در پي ورود هيات امريكايي به ايران اتفاق افتاد
مذاكره بوئينگ با ۷ ايرلاين ايراني
مذاكره شركت بوئينگ با 7ايرلاين ايراني در تهران ديروز در شرايطي صورت گرفت كه پيش از اين، وزارت خزانه‌داري امريكا با مستثنا كردن شركت بوئينگ و اعطاي مجوز فروش هواپيما به ايران زمينه حفظ بازار و كسب سود را براي اين شركت فراهم كرده بود.
خبر اقتصادی - بعد از امضاي تفاهمنامه‌هاي اوليه شركت هواپيمايي ايرباس با هواپيمايي حامل پرچم كشور (هما)، بوئينگ به نوعي خود را بازنده اين مبادلات احساس كرد و فكر از دست دادن بازار هوايي ايران به مذاقش خوش نيامد، به همين دليل، وزارت خزانه‌داري امريكا براي اين مورد خاص استثنا قائل شد تا شركت بوئينگ بتواند براي فروش هواپيما به ايران رايزني‌هاي لازم را انجام دهد. بر اين مبنا اخيرا وزارت خزانه‌داري امريكا مجوز OFAC Marketing License را براي شركت بوئينگ امريكا صادر كرده تا اين شركت بتواند با ايران و شركت‌هاي هواپيمايي ايراني وارد مذاكره مستقيم شود. تيم اعزامي بوئينگ به ايران هياتي متشكل از مدير فروش منطقه‌يي اين شركت، مدير منطقه‌يي بوئينگ، مسوولان سرويس خدمات و پشتيباني و فاينانس اين شركت هوايي را درحالي راهي كشور كرده است كه مسائل مختلفي در ارتباط با خريد هواپيماها از اين شركت هواپيمايي در ميان رسانه‌هاي مختلف ايراني و خارجي مطرح مي‌شود؛ مسائلي كه از همان روزهاي ابتدايي امضاي تفاهمنامه‌هاي اوليه ميان شركت‌هاي هواپيمايي هما و ايرباس هم قابل پيش‌بيني بود. بحث ورود هيات امريكايي بوئينگ به بازار ايران درحالي مطرح مي‌شود كه بسياري از كارشناسان و مديران هوايي كشور در مصاحبه‌هاي مختلف نهايي شدن قرارداد خريدهاي قبلي هواپيماهاي ايرباس به ايران را منوط به دريافت مجوز از وزارت خزانه‌داري امريكا مي‌دانند.
هزينه – فايده سياسي فروش هواپيما به ايران
اين درحالي است كه امريكا از سويي نمي‌تواند بازار بكر هوايي ايران را كه بعد از روزگاران طولاني تحريم نياز مبرم به نوسازي دارد را از دست بدهد و ازسوي ديگر ملاحظات سياسي براي فروش هواپيما به ايران براي اين شركت امريكايي نيز قابل چشم‌پوشي نيست كه در اين رابطه، ايسنا به نقل از روزنامه وال‌استريت ژورنال خبر داده است كه مقامات جمهوري‌خواه پس از پايان سفر نمايندگان بوئينگ به‌شدت از اين اقدام بوئينگ انتقاد كردند و گفتند كه چنين كاري به‌طور قطع ظرفيت‌هاي نظامي ايران را افزايش مي‌دهد و تاثير تحريم‌هاي ديگر عليه تهران را تضعيف مي‌كند. سخنگوي سناتور تد كروز، نامزد جمهوري‌خواهان در انتخابات رياست‌جمهوري آتي امريكا گفته است كه وي قصد دارد در مخالفت با فروش هواپيماهاي بوئينگ به ايران نامه‌يي به دولت باراك اوباما، رييس‌جمهوري امريكا بنويسد.
مجوز امريكا براي نهايي شدن قرارداد ايرباس
اما گذشته از اين ملاحظات سياسي، آن‌گونه كه كارشناسان داخلي مي‌گويند، اتفاقي كه در ادامه و بعد از اعطاي مجوز OFAC license رخ خواهد داد اين است كه وقتي با بوئينگ قرارداد خريد هواپيما بسته شود، راه براي عقد قرارداد ايرباس هم باز مي‌شود و وزارت خزانه‌داري امريكا مجوز OFAC license را براي ايرباس نيز صادر خواهد كرد.
روزنامه تعادل در پرونده‌يي كه در تاريخ17 فروردين95 منتشر شد، به بررسي چگونگي خريد هواپيما از ايرباس و امريكا پرداخته بود. در آن پرونده كارشناسان به «تعادل» گفته بودند كه «مجوز OFAC license» مجوزي است كه امريكا براي تمام مراودات بين‌المللي بايد در ابتدا صادر كند و اين اتفاق در تمام دنيا رخ مي‌دهد تا به استناد اين مجوز، بتوان سند صادرات يا (Export License) صادر شود كه بدون آن امكان خريد، انتقال مستقيم و ثبت وسيله پرنده در كشور بهره‌بردار، وجود نخواهد داشت، بنابراين، اين يكي از مفاهيم سياست بين‌المللي بود كه ما نتوانستيم به‌خوبي تحليلش كنيم.»
در پايان اگر مراودات هيات امريكايي به ايران به نتايج مثبت و برد-برد تبديل و به بسته شدن قرارداد خريد هواپيما از بوئينگ منجر شود، مي‌تواند به تحليل بسياري از رسانه‌هاي خارجي خبرسازترين و مهم‌ترين قرارداد و مبادله ميان اين دو كشور و البته به محوريت شركت هواپيماي بوئينگ بعد از حدود 40سال باشد و به نوعي به‌عنوان نشانه‌يي براي گام‌هايي در جهت عادي‌سازي روابط ميان اين دوكشور به‌شمار رود.
پيروي بوئينگ از دستورالعمل‌هاي امريكا
در همين حال، جان درن سخنگوي بوئينگ به رويترز گفته است: «بوئينگ درباره توانمندي‌هاي هواپيماهاي مسافربري تجاري خود و خدمات پس از فروش با ايرلاين‌هاي ايراني‌اي كه از نظر دولت امريكا مجاز هستند، گفت‌وگو كرده است. اين نشست‌ها ما را قادر كرد تا درك بهتري از وضعيت فعلي ناوگان هوايي آنها، ساختار مسيرهاي هوايي آنها و طرح‌هاي آنها براي فعاليت‌هاي آينده پيدا كنيم. در ارتباط با نشست‌هاي اوليه ما با ايرلاين‌هاي ايراني، ما درك مي‌كنيم كه وضعيت در منطقه پيچيده و در حال تغيير است و ما به پيروي از هرگونه دستورالعمل‌هاي به‌روز شده دولت امريكا ادامه خواهيم داد.»
فعال‌سازي ناوگان فعلي با كمك بوئينگ
معاون بازرگاني «هما» نيز درباره جزئيات مذاكره با شركت هواپيماسازي بوئينگ گفته است: به موازات مذاكرات فروش هواپيما، مباحث جدي درباره لزوم پشتيباني از ناوگان موجود مطرح و از سوي دو طرف با استقبال روبه‌رو شد. به نظر مي‌رسد فعال‌سازي ناوگان فعلي با دريافت لجستيك لازم از بوئينگ، به عنوان بخش ملموس مذاكرات، سريع‌تر از فرآيند فروش منتج به نتيجه شود.
سارا جنگروی
