس متوسط هر تراكنش از طريق پايانه شعب معادل 2ميليون و 77 هزار تومان بوده است.

از اين ميزان تهران با رقم 19186ميليارد تومان معادل 38.5درصد كل مبلغ تراكنش‌هاي پايانه شعب كشور را به خود اختصاص داده است. سهم تهران با رقم 8.8ميليون معادل 36.6درصد تعداد تراكنش پايانه شعب كشور بوده است.

استان‌ها نيز با رقم 30654هزار ميليارد تومان سهم 61.5درصدي از مبلغ تراكنش پايانه‌هاي شعب داشته‌اند و با رقم 15.15ميليون تراكنش سهم 63.4 درصدي از كل تعداد تراكنش پايانه شعب را به خود اختصاص داده‌اند.

مجموع تعداد تراكنش‌هاي كل كشور در بهمن ماه 94 بالغ بر 873.5ميليون تراكنش برآورد شده است كه از اين ميزان، 123ميليون تراكنش مربوط به ابزار موبايل، بالغ بر 717ميليون تراكنش توسط پايانه‌هاي فروشگاهي و بيش از 33ميليون تراكنش توسط پايانه‌هاي اينترنتي صورت گرفته است. از 123ميليون تراكنش موبايلي، تمام تراكنش‌ها مربوط به بخش پرداخت قبض و خريد شارژ بوده و در بخش‌هاي خريد و مانده‌گيري، هيچ تراكنشي ثبت نشده است. اين ميزان نسبت به ماه قبل (دي ماه 94) با بيش از 7ميليون تراكنش افزايش، حدود 6 درصد رشد را نشان مي‌دهد.

از مجموع 717ميليون تراكنش ثبت شده توسط پايانه‌هاي فروشگاهي، 574.2ميليون تراكنش در بخش خريد، تعداد 65.7ميليون تراكنش در بخش مانده‌گيري و 77ميليون تراكنش در بخش پرداخت قبض و شارژ موبايل بوده است. مجموع تراكنش‌هاي پايانه‌هاي فروشگاهي در دي‌ماه 94 بالغ بر 662 ميليون تراكنش بوده كه اين ميزان در بهمن 94 با رشد 5.6درصدي همراه بوده است.

از مجموع 33ميليون تراكنش صورت گرفته توسط پايانه‌هاي اينترنتي، بالغ بر 20ميليون تراكنش در بخش خريد و 13ميليون تراكنش در بخش قبض و شارژ انجام شده است. در بهمن ماه 94 عمليات مانده‌گيري توسط پايانه‌هاي اينترنتي صورت نگرفته است. تعداد تراكنش‌هاي پايانه‌هاي اينترنتي در بهمن ماه 94 نسبت به دي 94 كاهش 8درصدي داشته است.

تعداد كل تراكنش‌هاي كشور در 11ماهه سال 94 رقمي بالغ بر 8.945ميليون تراكنش برآورده شده است. اين ميزان نسبت به مدت مشابه سال گذشته كه 6.568ميليون تراكنش بوده، با 2.377ميليون افزايش، رشد 36 درصدي را ثبت كرده است. گفتني است، در سال 1393 مجموعا بالغ بر 7.376 ميليارد تراكنش در شبكه شاپرك صورت گرفته است.

از سوي ديگر مجموع تعداد تراكنش‌هاي صورت گرفته در بهمن 94 در مقايسه با تراكنش‌هاي بهمن 93 حدود 165ميليون تراكنش بوده رشد 23 درصدي را ثبت كرده است.

اما از لحاظ مبلغي، مجموع تراكنش‌هاي بهمن ماه 94 حدود 943هزار ميليارد ريال بوده است. اين ميزان در دي ماه 94 بالغ بر 873هزار ميليارد ريال ثبت شده كه مقايسه اين دو رقم، حدود 11درصد رشد را در پايان بهمن نشان مي‌دهد.

همچنين مجموع مبلغ تراكنش‌هاي بهمن 94 با 52 هزار ميليارد افزايش نسبت به مدت مشابه در سال 93 رشد 0.5 درصدي را نشان مي‌دهد. لازم به ذكر است، مجموع مبلغ تراكنش‌هاي 11 ماهه سال 1394 حدود 913هزار ميليارد تومان برآورد شده است. اين در حالي است كه مجموع مبلغ تراكنش‌هاي كل سال 1393 نزديك به 930هزار ميليارد تومان ثبت شده است.

  عملكرد 12 ماهه

از نظر مبلغ تراكنش نيز در بهمن94 معادل 94هزار و 293ميليارد تومان پرداخت انجام شده و تهران با 33هزار و 190ميليارد تومان سهم 35.2درصدي از مبلغ تراكنش‌هاي بهمن ماه داشته است. مبلغ سال 94 تراكنش‌هاي كشور نيز معادل 914هزار و 404ميليارد تومان بوده كه تهران با 310هزار و 468ميليارد تومان سهم 34درصدي از مبلغ تراكنش‌هاي 11ماهه94 داشته است. استان‌ها نيز معادل 603هزار و 935ميليارد تومان در طول سال 94 مبلغ تراكنش داشته‌اند.